ROZDZIAŁ 16 – MASAŻ SZYI, TWARZY I GŁOWY
CZĘŚĆ IV – PRAKTYKA: PRZÓD CIAŁA I KOŃCZYNY
ROZDZIAŁ 16 – MASAŻ SZYI, TWARZY I GŁOWY (2.3.6; ryc. 97–110)
Wprowadzenie do rozdziału
Masaż szyi, twarzy i głowy stanowi w sekwencji zabiegu leczniczego relaksacyjnego masażu aromaterapeutycznego moment szczególny pod trzema względami. Po pierwsze, jest to ostatnia partia całego zabiegu – po zakończeniu masażu kończyn górnych terapeuta przechodzi do masażu szyi, twarzy i głowy, co oznacza, że ciało pacjenta jest już w pełni rozluźnione, a terapeuta przechodzi do najbardziej delikatnej i intymnej części ciała. Po drugie, twarz i głowa są zwierciadłem duszy – twarz pacjenta jest jego wizytówką, jego sposobem wyrażania emocji, jego środkiem komunikacji ze światem. Masaż twarzy i głowy jest więc nie tylko pracą na tkankach, ale również aktem towarzyszenia osobie w jej codziennym trudzie emocjonalnym, wymagającym szczególnej uważności na napięcia mimiczne, zaciśnięte szczęki i sygnały przeciążenia. Po trzecie, okolica oczu, uszu, nosa i ust jest strefą szczególnej wrażliwości i intymności – oczy, uszy, nos i usta są narządami o najwyższej wrażliwości, podatnymi na urazy, stany zapalne i podrażnienia. Masaż tej partii wymaga więc szczególnej delikatności, cierpliwości i bezwzględnego poszanowania granic, zwłaszcza ochrony oczu przed olejkiem.
Sekwencja masażu szyi, twarzy i głowy (ryc. 97–110) prowadzi terapeutę przez szesnaście kroków: od ustalenia zasad oliwienia i ochrony (16.1), przez głaskanie szyi (16.2), policzków (16.3), nosa i brwi (16.4), czoła (16.5), rozcieranie szyi (16.6), policzków (16.7), brwi (16.8), czoła (16.9), skroni (16.10), ugniatanie rozcierające żuchwy (16.11), brwi (16.12), oklepywanie muskające (16.13), wibrację stabilną twarzy (16.14), rozcieranie głowy suchymi opuszkami (16.15), aż po aromaterapię twarzy i skóry głowy (16.16). Każdy krok jest prowadzony z zachowaniem zasady pracy na resztkowym poślizgu po kończynach, suchych rąk na owłosionej głowie oraz olejku na twarzy tak, by nie trafił do oczu.
Zasada przewodnia tego rozdziału brzmi: twarz i głowa nie są kolejnym mięśniem do opracowania – są żywym zwierciadłem duszy, wymagającym delikatności, cierpliwości i bezwzględnego poszanowania granic anatomicznych oraz ochrony oczu przed olejkiem. Każdy ruch musi być prowadzony z pełną świadomością tej zasady, z poszanowaniem intymności pacjenta i z zachowaniem ciągłości kontaktu.
Pozycja wyjściowa pacjenta: Pacjent leży przodem (na plecach), z kolanami lekko zgiętymi (ok. 30°), co zmniejsza napięcie mięśni prostych brzucha i ułatwia dostęp do szyi, twarzy i głowy. Ręce spoczywają wzdłuż tułowia, swobodnie. Głowa leży na małym wałku lub poduszce, aby zmniejszyć napięcie mięśni szyi. Szyja, twarz i głowa są odsłonięte wyłącznie w obszarze pracy, reszta ciała jest okryta ręcznikiem. Terapeuta stoi za głową pacjenta, na wysokości głowy.
16.1. Zasady oliwienia i ochrony: praca na resztkowym poślizgu po kończynach; suche ręce na owłosionej głowie; olejek na twarzy tak, by nie trafił do oczu
16.1.1. Zasada pracy na resztkowym poślizgu po kończynach
Po zakończeniu masażu kończyn górnych (rozdz. 15) dłonie terapeuty mają na sobie resztkowy poślizg olejku z kończyn górnych. Jest to wystarczająca ilość olejku, aby przeprowadzić masaż szyi, twarzy i głowy bez konieczności ponownego oliwienia. Zasada pracy na resztkowym poślizgu po kończynach umożliwia:
- uniknięcie nadmiaru olejku – nadmiar olejku na twarzy i głowie mógłby spłynąć do oczu, uszu lub ust;
- zachowanie ciągłości kontaktu – dłonie terapeuty nie opuszczają ciała pacjenta podczas przejścia od kończyn górnych do szyi, twarzy i głowy;
- oszczędność olejku – resztkowy poślizg jest wystarczający, aby przeprowadzić masaż szyi, twarzy i głowy;
- ochronę oczu przed olejkiem – praca na resztkowym poślizgu zmniejsza ryzyko spłynięcia olejku do oczu.
16.1.2. Zasada suchych rąk na owłosionej głowie
Owłosiona skóra głowy jest strefą, na której nie stosuje się olejku. Zasada suchych rąk na owłosionej głowie wynika z trzech powodów:
- ochrona włosów – olejek mógłby obciążyć włosy i utrudnić ich ułożenie;
- ochrona skóry głowy – olejek mógłby zatkać pory skóry głowy i wywołać podrażnienie;
- ochrona oczu przed olejkiem – olejek z włosów mógłby spłynąć do oczu.
Zasada suchych rąk na owłosionej głowie oznacza, że masaż głowy jest wykonywany suchymi opuszkami palców, bez olejku, z zachowaniem delikatności i cierpliwości (ryc. 110).
16.1.3. Zasada oliwienia twarzy tak, by olejek nie trafił do oczu
Olejek na twarzy jest stosowany z zachowaniem zasady „tak rozprowadzać, aby nie dostał się do oczu". Zasada ta wynika z trzech powodów:
- ochrona spojówek – olejek mógłby podrażnić spojówki i wywołać łzawienie;
- ochrona rogówki – olejek mógłby podrażnić rogówkę i wywołać ból;
- ochrona przed stanami zapalnymi oka – olejek mógłby wywołać stany zapalne oka, zwłaszcza u osób z jaskrą lub trądzikiem aktywnym.
Zasada oliwienia twarzy tak, by olejek nie trafił do oczu, oznacza, że terapeuta rozprowadza olejek na twarzy z zachowaniem następujących reguł:
- olejek rozprowadza się od środka twarzy ku bokom, nie odwrotnie;
- olejek nie jest rozprowadzany na powiekach – powieki są strefą ochronną oczu;
- olejek nie jest rozprowadzany w okolicy oczu – okolica oczu jest strefą ochronną;
- olejek jest rozprowadzany delikatnie, bez ucisku na oczy.
16.1.4. Monitoring i błędy
- Znak adaptacji: Szyja, twarz i głowa stają się ciepłe, miękkie, pacjent odczuwa rozluźnienie.
- Błędy: Zbyt mocny ucisk na oczy (powoduje dyskomfort i ryzyko uszkodzenia); olejek spływający do oczu; zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; brak ochrony oczu przed olejkiem.
