CZĘŚĆ IV – PRAKTYKA: PRZÓD CIAŁA I KOŃCZYNY

ROZDZIAŁ 15 – MASAŻ KOŃCZYN GÓRNYCH (2.3.5; ryc. 79–95)

Wprowadzenie do rozdziału

Masaż kończyn górnych stanowi w sekwencji zabiegu leczniczego relaksacyjnego masażu aromaterapeutycznego moment szczególny pod trzema względami. Po pierwsze, jest to pierwsza partia wykonywana w pozycji leżenia przodem (na plecach) po zakończeniu masażu klatki piersiowej, obręczy barkowej, szyi przedniej i karku – ciało pacjenta zostaje obrócone, a terapeuta zajmuje pozycję na wysokości brzucha, co zmienia zarówno perspektywę anatomiczną, jak i dynamikę relacji terapeutycznej. Po drugie, kończyny górne są narzędziem pracy, komunikacji i ekspresji – ręce pacjenta są jego narzędziem codziennego funkcjonowania, jego środkiem wyrażania emocji i jego sposobem nawiązywania kontaktu ze światem. Masaż kończyn górnych jest więc nie tylko pracą na tkankach, ale również aktem towarzyszenia osobie w jej codziennym trudzie, wymagającym szczególnej uważności na napięcia, zgrubienia i sygnały przeciążenia. Po trzecie, kończyny górne są strefą szczególnej wrażliwości i intymności – dłonie, nadgarstki, palce są narządami o najwyższej gęstości receptorów dotyku, podatnymi na przeciążenia, urazy i stany zapalne. Masaż tej partii wymaga więc szczególnej delikatności, cierpliwości i poszanowania granic.

Sekwencja masażu kończyn górnych (ryc. 79–95) prowadzi terapeutę przez osiemnaście kroków, w sekwencji zstępującej: od ramienia (z piersiowym większym, barkiem, karkiem), przez łokieć, przedramię, nadgarstek, dłoń, aż po palce. Każda ręka jest masowana osobno, w pełnej sekwencji, z zachowaniem zasady kierunkowości masażu (1.8) – głaskania prowadzone od obwodu ku tułowi/sercu wspomagają odpływ żylny i limfatyczny. Sekwencja ta jest zstępująca – od ramienia ku palcom – co jest zgodne z naturalnym przepływem krwi żylnej i limfy od obwodu ku sercu.

Zasada przewodnia tego rozdziału brzmi: kończyny górne nie są kolejnym mięśniem do opracowania – są żywym, pracującym narzędziem, wymagającym delikatności, cierpliwości i bezwzględnego poszanowania granic anatomicznych. Każdy ruch musi być prowadzony z pełną świadomością tej zasady, z poszanowaniem intymności pacjenta i z zachowaniem ciągłości kontaktu.

Pozycja wyjściowa pacjenta: Pacjent leży przodem (na plecach), z kolanami lekko zgiętymi (ok. 30°), co zmniejsza napięcie mięśni prostych brzucha i ułatwia dostęp do kończyn górnych. Ręce spoczywają wzdłuż tułowia, swobodnie. Głowa leży na małym wałku lub poduszce, aby zmniejszyć napięcie mięśni szyi. Kończyny górne są odsłonięte wyłącznie w obszarze pracy, reszta ciała jest okryta ręcznikiem. Terapeuta stoi na wysokości brzucha pacjenta, po stronie masowanej kończyny.

15.1. Sekwencja zstępująca: ramię (z piersiowym większym, barkiem, karkiem) → łokieć → przedramię → nadgarstek → dłoń → palce; każda ręka osobno

15.1.1. Zasada sekwencji zstępującej

Sekwencja masażu kończyn górnych jest zstępująca – od ramienia ku palcom. Jest to zgodne z naturalnym przepływem krwi żylnej i limfy od obwodu ku sercu, a także z zasadą kierunkowości masażu (1.8). Sekwencja zstępująca umożliwia:

stopniowe rozgrzewanie tkanek – od dużych mięśni ramienia ku małym mięśniom dłoni i palców;
stopniowe zwiększanie precyzji ruchu – od dużych, płynnych ruchów ramienia ku małym, precyzyjnym ruchom palców;
stopniowe zmniejszanie ciśnienia – od umiarkowanego ciśnienia na ramieniu ku minimalnemu ciśnieniu na palcach;
zachowanie ciągłości kontaktu – ręce terapeuty nie opuszczają ciała pacjenta podczas zmiany techniki.

