ROZDZIAŁ 10.8. MASAŻ POŚLADKÓW
(pozycja pacjenta: leżąca na brzuchu, kończyny dolne wyprostowane lub lekko zgięte w stawach kolanowych, stopy rozstawione na szerokość barków)
WPROWADZENIE ANATOMICZNO-FIZJOLOGICZNE
Pośladki (regio glutealis, nates) stanowią tylną okolicę obręczy kończyny dolnej, ograniczoną od góry grzebieniem kości biodrowej (crista iliaca), od dołu fałdem pośladkowym (plica glutealis), od strony przyśrodkowej kością krzyżową (os sacrum) i kością guziczną (os coccygis), a od strony bocznej krętarzem większym kości udowej (trochanter major femoris). Pośladki tworzą niezwykle złożony kompleks mięśniowy, stanowiący główną masę mięśniową tylnej okolicy miednicy i odgrywający fundamentalną rolę w lokomocji, stabilizacji miednicy oraz utrzymaniu postawy pionowej ciała.
Warstwa powierzchowna mięśni pośladków:
- Musculus gluteus maximus (mięsień pośladkowy wielki) – największy i najbardziej powierzchowny mięsień pośladków. Rozpoczyna się na tylnej powierzchni talerza kości biodrowej (facies glutealis ossis ilii), tylnej powierzchni kości krzyżowej i guzicznej, więzadle krzyżowo-guzowym (lig. sacrotuberale) oraz powięzi piersiowo-lędźwiowej (fascia thoracolumbalis). Kończy się na guzowatości pośladkowej kości udowej (tuberositas glutea femoris) oraz w paśmie biodrowo-piszczelowym (tractus iliotibialis). Funkcja: prostowanie stawu biodrowego, rotacja zewnętrzna uda, stabilizacja miednicy w fazie podporu chodu. Unerwienie: nerw pośladkowy dolny (n. gluteus inferior, L5–S2).
- Musculus gluteus medius (mięsień pośladkowy średni) – leży pod mięśniem pośladkowym wielkim, w górnej części pośladka. Rozpoczyna się na zewnętrznej powierzchni talerza kości biodrowej, między kresą pośladkową przednią a tylną. Kończy się na krętarzu większym kości udowej. Funkcja: odwodzenie uda, stabilizacja miednicy w fazie jednonóż chodu (zapobieganie opadaniu miednicy po stronie przeciwnej – tzw. objaw Trendelenburga). Unerwienie: nerw pośladkowy górny (n. gluteus superior, L4–S1).
- Musculus gluteus minimus (mięsień pośladkowy mały) – najgłębiej położony z mięśni pośladkowych, leży bezpośrednio na kości biodrowej pod mięśniem pośladkowym średnim. Funkcja: odwodzenie i rotacja wewnętrzna uda. Unerwienie: nerw pośladkowy górny.
Warstwa głęboka mięśni pośladków (rotatory zewnętrzne):
- Musculus piriformis (mięsień gruszkowaty) – rozciąga się od przedniej powierzchni kości krzyżowej do krętarza większego. Przebiega przez otwór kulszowy większy (foramen ischiadicum majus). Pod nim lub przez niego przebiega nerw kulszowy (n. ischiadicus). Funkcja: rotacja zewnętrzna uda. Znaczenie kliniczne: zespół mięśnia gruszkowatego (syndromum musculi piriformis) może powodować ucisk na nerw kulszowy i objawy rwy kulszowej.
- Musculus obturatorius internus (mięsień zasłaniacz wewnętrzny), musculus obturatorius externus (mięsień zasłaniacz zewnętrzny).
- Musculus gemellus superior i musculus gemellus inferior (mięśnie bliźniacze górny i dolny).
- Musculus quadratus femoris (mięsień czworoboczny uda).
Struktury naczyniowe i nerwowe okolicy pośladków:
- Arteria glutea superior (tętnica pośladkowa górna) – gałąź tętnicy biodrowej wewnętrznej, wychodzi przez otwór nadgruszkowaty.
- Arteria glutea inferior (tętnica pośladkowa dolna) – gałąź tętnicy biodrowej wewnętrznej, wychodzi przez otwór podgruszkowaty.