16.2. Głaskanie szyi: obojczyki → żuchwa/uszy (ryc. 97)
16.2.1. Cel techniki
Głaskanie szyi jest techniką wstępną masażu szyi, twarzy i głowy. Jej celem jest:
- opracowanie szyi w osi podłużnej;
- przygotowanie tkanek na głębsze techniki;
- ustalenie wektora kierunkowości podłużnego;
- stymulacja odpływu żylnego i limfatycznego z szyi, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).
16.2.2. Anatomia szyi
Szyja obejmuje mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy, mięsień pochyły, mięsień czworoboczny, mięsień dźwigacz łopatki, mięsień płatowy głowy, mięsień płatowy szyi oraz mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy. Szyja jest strefą szczególnej wrażliwości, obejmującą również duże naczynia szyjne oraz splot szyjny.
16.2.3. Wizualny opis ruchu
Terapeuta stoi za głową pacjenta, na wysokości głowy. Dłonie terapeuty spoczywają na szyi pacjenta.
Faza 1 – kontakt wstępny:
Dłonie terapeuty spoczywają nieruchomo na szyi pacjenta, przez 2–3 sekundy. Jest to moment „przedstawienia się" dłoni, zapowiedź dotyku bezpośredniego. Pacjent odczuwa ciepło, ciężar i stabilność dłoni.
Faza 2 – głaskanie szyi: obojczyki → żuchwa/uszy:
Dłonie terapeuty rozpoczynają powolny, płynny ruch podłużny. Ruch zaczyna się od obojczyków, następnie dłonie suną w górę ku żuchwie/uszom, głaszcząc szyję w osi podłużnej.
Wizualny tor ruchu:
- Start: obojczyki.
- Ruch: dłonie suną w górę ku żuchwie/uszom, głaszcząc szyję w osi podłużnej. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający głaskanie.
- Zakres: ruch obejmuje cały obszar szyi, od obojczyków ku żuchwie/uszom.
- Ciśnienie: 1–2 (w skali 0–10), dostosowane do grubości ściany mięśni szyi i tolerancji pacjenta.
Liczba powtórzeń: 3–5 pełnych cykli podłużnych.
16.2.4. Fizjologia
Głaskanie szyi:
- opracowuje szyję w osi podłużnej;
- przygotowuje tkanki na głębsze techniki;
- stymuluje odpływ żylny i limfatyczny z szyi, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8);
- stymuluje oddech przeponowy, ponieważ ruch podłużny jest zgodny z ruchem przepony.
16.2.5. Monitoring i błędy
- Znak adaptacji: Szyja staje się ciepła, miękka, pacjent odczuwa rozluźnienie.
- Błędy: Zbyt mocny ucisk na duże naczynia szyjne lub splot szyjny (powoduje dyskomfort i ryzyko uszkodzenia); zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; ruch niezgodny z osią szyi.
16.3. Głaskanie policzków w trzech pasmach do skroni (ryc. 98)
16.3.1. Cel techniki
Głaskanie policzków w trzech pasmach do skroni jest techniką przejściową między głaskaniem szyi a głaskaniem nosa i brwi. Jej celem jest:
- opracowanie policzków w osi podłużnej;
- przygotowanie tkanek na głębsze techniki;
- ustalenie wektora kierunkowości podłużnego;
- stymulacja odpływu żylnego i limfatycznego z policzków, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).
16.3.2. Anatomia policzków
Policzki obejmują mięsień jarzmowy większy, mięsień jarzmowy mniejszy, mięsień dźwigacz kąta ust, mięsieł śmiechowy oraz mięsieł policzkowy. Policzki są strefą szczególnej wrażliwości, obejmującą również nerw twarzowy oraz nerw trójdzielny.
16.3.3. Wizualny opis ruchu
Terapeuta stoi za głową pacjenta, na wysokości głowy. Dłonie terapeuty spoczywają na policzkach pacjenta.
Faza 1 – kontakt wstępny:
Dłonie terapeuty spoczywają nieruchomo na policzkach pacjenta, przez 2–3 sekundy. Jest to moment „przedstawienia się" dłoni, zapowiedź dotyku bezpośredniego. Pacjent odczuwa ciepło, ciężar i stabilność dłoni.
Faza 2 – głaskanie policzków w trzech pasmach do skroni:
Dłonie terapeuty rozpoczynają powolny, płynny ruch podłużny w trzech pasmach. Ruch zaczyna się od policzków, następnie dłonie suną w górę ku skroniom, głaszcząc policzki w trzech pasmach do skroni.
Wizualny tor ruchu:
- Start: policzki.
- Ruch: dłonie suną w górę ku skroniom, głaszcząc policzki w trzech pasmach do skroni. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający głaskanie.
- Zakres: ruch obejmuje cały obszar policzków, od policzków ku skroniom.
- Ciśnienie: 1–2 (w skali 0–10), dostosowane do grubości ściany mięśni policzków i tolerancji pacjenta.
Liczba powtórzeń: 3–5 pełnych cykli podłużnych na każde pasmo.
16.3.4. Fizjologia
Głaskanie policzków w trzech pasmach do skroni:
- opracowuje policzki w osi podłużnej;
- przygotowuje tkanki na głębsze techniki;
- stymuluje odpływ żylny i limfatyczny z policzków, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8);
- stymuluje oddech przeponowy, ponieważ ruch podłużny jest zgodny z ruchem przepony.
16.3.5. Monitoring i błędy
- Znak adaptacji: Policzki stają się ciepłe, miękkie, pacjent odczuwa rozluźnienie.
- Błędy: Zbyt mocny ucisk na mięśnie policzków (powoduje dyskomfort); zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; ruch niezgodny z osią policzków; brak głaskania w trzech pasmach.
16.4. Głaskanie nosa i brwi opuszkami palców środkowych (ryc. 99)
16.4.1. Cel techniki
Głaskanie nosa i brwi opuszkami palców środkowych jest techniką przejściową między głaskaniem policzków a głaskaniem czoła. Jej celem jest:
- opracowanie nosa i brwi w osi podłużnej;
- przygotowanie tkanek na głębsze techniki;
- ustalenie wektora kierunkowości podłużnego;
- stymulacja odpływu żylnego i limfatycznego z nosa i brwi, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).
16.4.2. Anatomia nosa i brwi
Nos obejmuje kości nosowe, chrząstki nosowe oraz mięsień nosowy. Brwi obejmują mięsień marszczący brwi, mięsień obniżający brwi oraz mięsień dźwigacz brwi. Nos i brwi są strefą szczególnej wrażliwości, obejmującą również nerw trójdzielny oraz nerw twarzowy.
16.4.3. Wizualny opis ruchu
Terapeuta stoi za głową pacjenta, na wysokości głowy. Dłonie terapeuty spoczywają na nosie i brwiach pacjenta.
Faza 1 – kontakt wstępny:
Dłonie terapeuty spoczywają nieruchomo na nosie i brwiach pacjenta, przez 2–3 sekundy. Jest to moment „przedstawienia się" dłoni, zapowiedź dotyku bezpośredniego. Pacjent odczuwa ciepło, ciężar i stabilność dłoni.
Faza 2 – głaskanie nosa i brwi opuszkami palców środkowych:
Dłonie terapeuty rozpoczynają powolny, płynny ruch podłużny. Ruch zaczyna się od nosa, następnie dłonie suną w górę ku brwiom, głaszcząc nos i brwi opuszkami palców środkowych.