15.1.2. Zasada pracy osobno na każdej ręce

Każda ręka jest masowana osobno, w pełnej sekwencji. Jest to zgodne z zasadą równości stron (4.8) i umożliwia:

pełną uwagę na każdej ręce osobno;
pełną kontrolę nad ciśnieniem, tempem i rytmem ruchu;
pełną obserwację mimiki pacjenta, oddechu i sygnałów ciała;
pełną ciągłość kontaktu – ręce terapeuty nie opuszczają ciała pacjenta podczas zmiany techniki.

15.1.3. Zakres masażu kończyn górnych

Zakres masażu kończyn górnych obejmuje:

ramię – mięsień dwugłowy ramienia (m. biceps brachii), mięsień trójgłowy ramienia (m. triceps brachii), mięsień naramienny (m. deltoideus), mięsień kruczo-ramienny (m. coracobrachialis), mięsień piersiowy większy (m. pectoralis major), bark, kark;
łokieć – staw łokciowy, wyrostek łokciowy, dół łokciowy;
przedramię – mięśnie przedramienia, nadgarstek;
nadgarstek – staw nadgarstkowy, kości nadgarstka;
dłoń – mięśnie dłoni, kości śródręcza;
palce – stawy palców, mięśnie palców.

15.1.4. Monitoring i błędy

Znak adaptacji: Kończyny górne stają się ciepłe, miękkie, pacjent odczuwa rozluźnienie.
Błędy: Zbyt mocny ucisk na mięśnie ramienia (powoduje dyskomfort); zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; ruch niezgodny z osią kończyny górnej; brak pracy osobno na każdej ręce.

15.2. Pozycja terapeuty na wysokości brzucha; oliwienie od palców do barku

15.2.1. Cel techniki

Oliwienie od palców do barku jest techniką wstępną masażu kończyn górnych. Jej celem jest:

rozprowadzenie olejku na kończynach górnych;
zapoznanie pacjenta z dotykiem bezpośrednim na skórze kończyn górnych;
wstępne rozgrzanie tkanek przed głębszą pracą;
ustalenie rytmu i synchronizacja z oddechem pacjenta.

15.2.2. Pozycja terapeuty na wysokości brzucha

Terapeuta stoi na wysokości brzucha pacjenta, po stronie masowanej kończyny. Dłonie terapeuty spoczywają na kończynie górnej pacjenta. Pozycja na wysokości brzucha umożliwia:

pełny dostęp do kończyny górnej;
pełną kontrolę nad ciśnieniem, tempem i rytmem ruchu;
pełną obserwację mimiki pacjenta, oddechu i sygnałów ciała;
pełną ciągłość kontaktu – ręce terapeuty nie opuszczają ciała pacjenta podczas zmiany techniki.

15.2.3. Wizualny opis ruchu

Faza 1 – kontakt wstępny:
Dłonie terapeuty spoczywają nieruchomo na palcach pacjenta, przez 2–3 sekundy. Jest to moment „przedstawienia się" dłoni, zapowiedź dotyku bezpośredniego. Pacjent odczuwa ciepło, ciężar i stabilność dłoni.

Faza 2 – oliwienie od palców do barku:
Dłonie terapeuty rozpoczynają powolny, płynny ruch oliwienia od palców do barku. Ruch zaczyna się od palców, następnie dłonie suną w górę ku barkowi, oliwiając kończynę górną od palców do barku. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający głaskanie.

Wizualny tor ruchu:

Start: palce.
Ruch: dłonie suną w górę ku barkowi, oliwiając kończynę górną od palców do barku. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający głaskanie.
Zakres: ruch obejmuje cały obszar kończyny górnej, od palców do barku.
Ciśnienie: minimalne (0–1), ruch jest przekazywany przez skórę, nie przez bezpośredni ucisk na tkanki.

Liczba powtórzeń: 3–5 pełnych cykli oliwienia.