- Arteria pudenda interna (tętnica sromowa wewnętrzna).
- Nervus gluteus superior (nerw pośladkowy górny, L4–S1).
- Nervus gluteus inferior (nerw pośladkowy dolny, L5–S2).
- Nervus ischiadicus (nerw kulszowy, L4–S3) – największy nerw ciała, przebiega pod mięśniem gruszkowatym.
- Nervus cutaneus femoris posterior (nerw skórny tylny uda, S1–S3).
- Nervus pudendus (nerw sromowy, S2–S4).
Powięź pośladkowa (fascia glutealis) – gruba, włóknista błona pokrywająca mięsień pośladkowy wielki, przechodząca ku dołowi w powięź szeroką uda (fascia lata), a ku górze w powięź piersiowo-lędźwiową.
Warstwa podskórna – w okolicy pośladków jest dobrze rozwinięta, szczególnie u kobiet, zawierająca znaczną ilość tkanki tłuszczowej. Grubość warstwy podskórnej waha się od 1 do 4 cm, co ma istotne znaczenie dla głębokości penetracji technik masażu.
Unerwienie segmentarne (dermatomy): L1–S5. Okolica pośladków jest unerwiona przez gałęzie tylne nerwów rdzeniowych lędźwiowych i krzyżowych oraz przez nerwy pośladkowe górne i dolne.
Odpływ żylny: żyły pośladkowe górne i dolne → żyła biodrowa wewnętrzna → żyła biodrowa wspólna → żyła główna dolna.
Odpływ limfatyczny: naczynia limfatyczne okolicy pośladków → węzły chłonne pachwinowe (nodi lymphoidei inguinales) oraz węzły chłonne biodrowe wewnętrzne (nodi lymphoidei iliaci interni).
ZNACZENIE MASAŻU POŚLADKÓW
Masaż pośladków stanowi niezwykle istotny element masażu kończyny dolnej oraz masażu ogólnego ze względu na:
- Ogromną masę mięśniową – mięsień pośladkowy wielki jest jednym z największych mięśni ciała ludzkiego, a cały kompleks mięśni pośladkowych odpowiada za kluczowe funkcje lokomotoryczne.
- Znaczenie biomechaniczne – mięśnie pośladków są głównymi stabilizatorami miednicy podczas chodu, biegu i stania. Ich prawidłowe funkcjonowanie warunkuje prawidłową biomechanikę całej kończyny dolnej oraz kręgosłupa lędźwiowego.
- Znaczenie kliniczne – okolica pośladków jest miejscem częstych dolegliwości bólowych: zespołu mięśnia gruszkowatego, zapalenia kaletki krętarzowej, tendinopatii mięśnia pośladkowego średniego, punktów spustowych w mięśniu pośladkowym wielkim i średnim.
- Znaczenie w rehabilitacji – masaż pośladków jest integralnym elementem rehabilitacji po endoprotezoplastyce stawu biodrowego, po złamaniach szyjki kości udowej, w leczeniu rwy kulszowej, w chorobie zwyrodnieniowej stawu biodrowego.
- Znaczenie w masażu sportowym – mięśnie pośladków są intensywnie eksploatowane w bieganiu, skokach, kolarstwie, narciarstwie, piłce nożnej.
Z perspektywy międzynarodowych szkół masażu:
- Szkoła rosyjska i ukraińska (A.F. Verbov, I.M. Sarkisow-Sierazini, O.F. Kuzniecow, W.I. Wasiljew, N.A. Biełaja, V.M. Bogdanow) traktuje masaż pośladków jako fundamentalny element masażu leczniczego i sportowego. Szczególny nacisk kładzie się na głębokie ugniatanie mięśnia pośladkowego wielkiego, rozcieranie okolicy krętarza większego oraz opracowanie mięśnia gruszkowatego. W tradycji rosyjskiej masaż pośladków wykonuje się w pozycji leżącej na brzuchu, z zastosowaniem pełnego repertuaru technik: głaskania, rozcierania, ugniatania, oklepywania i wibracji.