Wizualny tor ruchu:
- Start: nos.
- Ruch: dłonie suną w górę ku brwiom, głaszcząc nos i brwi opuszkami palców środkowych. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający głaskanie.
- Zakres: ruch obejmuje cały obszar nosa i brwi, od nosa ku brwiom.
- Ciśnienie: 1–2 (w skali 0–10), dostosowane do grubości ściany mięśni nosa i brwi oraz tolerancji pacjenta.
Liczba powtórzeń: 3–5 pełnych cykli podłużnych.
16.4.4. Fizjologia
Głaskanie nosa i brwi opuszkami palców środkowych:
- opracowuje nos i brwi w osi podłużnej;
- przygotowuje tkanki na głębsze techniki;
- stymuluje odpływ żylny i limfatyczny z nosa i brwi, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8);
- stymuluje oddech przeponowy, ponieważ ruch podłużny jest zgodny z ruchem przepony.
16.4.5. Monitoring i błędy
- Znak adaptacji: Nos i brwi stają się ciepłe, miękkie, pacjent odczuwa rozluźnienie.
- Błędy: Zbyt mocny ucisk na mięśnie nosa i brwi (powoduje dyskomfort); zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; ruch niezgodny z osią nosa i brwi; brak głaskania opuszkami palców środkowych.
16.5. Głaskanie czoła kciukami w trzech pasmach (ryc. 100)
16.5.1. Cel techniki
Głaskanie czoła kciukami w trzech pasmach jest techniką przejściową między głaskaniem nosa i brwi a rozcieraniem szyi. Jej celem jest:
- opracowanie czoła w osi podłużnej;
- przygotowanie tkanek na głębsze techniki;
- ustalenie wektora kierunkowości podłużnego;
- stymulacja odpływu żylnego i limfatycznego z czoła, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).
16.5.2. Anatomia czoła
Czoło obejmuje mięsień czołowy, mięsień marszczący brwi oraz mięsień obniżający brwi. Czoło jest strefą szczególnej wrażliwości, obejmującą również nerw trójdzielny oraz nerw twarzowy.
16.5.3. Wizualny opis ruchu
Terapeuta stoi za głową pacjenta, na wysokości głowy. Dłonie terapeuty spoczywają na czole pacjenta.
Faza 1 – kontakt wstępny:
Dłonie terapeuty spoczywają nieruchomo na czole pacjenta, przez 2–3 sekundy. Jest to moment „przedstawienia się" dłoni, zapowiedź dotyku bezpośredniego. Pacjent odczuwa ciepło, ciężar i stabilność dłoni.
Faza 2 – głaskanie czoła kciukami w trzech pasmach:
Dłonie terapeuty rozpoczynają powolny, płynny ruch podłużny w trzech pasmach. Ruch zaczyna się od czoła, następnie dłonie suną w górę, głaszcząc czoło kciukami w trzech pasmach.
Wizualny tor ruchu:
- Start: czoło.
- Ruch: dłonie suną w górę, głaszcząc czoło kciukami w trzech pasmach. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający głaskanie.
- Zakres: ruch obejmuje cały obszar czoła, od czoła ku górze.
- Ciśnienie: 1–2 (w skali 0–10), dostosowane do grubości ściany mięśni czoła i tolerancji pacjenta.
Liczba powtórzeń: 3–5 pełnych cykli podłużnych na każde pasmo.
16.5.4. Fizjologia
Głaskanie czoła kciukami w trzech pasmach:
- opracowuje czoło w osi podłużnej;
- przygotowuje tkanki na głębsze techniki;
- stymuluje odpływ żylny i limfatyczny z czoła, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8);
- stymuluje oddech przeponowy, ponieważ ruch podłużny jest zgodny z ruchem przepony.
16.5.5. Monitoring i błędy
- Znak adaptacji: Czoło staje się ciepłe, miękkie, pacjent odczuwa rozluźnienie.
- Błędy: Zbyt mocny ucisk na mięśnie czoła (powoduje dyskomfort); zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; ruch niezgodny z osią czoła; brak głaskania kciukami w trzech pasmach.
16.6. Rozcieranie szyi opuszkami 2–5 okrężnie (ryc. 101)
16.6.1. Cel techniki
Rozcieranie szyi opuszkami 2–5 okrężnie jest techniką przejściową między głaskaniem czoła a rozcieraniem policzków. Jej celem jest:
- przekrwienie mięśni szyi i zwiększenie ich elastyczności;
- rozbicie napięć w mięśniach szyi;
- przygotowanie tkanek na rozcieranie policzków;
- stymulacja odpływu żylnego i limfatycznego z szyi, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).
16.6.2. Anatomia szyi
Szyja obejmuje mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy, mięsień pochyły, mięsień czworoboczny, mięsień dźwigacz łopatki, mięsień płatowy głowy, mięsień płatowy szyi oraz mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy. Szyja jest strefą szczególnej wrażliwości, obejmującą również duże naczynia szyjne oraz splot szyjny.
16.6.3. Wizualny opis ruchu
Terapeuta stoi za głową pacjenta, na wysokości głowy. Dłonie terapeuty spoczywają na szyi pacjenta.
Faza 1 – kontakt wstępny:
Dłonie terapeuty spoczywają nieruchomo na szyi pacjenta, przez 2–3 sekundy. Jest to moment „przedstawienia się" dłoni, zapowiedź dotyku bezpośredniego. Pacjent odczuwa ciepło, ciężar i stabilność dłoni.
Faza 2 – rozcieranie szyi opuszkami 2–5 okrężnie:
Dłonie terapeuty rozpoczynają powolny, płynny ruch okrężny. Ruch zaczyna się od szyi, następnie dłonie suną okrężnie, rozcierając szyję opuszkami 2–5 okrężnie.
Wizualny tor ruchu:
- Start: szyja.
- Ruch: dłonie suną okrężnie, rozcierając szyję opuszkami 2–5 okrężnie. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający rozcieranie.
- Zakres: ruch obejmuje cały obszar szyi, od szyi ku bokom.
- Ciśnienie: 2–3 (w skali 0–10), dostosowane do grubości ściany mięśni szyi i tolerancji pacjenta.
Liczba powtórzeń: 3–5 pełnych cykli okrężnych.
16.6.4. Fizjologia
Rozcieranie szyi opuszkami 2–5 okrężnie:
- przekrwia mięśnie szyi, zwiększając przepływ krwi i elastyczność;
- rozbija napięcia w mięśniach szyi;
- przygotowuje tkanki na rozcieranie policzków;
- stymuluje odpływ żylny i limfatyczny z szyi, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).
16.6.5. Monitoring i błędy
- Znak adaptacji: Szyja staje się ciepła, miękka, pacjent odczuwa rozluźnienie.
- Błędy: Zbyt mocny ucisk na duże naczynia szyjne lub splot szyjny (powoduje dyskomfort i ryzyko uszkodzenia); zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; ruch niezgodny z osią szyi; brak rozcierania opuszkami 2–5 okrężnie.