15.2.4. Fizjologia

Oliwienie od palców do barku:

rozprowadza olejek na kończynach górnych, zapewniając poślizg;
rozgrzewa tkanki kończyn górnych, zwiększając przepływ krwi;
zapoznaje pacjenta z dotykiem bezpośrednim na skórze kończyn górnych;
ustala rytm i synchronizację z oddechem pacjenta.

15.2.5. Monitoring i błędy

Znak adaptacji: Kończyny górne stają się ciepłe, miękkie, pacjent odczuwa rozluźnienie.
Błędy: Zbyt mocny ucisk na mięśnie ramienia (powoduje dyskomfort); zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; ruch niezgodny z osią kończyny górnej.

15.3. Głaskanie ramienia z fazą końcową na czworobocznym/karku i górnej klatce (ryc. 79)

15.3.1. Cel techniki

Głaskanie ramienia z fazą końcową na czworobocznym/karku i górnej klatce jest techniką wstępną masażu kończyn górnych. Jej celem jest:

opracowanie ramienia w osi podłużnej;
przygotowanie tkanek na głębsze techniki;
ustalenie wektora kierunkowości podłużnego;
stymulacja odpływu żylnego i limfatycznego z ramienia, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).

15.3.2. Anatomia ramienia, czworobocznego i górnej klatki

Ramię obejmuje mięsień dwugłowy ramienia (m. biceps brachii), mięsień trójgłowy ramienia (m. triceps brachii), mięsień naramienny (m. deltoideus) oraz mięsień kruczo-ramienny (m. coracobrachialis). Mięsień czworoboczny (m. trapezius) obejmuje część górną (od potylicy ku barkom), środkową (od wyrostków kolczystych kręgów piersiowych ku łopatkom) i dolną (od wyrostków kolczystych kręgów piersiowych ku łopatkom). Górna klatka obejmuje mostek, obojczyki, mięśnie międzyżebrowe oraz mięsień piersiowy większy.

15.3.3. Wizualny opis ruchu

Terapeuta stoi na wysokości brzucha pacjenta, po stronie masowanej kończyny. Dłonie terapeuty spoczywają na ramieniu pacjenta.

Faza 1 – kontakt wstępny:
Dłonie terapeuty spoczywają nieruchomo na ramieniu pacjenta, przez 2–3 sekundy. Jest to moment „przedstawienia się" dłoni, zapowiedź dotyku bezpośredniego. Pacjent odczuwa ciepło, ciężar i stabilność dłoni.

Faza 2 – głaskanie ramienia:
Dłonie terapeuty rozpoczynają powolny, płynny ruch podłużny. Ruch zaczyna się od ramienia, następnie dłonie suną w górę ku barkowi, głaszcząc ramię w osi podłużnej.

Wizualny tor ruchu:

Start: ramię.
Ruch: dłonie suną w górę ku barkowi, głaszcząc ramię w osi podłużnej. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający głaskanie.
Zakres: ruch obejmuje cały obszar ramienia, od ramienia ku barkowi.
Ciśnienie: 1–2 (w skali 0–10), dostosowane do grubości ściany mięśni ramienia i tolerancji pacjenta.

Faza 3 – faza końcowa na czworobocznym/karku i górnej klatce:
Dłonie terapeuty rozpoczynają powolny, płynny ruch podłużny na czworobocznym/karku i górnej klatce. Ruch zaczyna się od czworobocznego/karku, następnie dłonie suną w górę ku górnej klatce, głaszcząc czworoboczny/kark i górną klatkę w osi podłużnej.

Wizualny tor ruchu:

Start: czworoboczny/kark.
Ruch: dłonie suną w górę ku górnej klatce, głaszcząc czworoboczny/kark i górną klatkę w osi podłużnej. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający głaskanie.
Zakres: ruch obejmuje cały obszar czworobocznego/karku i górnej klatki, od czworobocznego/karku ku górnej klatce.
Ciśnienie: 1–2 (w skali 0–10), dostosowane do grubości ściany mięśni czworobocznego/karku i górnej klatki oraz tolerancji pacjenta.

Liczba powtórzeń: 3–5 pełnych cykli podłużnych na ramię, czworoboczny/kark i górną klatkę.