- Szkoła szwedzka (tradycja P.H. Linga, rozwinięta przez A. Källgren, B. Ottoson, J. Styf, M. Nordin) akcentuje znaczenie masażu pośladków w kontekście stabilizacji miednicy i propriocepcji. Stosuje techniki głębokiego rozcierania poprzecznego (transverse friction) w leczeniu tendinopatii mięśnia pośladkowego średniego oraz zespołu mięśnia gruszkowatego.
- Szkoła niemiecka (H. Marnitz, F. Kohlrausch, W. Teirich-Leube, K. Schreiner) łączy masaż pośladków z terapią tkanek głębokich (Tiefengewebsmassage), masażem tkanki łącznej (Bindegewebsmassage) oraz elementami masażu segmentarnego (dermatomy L1–S5). Szczególny nacisk na opracowanie powięzi pośladkowej i punktów spustowych.
- Szkoła duńska (tradycja E. Voddera – drenaż limfatyczny, rozwinięta przez J. Foldi i E. Földi) włącza masaż pośladków jako element stymulacji odpływu chłonki do węzłów pachwinowych i biodrowych wewnętrznych.
- Szkoła rumuńska (T. Sbenghe, C. Răducanu, I. Ianculescu) stosuje elementy masażu tkanek głębokich w obrębie mięśni pośladkowych, łącząc je z mobilizacjami stawu biodrowego i stretchingiem.
ZASADY OGÓLNE WYKONANIA MASAŻU POŚLADKÓW
- Pozycja pacjenta: leżenie na brzuchu, kończyny dolne wyprostowane lub lekko zgięte w stawach kolanowych (ok. 10–15°) w celu rozluźnienia mięśnia pośladkowego wielkiego. Stopy rozstawione na szerokość barków. Pod stawami skokowymi można podłożyć niewielki wałek. Ramiona ułożone wzdłuż tułowia lub zgięte pod głową.
- Pozycja masażysty: stoi lub siedzi z boku pacjenta lub za jego stopami. Masażysta powinien mieć swobodny dostęp do obu pośladków. Przy masażu jednego pośladka masażysta stoi po stronie masowanej.
- Środek poślizgowy: talk (masaż suchy), oliwa nicejska, wazelina, lanolina. W masażu sportowym – preparaty rozgrzewające. W stanach zapalnych – preparaty przeciwzapalne.
- Kierunek masażu: zgodny z odpływem krwi żylnej i limfy – proksymalnie, ku grzebieniowi biodrowemu, ku kości krzyżowej oraz ku pachwinie. Na pośladkach kierunek masażu jest wielokierunkowy: od fałdu pośladkowego ku grzebieniowi biodrowemu, od strony bocznej ku przyśrodkowej (ku kości krzyżowej), od krętarza większego ku górze.
- Siła masażu: dostosowana do grubości tkanek – warstwa podskórna i mięśniowa pośladków jest gruba, wymaga mocniejszego nacisku niż inne okolice ciała. Jednak okolica kości krzyżowej i krętarza większego wymaga delikatniejszego podejścia.
- Czas masażu: pośladki jako element masażu kończyny dolnej – minimum 8–12 minut. W masażu izolowanym pośladków – 15–25 minut.
- Każdy chwyt powtarzany minimum dwukrotnie (zwykle 3–6-krotnie).
- Zakaz przerywania wykonywanego chwytu. Całkowicie przerwany zabieg musi być rozpoczęty od nowa.
- Dobrze wykonany masaż nie powinien wywoływać bólu. Dopuszczalne jest odczucie wyraźnego ucisku, lekkiego dyskomfortu, ale nie ostrego, przeszywającego bólu.
- Zasada stopniowego obciążania układu krążenia: masaż rozpoczyna się od technik delikatnych (głaskanie), stopniowo przechodząc do intensywniejszych (ugniatanie, oklepywanie), a kończy na technikach uspokajających (głaskanie, roztrząsanie).
I. GŁASKANIA (Effleurage)
Głaskanie pośladków stanowi technikę rozpoczynającą i kończącą masaż tego obszaru. Ze względu na dużą powierzchnię pośladków, grubą warstwę tkanki podskórnej i mięśniowej, głaskanie wymaga zastosowania odpowiedniej siły i dostosowania ułożenia dłoni do masowanej okolicy.