16.7. Rozcieranie policzków okrężnie, pasma jak przy głaskaniu (ryc. 102)
16.7.1. Cel techniki
Rozcieranie policzków okrężnie jest techniką przejściową między rozcieraniem szyi a rozcieraniem brwi. Jej celem jest:
- przekrwienie mięśni policzków i zwiększenie ich elastyczności;
- rozbicie napięć w mięśniach policzków;
- przygotowanie tkanek na rozcieranie brwi;
- stymulacja odpływu żylnego i limfatycznego z policzków, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).
16.7.2. Anatomia policzków
Policzki obejmują mięsień jarzmowy większy, mięsień jarzmowy mniejszy, mięsień dźwigacz kąta ust, mięsieł śmiechowy oraz mięsieł policzkowy. Policzki są strefą szczególnej wrażliwości, obejmującą również nerw twarzowy oraz nerw trójdzielny.
16.7.3. Wizualny opis ruchu
Terapeuta stoi za głową pacjenta, na wysokości głowy. Dłonie terapeuty spoczywają na policzkach pacjenta.
Faza 1 – kontakt wstępny:
Dłonie terapeuty spoczywają nieruchomo na policzkach pacjenta, przez 2–3 sekundy. Jest to moment „przedstawienia się" dłoni, zapowiedź dotyku bezpośredniego. Pacjent odczuwa ciepło, ciężar i stabilność dłoni.
Faza 2 – rozcieranie policzków okrężnie, pasma jak przy głaskaniu:
Dłonie terapeuty rozpoczynają powolny, płynny ruch okrężny w pasmach jak przy głaskaniu. Ruch zaczyna się od policzków, następnie dłonie suną okrężnie, rozcierając policzki okrężnie w pasmach jak przy głaskaniu.
Wizualny tor ruchu:
- Start: policzki.
- Ruch: dłonie suną okrężnie, rozcierając policzki okrężnie w pasmach jak przy głaskaniu. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający rozcieranie.
- Zakres: ruch obejmuje cały obszar policzków, od policzków ku skroniom.
- Ciśnienie: 2–3 (w skali 0–10), dostosowane do grubości ściany mięśni policzków i tolerancji pacjenta.
Liczba powtórzeń: 3–5 pełnych cykli okrężnych na każde pasmo.
16.7.4. Fizjologia
Rozcieranie policzków okrężnie:
- przekrwia mięśnie policzków, zwiększając przepływ krwi i elastyczność;
- rozbija napięcia w mięśniach policzków;
- przygotowuje tkanki na rozcieranie brwi;
- stymuluje odpływ żylny i limfatyczny z policzków, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).
16.7.5. Monitoring i błędy
- Znak adaptacji: Policzki stają się ciepłe, miękkie, pacjent odczuwa rozluźnienie.
- Błędy: Zbyt mocny ucisk na mięśnie policzków (powoduje dyskomfort); zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; ruch niezgodny z osią policzków; brak rozcierania w pasmach jak przy głaskaniu.
16.8. Rozcieranie brwi kciukami: nasada nosa → skroń (ryc. 103)
16.8.1. Cel techniki
Rozcieranie brwi kciukami jest techniką przejściową między rozcieraniem policzków a rozcieraniem czoła. Jej celem jest:
- przekrwienie mięśni brwi i zwiększenie ich elastyczności;
- rozbicie napięć w mięśniach brwi;
- przygotowanie tkanek na rozcieranie czoła;
- stymulacja odpływu żylnego i limfatycznego z brwi, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).
16.8.2. Anatomia brwi
Brwi obejmują mięsień marszczący brwi, mięsień obniżający brwi oraz mięsień dźwigacz brwi. Brwi są strefą szczególnej wrażliwości, obejmującą również nerw trójdzielny oraz nerw twarzowy.
16.8.3. Wizualny opis ruchu
Terapeuta stoi za głową pacjenta, na wysokości głowy. Dłonie terapeuty spoczywają na brwiach pacjenta.
Faza 1 – kontakt wstępny:
Dłonie terapeuty spoczywają nieruchomo na brwiach pacjenta, przez 2–3 sekundy. Jest to moment „przedstawienia się" dłoni, zapowiedź dotyku bezpośredniego. Pacjent odczuwa ciepło, ciężar i stabilność dłoni.
Faza 2 – rozcieranie brwi kciukami: nasada nosa → skroń:
Dłonie terapeuty rozpoczynają powolny, płynny ruch podłużny. Ruch zaczyna się od nasady nosa, następnie dłonie suną ku skroni, rozcierając brwi kciukami.
Wizualny tor ruchu:
- Start: nasada nosa.
- Ruch: dłonie suną ku skroni, rozcierając brwi kciukami. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający rozcieranie.
- Zakres: ruch obejmuje cały obszar brwi, od nasady nosa ku skroni.
- Ciśnienie: 2–3 (w skali 0–10), dostosowane do grubości ściany mięśni brwi i tolerancji pacjenta.
Liczba powtórzeń: 3–5 pełnych cykli podłużnych.
16.8.4. Fizjologia
Rozcieranie brwi kciukami:
- przekrwia mięśnie brwi, zwiększając przepływ krwi i elastyczność;
- rozbija napięcia w mięśniach brwi;
- przygotowuje tkanki na rozcieranie czoła;
- stymuluje odpływ żylny i limfatyczny z brwi, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).
16.8.5. Monitoring i błędy
- Znak adaptacji: Brwi stają się ciepłe, miękkie, pacjent odczuwa rozluźnienie.
- Błędy: Zbyt mocny ucisk na mięśnie brwi (powoduje dyskomfort); zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; ruch niezgodny z osią brwi; brak rozcierania kciukami.
16.9. Rozcieranie czoła jedną ręką, pasmo dostosowane do wysokości (ryc. 104)
16.9.1. Cel techniki
Rozcieranie czoła jedną ręką jest techniką przejściową między rozcieraniem brwi a rozcieraniem skroni. Jej celem jest:
- przekrwienie mięśni czoła i zwiększenie ich elastyczności;
- rozbicie napięć w mięśniach czoła;
- przygotowanie tkanek na rozcieranie skroni;
- stymulacja odpływu żylnego i limfatycznego z czoła, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).
16.9.2. Anatomia czoła
Czoło obejmuje mięsień czołowy, mięsień marszczący brwi oraz mięsień obniżający brwi. Czoło jest strefą szczególnej wrażliwości, obejmującą również nerw trójdzielny oraz nerw twarzowy.
16.9.3. Wizualny opis ruchu
Terapeuta stoi za głową pacjenta, na wysokości głowy. Dłonie terapeuty spoczywają na czole pacjenta.
Faza 1 – kontakt wstępny:
Dłonie terapeuty spoczywają nieruchomo na czole pacjenta, przez 2–3 sekundy. Jest to moment „przedstawienia się" dłoni, zapowiedź dotyku bezpośredniego. Pacjent odczuwa ciepło, ciężar i stabilność dłoni.
Faza 2 – rozcieranie czoła jedną ręką, pasmo dostosowane do wysokości:
Dłonie terapeuty rozpoczynają powolny, płynny ruch podłużny. Ruch zaczyna się od czoła, następnie dłonie suną w górę, rozcierając czoło jedną ręką w pasmie dostosowanym do wysokości.
Wizualny tor ruchu:
- Start: czoło.
- Ruch: dłonie suną w górę, rozcierając czoło jedną ręką w pasmie dostosowanym do wysokości. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający rozcieranie.
- Zakres: ruch obejmuje cały obszar czoła, od czoła ku górze.