15.3.4. Fizjologia

Głaskanie ramienia z fazą końcową na czworobocznym/karku i górnej klatce:

opracowuje ramię w osi podłużnej;
przygotowuje tkanki na głębsze techniki;
stymuluje odpływ żylny i limfatyczny z ramienia, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8);
stymuluje oddech przeponowy, ponieważ ruch podłużny jest zgodny z ruchem przepony.

15.3.5. Monitoring i błędy

Znak adaptacji: Ramię staje się ciepłe, miękkie, pacjent odczuwa rozluźnienie.
Błędy: Zbyt mocny ucisk na mięśnie ramienia (powoduje dyskomfort); zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; ruch niezgodny z osią ramienia; brak fazy końcowej na czworobocznym/karku i górnej klatce.

15.4. Rozcieranie ramienia okrężnie, łokieć → bark → dół pachowy (ryc. 80)

15.4.1. Cel techniki

Rozcieranie ramienia okrężnie jest techniką przejściową między głaskaniem ramienia a ugniataniem ramienia/barku/karku jedną ręką z podtrzymaniem. Jej celem jest:

przekrwienie mięśni ramienia i zwiększenie ich elastyczności;
rozbicie napięć w mięśniach ramienia;
przygotowanie tkanek na ugniatanie ramienia/barku/karku jedną ręką z podtrzymaniem;
stymulacja odpływu żylnego i limfatycznego z ramienia, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).

15.4.2. Anatomia ramienia, barku i dołu pachowego

Ramię obejmuje mięsień dwugłowy ramienia (m. biceps brachii), mięsień trójgłowy ramienia (m. triceps brachii), mięsień naramienny (m. deltoideus) oraz mięsień kruczo-ramienny (m. coracobrachialis). Bark obejmuje staw barkowo-obojczykowy, staw mostkowo-obojczykowy oraz mięsień naramienny. Dół pachowy obejmuje mięsień piersiowy większy, mięsień piersiowy mniejszy, mięsień zębaty przedni oraz mięsień naramienny.

15.4.3. Wizualny opis ruchu

Terapeuta stoi na wysokości brzucha pacjenta, po stronie masowanej kończyny. Dłonie terapeuty spoczywają na ramieniu pacjenta.

Faza 2 – rozcieranie ramienia okrężnie, łokieć → bark → dół pachowy:
Dłonie terapeuty rozpoczynają powolny, płynny ruch okrężny. Ruch zaczyna się od łokcia, następnie dłonie suną w górę ku barkowi, rozcierając ramię okrężnie, następnie dłonie suną w dół ku dołowi pachowemu, rozcierając bark i dół pachowy okrężnie.

Wizualny tor ruchu:

Start: łokieć.
Ruch 1: dłonie suną w górę ku barkowi, rozcierając ramię okrężnie. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający rozcieranie.
Ruch 2: dłonie suną w dół ku dołowi pachowemu, rozcierając bark i dół pachowy okrężnie. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający rozcieranie.
Zakres: ruch obejmuje cały obszar ramienia, barku i dołu pachowego, od łokcia ku barkowi i dołowi pachowemu.
Ciśnienie: 2–3 (w skali 0–10), dostosowane do grubości ściany mięśni ramienia, barku i dołu pachowego oraz tolerancji pacjenta.

Liczba powtórzeń: 3–5 pełnych cykli okrężnych.

15.4.4. Fizjologia

Rozcieranie ramienia okrężnie:

przekrwia mięśnie ramienia, zwiększając przepływ krwi i elastyczność;
rozbija napięcia w mięśniach ramienia;
przygotowuje tkanki na ugniatanie ramienia/barku/karku jedną ręką z podtrzymaniem;
stymuluje odpływ żylny i limfatyczny z ramienia, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).

15.4.5. Monitoring i błędy

Znak adaptacji: Ramię staje się ciepłe, miękkie, pacjent odczuwa rozluźnienie.
Błędy: Zbyt mocny ucisk na mięśnie ramienia (powoduje dyskomfort); zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; ruch niezgodny z osią ramienia; brak rozcierania barku i dołu pachowego.