Funkcje głaskania pośladków:
- Adaptacyjna (przyzwyczajenie tkanek do kontaktu manualnego).
- Diagnostyczna (ocena napięcia mięśni, obecności punktów spustowych, obrzęku, zmian skórnych).
- Przygotowująca (przekrwienie powierzchowne, rozgrzanie skóry i tkanek podskórnych).
- Uspokajająca i analgetyczna.
- Wspomaganie odpływu żylnego i limfatycznego.
Ruchy głaskania wykonuje się z umiarkowanym, równomiernym naciskiem, bez odrywania rąk od skóry, w tempie wolnym do umiarkowanego (ok. 20–30 ruchów na minutę). Dłoń masażysty powinna przylegać całą powierzchnią roboczą do masowanego obszaru.
10.8.1. Głaskanie całymi dłońmi (kciuki do talerzy biodrowych)
Pozycja wyjściowa pacjenta: leżenie na brzuchu, kończyny dolne wyprostowane lub lekko zgięte w stawach kolanowych, mięśnie pośladków rozluźnione.
Pozycja masażysty: stoi za pacjentem lub z boku, twarzą zwrócony ku pośladkom.
Ułożenie rąk masażysty: obie dłonie ułożone równolegle na pośladkach, kciuki skierowane ku górze – w kierunku talerzy biodrowych (crista iliaca). Palce II–V skierowane ku dołowi, w kierunku fałdu pośladkowego. Dłonie przylegają całą powierzchnią do masowanego obszaru.
Wykonanie: masażysta wykonuje płynne, ciągłe ruchy głaskające całymi dłońmi po obu pośladkach jednocześnie. Ruch rozpoczyna się od fałdu pośladkowego (dolna granica pośladka) i przesuwa ku górze, w kierunku talerzy biodrowych. Nacisk umiarkowany do mocnego – dostosowany do grubości tkanek. Dłonie nie odrywają się od skóry. Ruch jest ciągły, płynny, rytmiczny.
Kierunek: proksymalny – od fałdu pośladkowego ku talerzom biodrowym.
Powtórzenia: 4–6 przejść.
Działanie fizjologiczne: pobudzenie mikrokrążenia skórnego i podskórnego, rozgrzanie tkanek miękkich pośladków, stymulacja receptorów dotykowych (ciałka Meissnera), przygotowanie mięśni pośladkowych do głębszego opracowania. Wspomaganie odpływu żylnego i limfatycznego w kierunku węzłów pachwinowych i biodrowych. Działanie uspokajające i adaptacyjne.
10.8.2. Głaskanie całymi dłońmi (palce do kciuków na kość krzyżową)
Pozycja wyjściowa pacjenta: leżenie na brzuchu, mięśnie pośladków rozluźnione.
Pozycja masażysty: stoi za pacjentem lub z boku.
Ułożenie rąk masażysty: obie dłonie ułożone na pośladkach, palce II–V skierowane ku stronie przyśrodkowej – w kierunku kości krzyżowej (os sacrum). Kciuki skierowane ku stronie bocznej. Dłonie przylegają całą powierzchnią.
Wykonanie: masażysta wykonuje płynne ruchy głaskające, przesuwając dłonie od strony bocznej pośladków ku stronie przyśrodkowej – w kierunku kości krzyżowej. Ruch jest ciągły, płynny, bez odrywania dłoni od skóry. Nacisk umiarkowany do mocnego.
Kierunek: od strony bocznej ku przyśrodkowej – ku kości krzyżowej.
Powtórzenia: 4–6 przejść.
Działanie fizjologiczne: pobudzenie krążenia w okolicy przyśrodkowej pośladków i kości krzyżowej, stymulacja tkanek miękkich okolicy krzyżowo-lędźwiowej, przygotowanie do rozcierania okolicy mięśnia gruszkowatego. Wspomaganie odpływu limfatycznego.
10.8.3. Głaskanie podłużne poprzecznie ułożonymi rękami
Pozycja wyjściowa pacjenta: leżenie na brzuchu.