- Ciśnienie: 2–3 (w skali 0–10), dostosowane do grubości ściany mięśni czoła i tolerancji pacjenta.
Liczba powtórzeń: 3–5 pełnych cykli podłużnych.
16.9.4. Fizjologia
Rozcieranie czoła jedną ręką:
- przekrwia mięśnie czoła, zwiększając przepływ krwi i elastyczność;
- rozbija napięcia w mięśniach czoła;
- przygotowuje tkanki na rozcieranie skroni;
- stymuluje odpływ żylny i limfatyczny z czoła, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).
16.9.5. Monitoring i błędy
- Znak adaptacji: Czoło staje się ciepłe, miękkie, pacjent odczuwa rozluźnienie.
- Błędy: Zbyt mocny ucisk na mięśnie czoła (powoduje dyskomfort); zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; ruch niezgodny z osią czoła; brak rozcierania jedną ręką w pasmie dostosowanym do wysokości.
16.10. Rozcieranie skroni trzema palcami: zewnętrzne kąty oczu → skroń (ryc. 105)
16.10.1. Cel techniki
Rozcieranie skroni trzema palcami jest techniką przejściową między rozcieraniem czoła a ugniataniem rozcierającym żuchwy. Jej celem jest:
- przekrwienie mięśni skroni i zwiększenie ich elastyczności;
- rozbicie napięć w mięśniach skroni;
- przygotowanie tkanek na ugniatanie rozcierające żuchwy;
- stymulacja odpływu żylnego i limfatycznego ze skroni, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).
16.10.2. Anatomia skroni
Skronie obejmują mięsień skroniowy, mięsień żwacz oraz mięsień skroniowo-ciemieniowy. Skronie są strefą szczególnej wrażliwości, obejmującą również nerw trójdzielny oraz nerw twarzowy.
16.10.3. Wizualny opis ruchu
Terapeuta stoi za głową pacjenta, na wysokości głowy. Dłonie terapeuty spoczywają na skroniach pacjenta.
Faza 1 – kontakt wstępny:
Dłonie terapeuty spoczywają nieruchomo na skroniach pacjenta, przez 2–3 sekundy. Jest to moment „przedstawienia się" dłoni, zapowiedź dotyku bezpośredniego. Pacjent odczuwa ciepło, ciężar i stabilność dłoni.
Faza 2 – rozcieranie skroni trzema palcami: zewnętrzne kąty oczu → skroń:
Dłonie terapeuty rozpoczynają powolny, płynny ruch podłużny. Ruch zaczyna się od zewnętrznych kątów oczu, następnie dłonie suną ku skroniom, rozcierając skronie trzema palcami.
Wizualny tor ruchu:
- Start: zewnętrzne kąty oczu.
- Ruch: dłonie suną ku skroniom, rozcierając skronie trzema palcami. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający rozcieranie.
- Zakres: ruch obejmuje cały obszar skroni, od zewnętrznych kątów oczu ku skroniom.
- Ciśnienie: 2–3 (w skali 0–10), dostosowane do grubości ściany mięśni skroni i tolerancji pacjenta.
Liczba powtórzeń: 3–5 pełnych cykli podłużnych.
16.10.4. Fizjologia
Rozcieranie skroni trzema palcami:
- przekrwia mięśnie skroni, zwiększając przepływ krwi i elastyczność;
- rozbija napięcia w mięśniach skroni;
- przygotowuje tkanki na ugniatanie rozcierające żuchwy;
- stymuluje odpływ żylny i limfatyczny ze skroni, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).
16.10.5. Monitoring i błędy
- Znak adaptacji: Skronie stają się ciepłe, miękkie, pacjent odczuwa rozluźnienie.
- Błędy: Zbyt mocny ucisk na mięśnie skroni (powoduje dyskomfort); zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; ruch niezgodny z osią skroni; brak rozcierania trzema palcami.
16.11. Ugniatanie rozcierające żuchwy kciukami i wskazicielami: broda → kąty żuchwy (ryc. 106)
16.11.1. Cel techniki
Ugniatanie rozcierające żuchwy kciukami i wskazicielami jest techniką przejściową między rozcieraniem skroni a ugniataniem rozcierającym brwi. Jej celem jest:
- przekrwienie mięśni żuchwy i zwiększenie ich elastyczności;
- rozbicie napięć w mięśniach żuchwy;
- przygotowanie tkanek na ugniatanie rozcierające brwi;
- stymulacja odpływu żylnego i limfatycznego z żuchwy, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).
16.11.2. Anatomia żuchwy
Żuchwa obejmuje mięsień żwacz, mięsień skroniowy, mięsień skroniowo-ciemieniowy oraz mięsieł skrzydłowy. Żuchwa jest strefą szczególnej wrażliwości, obejmującą również nerw trójdzielny oraz nerw twarzowy.
16.11.3. Wizualny opis ruchu
Terapeuta stoi za głową pacjenta, na wysokości głowy. Dłonie terapeuty spoczywają na żuchwie pacjenta.
Faza 1 – kontakt wstępny:
Dłonie terapeuty spoczywają nieruchomo na żuchwie pacjenta, przez 2–3 sekundy. Jest to moment „przedstawienia się" dłoni, zapowiedź dotyku bezpośredniego. Pacjent odczuwa ciepło, ciężar i stabilność dłoni.
Faza 2 – ugniatanie rozcierające żuchwy kciukami i wskazicielami: broda → kąty żuchwy:
Dłonie terapeuty rozpoczynają powolny, płynny ruch podłużny. Ruch zaczyna się od brody, następnie dłonie suną ku kątom żuchwy, ugniatając rozcierająco żuchwę kciukami i wskazicielami.
Wizualny tor ruchu:
- Start: broda.
- Ruch: dłonie suną ku kątom żuchwy, ugniatając rozcierająco żuchwę kciukami i wskazicielami. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający ugniatanie rozcierające.
- Zakres: ruch obejmuje cały obszar żuchwy, od brody ku kątom żuchwy.
- Ciśnienie: 2–3 (w skali 0–10), dostosowane do grubości ściany mięśni żuchwy i tolerancji pacjenta.
Liczba powtórzeń: 3–5 pełnych cykli podłużnych.
16.11.4. Fizjologia
Ugniatanie rozcierające żuchwy kciukami i wskazicielami:
- przekrwia mięśnie żuchwy, zwiększając przepływ krwi i elastyczność;
- rozbija napięcia w mięśniach żuchwy;
- przygotowuje tkanki na ugniatanie rozcierające brwi;
- stymuluje odpływ żylny i limfatyczny z żuchwy, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).
16.11.5. Monitoring i błędy
- Znak adaptacji: Żuchwa staje się ciepła, miękka, pacjent odczuwa rozluźnienie.
- Błędy: Zbyt mocny ucisk na mięśnie żuchwy (powoduje dyskomfort); zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; ruch niezgodny z osią żuchwy; brak ugniatania rozcierającego kciukami i wskazicielami.
16.12. Ugniatanie rozcierające brwi: kąciki przyśrodkowe → boczne (ryc. 107)
16.12.1. Cel techniki
Ugniatanie rozcierające brwi jest techniką przejściową między ugniataniem rozcierającym żuchwy a oklepywaniem muskającym. Jej celem jest:
- przekrwienie mięśni brwi i zwiększenie ich elastyczności;
- rozbicie napięć w mięśniach brwi;
- przygotowanie tkanek na oklepywanie muskające;
- stymulacja odpływu żylnego i limfatycznego z brwi, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).