15.5. Ugniatanie ramienia/barku/karku jedną ręką z podtrzymaniem (ryc. 81)

15.5.1. Cel techniki

Ugniatanie ramienia/barku/karku jedną ręką z podtrzymaniem jest techniką przejściową między rozcieraniem ramienia okrężnie a ugniataniem ramienia oburącz kleszczowo. Jej celem jest:

przekrwienie mięśni ramienia, barku i karku i zwiększenie ich elastyczności;
rozbicie napięć w mięśniach ramienia, barku i karku;
przygotowanie tkanek na ugniatanie ramienia oburącz kleszczowo;
stymulacja odpływu żylnego i limfatycznego z ramienia, barku i karku, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).

15.5.2. Anatomia ramienia, barku i karku

Ramię obejmuje mięsień dwugłowy ramienia (m. biceps brachii), mięsień trójgłowy ramienia (m. triceps brachii), mięsień naramienny (m. deltoideus) oraz mięsień kruczo-ramienny (m. coracobrachialis). Bark obejmuje staw barkowo-obojczykowy, staw mostkowo-obojczykowy oraz mięsień naramienny. Kark obejmuje mięsień czworoboczny, mięsień dźwigacz łopatki, mięsień płatowy głowy, mięsień płatowy szyi oraz mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy.

15.5.3. Wizualny opis ruchu

Terapeuta stoi na wysokości brzucha pacjenta, po stronie masowanej kończyny. Dłonie terapeuty spoczywają na ramieniu pacjenta.

Faza 2 – ugniatanie ramienia/barku/karku jedną ręką z podtrzymaniem:
Dłonie terapeuty rozpoczynają powolny, płynny ruch ugniatania ramienia/barku/karku jedną ręką z podtrzymaniem. Ruch zaczyna się od ramienia, następnie dłonie suną w górę ku barkowi i karkowi, ugniatając ramię, bark i kark jedną ręką z podtrzymaniem.

Wizualny tor ruchu:

Start: ramię.
Ruch: dłonie suną w górę ku barkowi i karkowi, ugniatając ramię, bark i kark jedną ręką z podtrzymaniem. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający ugniatanie.
Zakres: ruch obejmuje cały obszar ramienia, barku i karku, od ramienia ku barkowi i karkowi.
Ciśnienie: 2–3 (w skali 0–10), dostosowane do grubości ściany mięśni ramienia, barku i karku oraz tolerancji pacjenta.

Liczba powtórzeń: 3–5 pełnych cykli ugniatania.

15.5.4. Fizjologia

Ugniatanie ramienia/barku/karku jedną ręką z podtrzymaniem:

przekrwia mięśnie ramienia, barku i karku, zwiększając przepływ krwi i elastyczność;
rozbija napięcia w mięśniach ramienia, barku i karku;
przygotowuje tkanki na ugniatanie ramienia oburącz kleszczowo;
stymuluje odpływ żylny i limfatyczny z ramienia, barku i karku, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).

15.5.5. Monitoring i błędy

Znak adaptacji: Ramię staje się ciepłe, miękkie, pacjent odczuwa rozluźnienie.
Błędy: Zbyt mocny ucisk na mięśnie ramienia (powoduje dyskomfort); zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; ruch niezgodny z osią ramienia; brak podtrzymania ramienia.

15.6. Ugniatanie ramienia oburącz kleszczowo (ryc. 82)

15.6.1. Cel techniki

Ugniatanie ramienia oburącz kleszczowo jest techniką przejściową między ugniataniem ramienia/barku/karku jedną ręką z podtrzymaniem a rozcieraniem stawu barkowego przód i tył symetrycznie. Jej celem jest:

przekrwienie mięśni ramienia i zwiększenie ich elastyczności;
rozbicie napięć w mięśniach ramienia;
przygotowanie tkanek na rozcieranie stawu barkowego przód i tył symetrycznie;
stymulacja odpływu żylnego i limfatycznego z ramienia, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).

15.6.2. Anatomia ramienia

15.6.3. Wizualny opis ruchu

Terapeuta stoi na wysokości brzucha pacjenta, po stronie masowanej kończyny. Dłonie terapeuty spoczywają na ramieniu pacjenta.