Pozycja masażysty: z boku pacjenta.
Ułożenie rąk masażysty: obie dłonie ułożone poprzecznie na pośladku (prostopadle do osi podłużnej ciała), jedna za drugą.
Wykonanie: masażysta wykonuje ruchy głaskające podłużne poprzecznie ułożonymi rękami – dłonie przesuwają się wzdłuż osi podłużnej pośladka, od fałdu pośladkowego ku grzebieniowi biodrowemu. Dłonie ułożone poprzecznie, ale ruch jest podłużny. Nacisk umiarkowany do mocnego.
Kierunek: podłużny, proksymalny.
Powtórzenia: 4–6 przejść.
Działanie fizjologiczne: pobudzenie krążenia wzdłuż włókien mięśniowych mięśnia pośladkowego wielkiego, rozgrzanie tkanek, przygotowanie do rozcierania i ugniatania.
10.8.4. Głaskanie poprzeczne
Pozycja wyjściowa pacjenta: leżenie na brzuchu.
Ułożenie rąk masażysty: obie dłonie ułożone podłużnie na pośladku.
Wykonanie: masażysta wykonuje naprzemienne ruchy poprzeczne – dłonie przesuwają się prostopadle do osi podłużnej pośladka, od strony przyśrodkowej ku bocznej i z powrotem. Nacisk umiarkowany.
Kierunek: poprzeczny.
Powtórzenia: 4–6 przejść.
10.8.5. Głaskanie okrężne
Pozycja wyjściowa pacjenta: leżenie na brzuchu.
Ułożenie rąk masażysty: obie dłonie ułożone na pośladku.
Wykonanie: masażysta wykonuje ruchy okrężne (koliste) całymi dłońmi po powierzchni pośladka. Ruch jest płynny, ciągły, obejmuje coraz większe okręgi – od środka pośladka ku obwodowi. Nacisk umiarkowany.
Kierunek: okrężny (koliste).
Powtórzenia: 3–5 okrążeń.
Działanie fizjologiczne: pobudzenie krążenia w wielu kierunkach jednocześnie, stymulacja receptorów czuciowych, przygotowanie do głębszych technik.
10.8.6. Głaskanie grzebyczkowe podłużne
Pozycja wyjściowa pacjenta: leżenie na brzuchu.
Ułożenie rąk masażysty: dłonie zaciśnięte w luźne pięści, grzbiety paliczków bliższych i środkowych palców II–V stanowią powierzchnię roboczą („grzebień" paliczkowy).
Wykonanie: masażysta przesuwa „grzebień" paliczkowy po pośladku ruchem podłużnym – od fałdu pośladkowego ku grzebieniowi biodrowemu. Nacisk umiarkowany do mocnego. Ruch ciągły, płynny.
Kierunek: podłużny, proksymalny.
Powtórzenia: 3–5 przejść.
Działanie fizjologiczne: intensywniejsza stymulacja tkanek niż przy głaskaniu dłonią. Głębsze pobudzenie proprioceptorów. Przygotowanie do rozcierania.
10.8.7. Głaskanie grzebyczkowe poprzeczne
Analogicznie do 10.8.6, ale ruch poprzeczny – prostopadły do osi podłużnej pośladka.
10.8.8. Głaskanie spiralne pośladków (technika uzupełniająca)
Pozycja wyjściowa pacjenta: leżenie na brzuchu.
Ułożenie rąk masażysty: obie dłonie na pośladku.
Wykonanie: masażysta wykonuje ruch głaskający w kształcie spirali (helisy) – tor ruchu dłoni tworzy spiralę, obejmującą coraz większe obszary pośladka. Ruch płynny, ciągły. Nacisk umiarkowany. Przesuwanie proksymalne.
Kierunek: spiralny, proksymalnie.
Powtórzenia: 3–5 przejść spiralnych.
Działanie fizjologiczne: wielokierunkowa stymulacja tkanek. Rozciąganie powięzi pośladkowej pod różnymi kątami. Pobudzenie propriocepcji. Działanie relaksacyjne.