16.12.2. Anatomia brwi
Brwi obejmują mięsień marszczący brwi, mięsień obniżający brwi oraz mięsień dźwigacz brwi. Brwi są strefą szczególnej wrażliwości, obejmującą również nerw trójdzielny oraz nerw twarzowy.
16.12.3. Wizualny opis ruchu
Terapeuta stoi za głową pacjenta, na wysokości głowy. Dłonie terapeuty spoczywają na brwiach pacjenta.
Faza 1 – kontakt wstępny:
Dłonie terapeuty spoczywają nieruchomo na brwiach pacjenta, przez 2–3 sekundy. Jest to moment „przedstawienia się" dłoni, zapowiedź dotyku bezpośredniego. Pacjent odczuwa ciepło, ciężar i stabilność dłoni.
Faza 2 – ugniatanie rozcierające brwi: kąciki przyśrodkowe → boczne:
Dłonie terapeuty rozpoczynają powolny, płynny ruch podłużny. Ruch zaczyna się od kącików przyśrodkowych, następnie dłonie suną ku kącikom bocznym, ugniatając rozcierająco brwi.
Wizualny tor ruchu:
- Start: kąciki przyśrodkowe.
- Ruch: dłonie suną ku kącikom bocznym, ugniatając rozcierająco brwi. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający ugniatanie rozcierające.
- Zakres: ruch obejmuje cały obszar brwi, od kącików przyśrodkowych ku kącikom bocznym.
- Ciśnienie: 2–3 (w skali 0–10), dostosowane do grubości ściany mięśni brwi i tolerancji pacjenta.
Liczba powtórzeń: 3–5 pełnych cykli podłużnych.
16.12.4. Fizjologia
Ugniatanie rozcierające brwi:
- przekrwia mięśnie brwi, zwiększając przepływ krwi i elastyczność;
- rozbija napięcia w mięśniach brwi;
- przygotowuje tkanki na oklepywanie muskające;
- stymuluje odpływ żylny i limfatyczny z brwi, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).
16.12.5. Monitoring i błędy
- Znak adaptacji: Brwi stają się ciepłe, miękkie, pacjent odczuwa rozluźnienie.
- Błędy: Zbyt mocny ucisk na mięśnie brwi (powoduje dyskomfort); zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; ruch niezgodny z osią brwi; brak ugniatania rozcierającego.
16.13. Oklepywanie muskające opuszkami: szyja, policzki, okolica oczu, czoło, skronie (ryc. 108)
16.13.1. Cel techniki
Oklepywanie muskające opuszkami jest techniką przejściową między ugniataniem rozcierającym brwi a wibracją stabilną twarzy. Jej celem jest:
- przekrwienie mięśni szyi, policzków, okolicy oczu, czoła i skroni i zwiększenie ich elastyczności;
- rozbicie napięć w mięśniach szyi, policzków, okolicy oczu, czoła i skroni;
- przygotowanie tkanek na wibrację stabilną twarzy;
- stymulacja odpływu żylnego i limfatycznego z szyi, policzków, okolicy oczu, czoła i skroni, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).
16.13.2. Anatomia szyi, policzków, okolicy oczu, czoła i skroni
Szyja obejmuje mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy, mięsień pochyły, mięsień czworoboczny, mięsień dźwigacz łopatki, mięsień płatowy głowy, mięsień płatowy szyi oraz mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy. Policzki obejmują mięsień jarzmowy większy, mięsień jarzmowy mniejszy, mięsień dźwigacz kąta ust, mięsieł śmiechowy oraz mięsieł policzkowy. Okolica oczu obejmuje mięsień okrężny oka, mięsień dźwigacz powieki górnej oraz mięsieł obniżacz powieki górnej. Czoło obejmuje mięsień czołowy, mięsień marszczący brwi oraz mięsień obniżający brwi. Skronie obejmują mięsień skroniowy, mięsień żwacz oraz mięsień skroniowo-ciemieniowy. Szyja, policzki, okolica oczu, czoło i skronie są strefami szczególnej wrażliwości, obejmującymi również nerw trójdzielny oraz nerw twarzowy.
16.13.3. Wizualny opis ruchu
Terapeuta stoi za głową pacjenta, na wysokości głowy. Dłonie terapeuty spoczywają na szyi, policzkach, okolicy oczu, czole i skroniach pacjenta.
Faza 1 – kontakt wstępny:
Dłonie terapeuty spoczywają nieruchomo na szyi, policzkach, okolicy oczu, czole i skroniach pacjenta, przez 2–3 sekundy. Jest to moment „przedstawienia się" dłoni, zapowiedź dotyku bezpośredniego. Pacjent odczuwa ciepło, ciężar i stabilność dłoni.
Faza 2 – oklepywanie muskające opuszkami: szyja, policzki, okolica oczu, czoło, skronie:
Dłonie terapeuty rozpoczynają powolny, płynny ruch oklepywania muskającego opuszkami. Ruch zaczyna się od szyi, następnie dłonie oklepują muskająco policzki, okolicę oczu, czoło i skronie opuszkami.
Wizualny tor ruchu:
- Start: szyja.
- Ruch: dłonie oklepują muskająco policzki, okolicę oczu, czoło i skronie opuszkami. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający oklepywanie muskające.
- Zakres: ruch obejmuje cały obszar szyi, policzków, okolicy oczu, czoła i skroni.
- Ciśnienie: 1–2 (w skali 0–10), dostosowane do grubości ściany mięśni szyi, policzków, okolicy oczu, czoła i skroni oraz tolerancji pacjenta.
Liczba powtórzeń: 3–5 pełnych cykli oklepywania muskającego na każdy obszar.
16.13.4. Fizjologia
Oklepywanie muskające opuszkami:
- przekrwia mięśnie szyi, policzków, okolicy oczu, czoła i skroni, zwiększając przepływ krwi i elastyczność;
- rozbija napięcia w mięśniach szyi, policzków, okolicy oczu, czoła i skroni;
- przygotowuje tkanki na wibrację stabilną twarzy;
- stymuluje odpływ żylny i limfatyczny z szyi, policzków, okolicy oczu, czoła i skroni, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).
16.13.5. Monitoring i błędy
- Znak adaptacji: Szyja, policzki, okolica oczu, czoło i skronie stają się ciepłe, miękkie, pacjent odczuwa rozluźnienie.
- Błędy: Zbyt mocny ucisk na mięśnie szyi, policzków, okolicy oczu, czoła i skroni (powoduje dyskomfort); zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; ruch niezgodny z osią szyi, policzków, okolicy oczu, czoła i skroni; brak oklepywania muskającego opuszkami.
16.14. Wibracja stabilna twarzy – dłonie przykrywają całą twarz (ryc. 109)
16.14.1. Cel techniki
Wibracja stabilna twarzy jest techniką przejściową między oklepywaniem muskającym a rozcieraniem głowy suchymi opuszkami. Jej celem jest:
- przekrwienie mięśni twarzy i zwiększenie ich elastyczności;
- rozbicie napięć w mięśniach twarzy;
- przygotowanie tkanek na rozcieranie głowy suchymi opuszkami;
- stymulacja odpływu żylnego i limfatycznego z twarzy, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).
16.14.2. Anatomia twarzy
Twarz obejmuje mięsień czołowy, mięsień marszczący brwi, mięsień obniżający brwi, mięsień jarzmowy większy, mięsień jarzmowy mniejszy, mięsień dźwigacz kąta ust, mięsieł śmiechowy, mięsieł policzkowy, mięsień okrężny oka, mięsień dźwigacz powieki górnej, mięsieł obniżacz powieki górnej, mięsień żwacz, mięsień skroniowy oraz mięsieł skrzydłowy. Twarz jest strefą szczególnej wrażliwości, obejmującą również nerw trójdzielny oraz nerw twarzowy.
16.14.3. Wizualny opis ruchu
Terapeuta stoi za głową pacjenta, na wysokości głowy. Dłonie terapeuty spoczywają na twarzy pacjenta.
Faza 1 – kontakt wstępny:
Dłonie terapeuty spoczywają nieruchomo na twarzy pacjenta, przez 2–3 sekundy. Jest to moment „przedstawienia się" dłoni, zapowiedź dotyku bezpośredniego. Pacjent odczuwa ciepło, ciężar i stabilność dłoni.
Faza 2 – wibracja stabilna twarzy – dłonie przykrywają całą twarz:
Dłonie terapeuty rozpoczynają powolny, płynny ruch wibracji stabilnej. Ruch zaczyna się od twarzy, następnie dłonie przykrywają całą twarz, wibrując stabilnie.
Wizualny tor ruchu:
- Start: twarz.
- Ruch: dłonie przykrywają całą twarz, wibrując stabilnie. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający wibrację stabilną.
- Zakres: ruch obejmuje cały obszar twarzy.
- Ciśnienie: 1–2 (w skali 0–10), dostosowane do grubości ściany mięśni twarzy i tolerancji pacjenta.
Liczba powtórzeń: 3–5 pełnych cykli wibracji stabilnej.
16.14.4. Fizjologia
Wibracja stabilna twarzy:
- przekrwia mięśnie twarzy, zwiększając przepływ krwi i elastyczność;
- rozbija napięcia w mięśniach twarzy;
- przygotowuje tkanki na rozcieranie głowy suchymi opuszkami;
- stymuluje odpływ żylny i limfatyczny z twarzy, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).
16.14.5. Monitoring i błędy
- Znak adaptacji: Twarz staje się ciepła, miękka, pacjent odczuwa rozluźnienie.
- Błędy: Zbyt mocny ucisk na mięśnie twarzy (powoduje dyskomfort); zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; ruch niezgodny z osią twarzy; brak wibracji stabilnej.
16.15. Rozcieranie głowy suchymi opuszkami, miejsce w miejsce (ryc. 110)
16.15.1. Cel techniki
Rozcieranie głowy suchymi opuszkami jest techniką końcową masażu szyi, twarzy i głowy. Jej celem jest:
- przekrwienie mięśni głowy i zwiększenie ich elastyczności;
- rozbicie napięć w mięśniach głowy;
- domknięcie masażu szyi, twarzy i głowy w wyciszającym ruchu;
- stymulacja odpływu żylnego i limfatycznego z głowy, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).
16.15.2. Anatomia głowy
Głowa obejmuje mięsień czołowy, mięsień marszczący brwi, mięsień obniżający brwi, mięsień jarzmowy większy, mięsień jarzmowy mniejszy, mięsień dźwigacz kąta ust, mięsieł śmiechowy, mięsieł policzkowy, mięsień okrężny oka, mięsień dźwigacz powieki górnej, mięsieł obniżacz powieki górnej, mięsień żwacz, mięsień skroniowy oraz mięsieł skrzydłowy. Głowa jest strefą szczególnej wrażliwości, obejmującą również nerw trójdzielny oraz nerw twarzowy.
16.15.3. Wizualny opis ruchu
Terapeuta stoi za głową pacjenta, na wysokości głowy. Dłonie terapeuty spoczywają na głowie pacjenta.
Faza 1 – kontakt wstępny:
Dłonie terapeuty spoczywają nieruchomo na głowie pacjenta, przez 2–3 sekundy. Jest to moment „przedstawienia się" dłoni, zapowiedź dotyku bezpośredniego. Pacjent odczuwa ciepło, ciężar i stabilność dłoni.
Faza 2 – rozcieranie głowy suchymi opuszkami, miejsce w miejsce:
Dłonie terapeuty rozpoczynają powolny, płynny ruch rozcierania głowy suchymi opuszkami, miejsce w miejsce. Ruch zaczyna się od głowy, następnie dłonie rozcierają głowę suchymi opuszkami, miejsce w miejsce.
Wizualny tor ruchu:
- Start: głowa.
- Ruch: dłonie rozcierają głowę suchymi opuszkami, miejsce w miejsce. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający rozcieranie.
- Zakres: ruch obejmuje cały obszar głowy.
- Ciśnienie: 2–3 (w skali 0–10), dostosowane do grubości ściany mięśni głowy i tolerancji pacjenta.
Liczba powtórzeń: 3–5 pełnych cykli rozcierania suchymi opuszkami, miejsce w miejsce.
16.15.4. Fizjologia
Rozcieranie głowy suchymi opuszkami:
- przekrwia mięśnie głowy, zwiększając przepływ krwi i elastyczność;
- rozbija napięcia w mięśniach głowy;
- domyka masaż szyi, twarzy i głowy w wyciszającym ruchu;
- stymuluje odpływ żylny i limfatyczny z głowy, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).
16.15.5. Monitoring i błędy
- Znak adaptacji: Głowa staje się ciepła, miękka, pacjent odczuwa głębokie rozluźnienie.
- Błędy: Zbyt mocny ucisk na mięśnie głowy (powoduje dyskomfort); zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; ruch niezgodny z osią głowy; brak rozcierania suchymi opuszkami, miejsce w miejsce.
16.16. Aromaterapia twarzy i skóry głowy: olejki łagodne dla spojówek, masaż owłosionej głowy a sen i migrena
16.16.1. Olejki łagodne dla spojówek
W masażu twarzy i skóry głowy stosuje się olejki łagodne dla spojówek. Olejki łagodne dla spojówek to olejki, które nie podrażniają spojówek i nie wywołują łzawienia. Do olejków łagodnych dla spojówek należą:
- lawenda (Lavandula angustifolia) – olejek łagodny, nie podrażnia spojówek;
- rumianek rzymski (Chamaemelum nobile) – olejek łagodny, nie podrażnia spojówek;
- rumianek niemiecki (Matricaria recutita) – olejek łagodny, nie podrażnia spojówek;
- sandałowiec (Santalum album) – olejek łagodny, nie podrażnia spojówek;
- ylang-ylang (Cananga odorata) – olejek łagodny, nie podrażnia spojówek.
16.16.2. Masaż owłosionej głowy a sen
Masaż owłosionej głowy suchymi opuszkami (ryc. 110) ma szczególne znaczenie dla snu. Masaż głowy suchymi opuszkami:
- przekrwia mięśnie głowy, zwiększając przepływ krwi i elastyczność;
- rozbija napięcia w mięśniach głowy;
- stymuluje odpływ żylny i limfatyczny z głowy, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8);
- wspomaga sen, ponieważ masaż głowy suchymi opuszkami stymuluje odprężenie i zmniejsza napięcie mięśni głowy, co sprzyja zasypianiu.