II. ROZCIERANIA (Friction)
Rozcieranie pośladków jest kluczową techniką ze względu na dużą masę mięśniową, obecność licznych punktów spustowych oraz głębokie położenie niektórych struktur (mięsień gruszkowaty, nerw kulszowy). Rozcieranie wykonuje się wolniej niż głaskanie (ok. 10–15 ruchów na minutę), z większym naciskiem.
10.8.9. Rozcieranie pasmowe ośmioma palcami
Pozycja wyjściowa pacjenta: leżenie na brzuchu.
Ułożenie rąk masażysty: palce II–V obu dłoni (osiem palców) ułożone na wyznaczonych pasmach pośladka.
Wykonanie: osiem palców wykonuje jednoczesne ruchy koliste lub spiralne na wyznaczonych pasmach pośladka. Sekwencja pasm:
- Pasm 1: górna część mięśnia pośladkowego wielkiego (okolica grzebienia biodrowego).
- Pasm 2: środkowa część mięśnia pośladkowego wielkiego.
- Pasm 3: dolna część mięśnia pośladkowego wielkiego (okolica fałdu pośladkowego).
Nacisk umiarkowany do mocnego. Przesuwanie proksymalne.
Kierunek: koliste/spiralne, proksymalnie.
Powtórzenia: każde pasmo 3–4 przejścia.
10.8.10. Rozcieranie poprzeczne ośmioma palcami
Analogicznie do 10.8.9, ale ruch poprzeczny – prostopadły do osi włókien mięśniowych mięśnia pośladkowego wielkiego.
10.8.11. Rozcieranie dziesięcioma palcami
Wszystkie dziesięć palców (włącznie z kciukami) pracuje jednocześnie, obejmując pośladek. Maksymalne pobudzenie krążenia i propriocepcji.
10.8.12. Rozcieranie kłębami
Ułożenie rąk masażysty: kłęby kciuków obu dłoni na pośladku.
Wykonanie: kłęby kciuków wykonują ruchy koliste lub spiralne. Nacisk mocny. Szczególnie wskazane na mięśniu pośladkowym wielkim i w okolicy punktów spustowych.
Kierunek: koliste/spiralne, proksymalnie.
Powtórzenia: 3–4 przejścia.
10.8.13. Rozcieranie grzebyczkowe obydwu pośladków
Ułożenie rąk masażysty: dłonie w luźnych pięściach, grzbiety paliczków na obu pośladkach.
Wykonanie: „grzebień" paliczkowy rozciera oba pośladki jednocześnie. Nacisk umiarkowany do mocnego.
10.8.14. Rozcieranie grzebyczkowe jednego pośladka
Analogicznie, ale na jednym pośladku.
10.8.15. Rozcieranie grzebyczkowe jednoczesne
Obie dłonie rozcierają jednocześnie – jedna na jednym pośladku, druga na drugim.
10.8.16. Rozcieranie krzyżowe pośladków (technika uzupełniająca)
Ułożenie rąk masażysty: kciuki obu dłoni na mięśniu pośladkowym wielkim, ułożone krzyżowo.
Wykonanie: kciuki wykonują naprzemienne ruchy rozcierające w dwóch prostopadłych kierunkach – jeden kciuk rozciera podłużnie, drugi poprzecznie. Ruch naprzemienny. Nacisk umiarkowany do mocnego.
Kierunek: krzyżowy (podłużny + poprzeczny).
Powtórzenia: 4–6 przejść.
Działanie fizjologiczne: wielokierunkowe rozciąganie włókien mięśniowych. Rozluźnienie zrostów. Stymulacja krążenia wewnątrzmięśniowego.
III. UGNIATANIA (Petrissage profond)
Ugniatanie pośladków jest najważniejszą i najbardziej efektywną techniką masażu tego obszaru. Ze względu na dużą masę mięśniową ugniatanie stanowi ok. 50–60% czasu masażu pośladków.
10.8.17. Ugniatanie poprzeczne
Ułożenie rąk masażysty: obie dłonie obejmują pośladek poprzecznie.
Wykonanie: naprzemienne ruchy ugniatania poprzecznego – jedna ręka przesuwa tkanki ku górze, druga ku dołowi. Ruch „wyciskania". Nacisk umiarkowany do mocnego.