16.16.3. Masaż owłosionej głowy a migrena
Masaż owłosionej głowy suchymi opuszkami (ryc. 110) ma szczególne znaczenie dla migreny. Masaż głowy suchymi opuszkami:
- przekrwia mięśnie głowy, zwiększając przepływ krwi i elastyczność;
- rozbija napięcia w mięśniach głowy;
- stymuluje odpływ żylny i limfatyczny z głowy, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8);
- wspomaga łagodzenie migreny, ponieważ masaż głowy suchymi opuszkami zmniejsza napięcie mięśni głowy, co może łagodzić objawy migreny.
16.16.4. Monitoring i błędy
- Znak adaptacji: Głowa staje się ciepła, miękka, pacjent odczuwa głębokie rozluźnienie i senność.
- Błędy: Zbyt mocny ucisk na mięśnie głowy (powoduje dyskomfort); zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; ruch niezgodny z osią głowy; brak masażu suchymi opuszkami, miejsce w miejsce.
Podsumowanie – punkty kluczowe
- Zasady oliwienia i ochrony (16.1) obejmują pracę na resztkowym poślizgu po kończynach, suche ręce na owłosionej głowie oraz olejek na twarzy tak, by nie trafił do oczu.
- Głaskanie szyi (ryc. 97) obejmuje szyję od obojczyków ku żuchwie/uszom.
- Głaskanie policzków w trzech pasmach do skroni (ryc. 98) obejmuje policzki w trzech pasmach do skroni.
- Głaskanie nosa i brwi opuszkami palców środkowych (ryc. 99) obejmuje nos i brwi opuszkami palców środkowych.
- Głaskanie czoła kciukami w trzech pasmach (ryc. 100) obejmuje czoło kciukami w trzech pasmach.
- Rozcieranie szyi opuszkami 2–5 okrężnie (ryc. 101) obejmuje szyję opuszkami 2–5 okrężnie.
- Rozcieranie policzków okrężnie, pasma jak przy głaskaniu (ryc. 102) obejmuje policzki okrężnie w pasmach jak przy głaskaniu.
- Rozcieranie brwi kciukami: nasada nosa → skroń (ryc. 103) obejmuje brwi kciukami od nasady nosa ku skroni.
- Rozcieranie czoła jedną ręką, pasmo dostosowane do wysokości (ryc. 104) obejmuje czoło jedną ręką w pasmie dostosowanym do wysokości.
- Rozcieranie skroni trzema palcami: zewnętrzne kąty oczu → skroń (ryc. 105) obejmuje skronie trzema palcami od zewnętrznych kątów oczu ku skroniom.
- Ugniatanie rozcierające żuchwy kciukami i wskazicielami: broda → kąty żuchwy (ryc. 106) obejmuje żuchwę kciukami i wskazicielami od brody ku kątom żuchwy.
- Ugniatanie rozcierające brwi: kąciki przyśrodkowe → boczne (ryc. 107) obejmuje brwi od kącików przyśrodkowych ku kącikom bocznym.
- Oklepywanie muskające opuszkami: szyja, policzki, okolica oczu, czoło, skronie (ryc. 108) obejmuje szyję, policzki, okolicę oczu, czoło i skronie opuszkami.
- Wibracja stabilna twarzy – dłonie przykrywają całą twarz (ryc. 109) obejmuje całą twarz wibracją stabilną.
- Rozcieranie głowy suchymi opuszkami, miejsce w miejsce (ryc. 110) obejmuje głowę suchymi opuszkami, miejsce w miejsce.
- Aromaterapia twarzy i skóry głowy (16.16) obejmuje olejki łagodne dla spojówek oraz masaż owłosionej głowy a sen i migrena.
Pytania kontrolne
- Wyjaśnij zasady oliwienia i ochrony w masażu szyi, twarzy i głowy. Dlaczego stosuje się resztkowy poślizg po kończynach, suche ręce na owłosionej głowie oraz olejek na twarzy tak, by nie trafił do oczu?
- Opisz wizualny tor ruchu głaskania szyi (ryc. 97) i wyjaśnij, dlaczego jest zgodny z zasadą kierunkowości (1.8).
- Wyjaśnij różnicę między głaskaniem policzków w trzech pasmach do skroni (ryc. 98) a rozcieraniem policzków okrężnie, pasma jak przy głaskaniu (ryc. 102).
- Opisz wizualny tor ruchu głaskania nosa i brwi opuszkami palców środkowych (ryc. 99) i wyjaśnij, dlaczego jest zgodny z zasadą kierunkowości (1.8).
- Opisz wizualny tor ruchu głaskania czoła kciukami w trzech pasmach (ryc. 100) i wyjaśnij, dlaczego jest zgodny z zasadą kierunkowości (1.8).
- Opisz wizualny tor ruchu rozcierania szyi opuszkami 2–5 okrężnie (ryc. 101) i wyjaśnij, dlaczego jest zgodny z zasadą kierunkowości (1.8).
- Opisz wizualny tor ruchu rozcierania brwi kciukami: nasada nosa → skroń (ryc. 103) i wyjaśnij, dlaczego jest zgodny z zasadą kierunkowości (1.8).
- Opisz wizualny tor ruchu rozcierania skroni trzema palcami: zewnętrzne kąty oczu → skroń (ryc. 105) i wyjaśnij, dlaczego jest zgodny z zasadą kierunkowości (1.8).
- Opisz wizualny tor ruchu ugniatania rozcierającego żuchwy kciukami i wskazicielami: broda → kąty żuchwy (ryc. 106) i wyjaśnij, dlaczego jest zgodny z zasadą kierunkowości (1.8).
- Opisz wizualny tor ruchu oklepywania muskającego opuszkami: szyja, policzki, okolica oczu, czoło, skronie (ryc. 108) i wyjaśnij, dlaczego jest zgodny z zasadą kierunkowości (1.8).
- Opisz wizualny tor ruchu wibracji stabilnej twarzy – dłonie przykrywają całą twarz (ryc. 109) i wyjaśnij, dlaczego jest zgodny z zasadą kierunkowości (1.8).
- Opisz wizualny tor ruchu rozcierania głowy suchymi opuszkami, miejsce w miejsce (ryc. 110) i wyjaśnij, dlaczego jest zgodny z zasadą kierunkowości (1.8).
- Wyjaśnij znaczenie aromaterapii twarzy i skóry głowy. Jakie olejki są łagodne dla spojówek? Jak masaż owłosionej głowy wspomaga sen i migrenę?
- Wyjaśnij różnicę między rozcieraniem szyi opuszkami 2–5 okrężnie (ryc. 101) a rozcieraniem policzków okrężnie, pasma jak przy głaskaniu (ryc. 102).
Rozdział 16 kończy masaż szyi, twarzy i głowy w pozycji leżenia przodem. W rozdziale 17 pacjent zostaje poddany analizie przeciwwskazań i bezpieczeństwa narządów wrażliwych, z zachowaniem zasady omijania gruczołów piersiowych u kobiet i sutków u mężczyzn, ochrony oczu oraz delikatności wobec viscery.