Kierunek: poprzeczny, proksymalnie.
Powtórzenia: 4–6 ruchów.
10.8.18. Ugniatanie podłużne poprzecznie ułożonymi rękami (3 pasma)
Ułożenie rąk masażysty: obie dłonie ułożone poprzecznie na pośladku.
Wykonanie: ruch ugniatania podłużnego poprzecznie ułożonymi rękami na trzech pasmach. Nacisk mocny.
Kierunek: podłużny, proksymalny.
Powtórzenia: 3–4 przejścia na każde pasmo.
10.8.19. Ugniatanie podłużne
Ułożenie rąk masażysty: obie dłonie wzdłuż osi pośladka.
Wykonanie: ruch ugniatania podłużnego – „dojenie". Nacisk umiarkowany do mocnego.
Kierunek: podłużny, proksymalny.
Powtórzenia: 3–4 przejścia.
10.8.20. Ugniatanie tłokowe pośladków (technika uzupełniająca)
Ułożenie rąk masażysty: kłęby kciuków lub pięści na mięśniu pośladkowym.
Wykonanie: rytmiczne, pionowe uciski-ugniatania – jak „tłok". Nacisk mocny.
Kierunek: pionowy, proksymalnie.
Powtórzenia: 4–6 ucisków na każdym poziomie.
IV. UCISKI
10.8.21. Uciski jednoczesne kłębami
Obie dłonie jednocześnie wykonują uciski kłębami kciuków na pośladkach.
10.8.22. Uciski naprzemienne kłębami
Naprzemienne uciski kłębami – jedna ręka, potem druga.
10.8.23. Uciski spiralne pośladków (technika uzupełniająca)
Sekwencja ucisków punktowych przesuwających się spiralnie po pośladku.
V. OKLEPYWANIA (Tapotement)
10.8.24. Oklepywanie miotełkowe
Opuszki palców II–V, ruch z nadgarstka. Siła lekka do średniej.
10.8.25. Oklepywanie łyżeczkowe
Dłonie zgięte w „łyżeczkę". Siła średnia.
10.8.26. Oklepywanie półpiąstkowe
Strona łokciowa pięści. Siła średnia do mocnej.
10.8.27. Oklepywanie piąstkowe
Pełna pięść. Siła mocna. Wskazane na mięśniu pośladkowym wielkim.
10.8.28. Oklepywanie grzbietową stroną palców
Grzbietowa strona palców II–V. Siła lekka do średniej.
10.8.29. Oklepywanie wachlarzowe pośladków (technika uzupełniająca)
Palce rozstawione wachlarzowato. Siła lekka. Działanie tonizujące.
VI. WSKAZANIA I PRZECIWWSKAZANIA
Wskazania:
- Zespół mięśnia gruszkowatego.
- Zapalenie kaletki krętarzowej – faza przewlekła.
- Tendinopatia mięśnia pośladkowego średniego.
- Punkty spustowe w mięśniach pośladkowych.
- Ból pośladków o etiologii mięśniowo-powięziowej.
- Stany po endoprotezoplastyce stawu biodrowego – w fazie rehabilitacji.
- Stany po złamaniu szyjki kości udowej – po konsolidacji.
- Masaż sportowy.
- Masaż profilaktyczny.
Przeciwwskazania:
- Ostre stany zapalne okolicy pośladków.
- Ropnie, czyraki, stany infekcyjne skóry.
- Zakrzepica żył głębokich.
- Otwarte rany.
- Choroby nowotworowe.
- Gorączka.
- Brak zlecenia lekarskiego.
VII. UWAGI KOŃCOWE
Masaż pośladków jest integralnym elementem masażu kończyny dolnej oraz masażu grzbietu i kręgosłupa. W pełnej sekwencji masażu kończyny dolnej wykonuje się go po masażu stawu biodrowego. W rehabilitacji kompleksowej masaż pośladków powinien być łączony z ćwiczeniami wzmacniającymi mięśnie pośladkowe, stretchingiem mięśnia gruszkowatego i zginaczy stawu biodrowego, fizykoterapią oraz kinezyterapią.