Faza 2 – ugniatanie ramienia oburącz kleszczowo:
Dłonie terapeuty rozpoczynają powolny, płynny ruch ugniatania ramienia oburącz kleszczowo. Ruch zaczyna się od ramienia, następnie dłonie suną w dół ku łokciowi, ugniatając ramię oburącz kleszczowo.

Wizualny tor ruchu:

Start: ramię.
Ruch: dłonie suną w dół ku łokciowi, ugniatając ramię oburącz kleszczowo. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający ugniatanie.
Zakres: ruch obejmuje cały obszar ramienia, od ramienia ku łokciowi.
Ciśnienie: 2–3 (w skali 0–10), dostosowane do grubości ściany mięśni ramienia i tolerancji pacjenta.

Liczba powtórzeń: 3–5 pełnych cykli ugniatania.

15.6.4. Fizjologia

Ugniatanie ramienia oburącz kleszczowo:

przekrwia mięśnie ramienia, zwiększając przepływ krwi i elastyczność;
rozbija napięcia w mięśniach ramienia;
przygotowuje tkanki na rozcieranie stawu barkowego przód i tył symetrycznie;
stymuluje odpływ żylny i limfatyczny z ramienia, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).

15.6.5. Monitoring i błędy

Znak adaptacji: Ramię staje się ciepłe, miękkie, pacjent odczuwa rozluźnienie.
Błędy: Zbyt mocny ucisk na mięśnie ramienia (powoduje dyskomfort); zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; ruch niezgodny z osią ramienia.

15.7. Rozcieranie stawu barkowego przód i tył symetrycznie (ryc. 83)

15.7.1. Cel techniki

Rozcieranie stawu barkowego przód i tył symetrycznie jest techniką przejściową między ugniataniem ramienia oburącz kleszczowo a roztrząsaniem ramienia ruchami na boki. Jej celem jest:

przekrwienie mięśni stawu barkowego i zwiększenie ich elastyczności;
rozbicie napięć w mięśniach stawu barkowego;
przygotowanie tkanek na roztrząsanie ramienia ruchami na boki;
stymulacja odpływu żylnego i limfatycznego ze stawu barkowego, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).

15.7.2. Anatomia stawu barkowego

Staw barkowy obejmuje staw barkowo-obojczykowy, staw mostkowo-obojczykowy oraz mięsień naramienny. Staw barkowy jest strefą szczególnej wrażliwości, obejmującą również duże naczynia szyjne oraz splot szyjny.

15.7.3. Wizualny opis ruchu

Terapeuta stoi na wysokości brzucha pacjenta, po stronie masowanej kończyny. Dłonie terapeuty spoczywają na stawie barkowym pacjenta.

Faza 1 – kontakt wstępny:
Dłonie terapeuty spoczywają nieruchomo na stawie barkowym pacjenta, przez 2–3 sekundy. Jest to moment „przedstawienia się" dłoni, zapowiedź dotyku bezpośredniego. Pacjent odczuwa ciepło, ciężar i stabilność dłoni.

Faza 2 – rozcieranie stawu barkowego przód i tył symetrycznie:
Dłonie terapeuty rozpoczynają powolny, płynny ruch rozcierania stawu barkowego przód i tył symetrycznie. Ruch zaczyna się od stawu barkowego, następnie dłonie suną w przód i w tył, rozcierając staw barkowy przód i tył symetrycznie.

Wizualny tor ruchu:

Start: staw barkowy.
Ruch: dłonie suną w przód i w tył, rozcierając staw barkowy przód i tył symetrycznie. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający rozcieranie.
Zakres: ruch obejmuje cały obszar stawu barkowego, od przodu ku tyłowi.
Ciśnienie: 2–3 (w skali 0–10), dostosowane do grubości ściany mięśni stawu barkowego i tolerancji pacjenta.

Liczba powtórzeń: 3–5 pełnych cykli rozcierania.

15.7.4. Fizjologia

Rozcieranie stawu barkowego przód i tył symetrycznie:

przekrwia mięśnie stawu barkowego, zwiększając przepływ krwi i elastyczność;
rozbija napięcia w mięśniach stawu barkowego;
przygotowuje tkanki na roztrząsanie ramienia ruchami na boki;
stymuluje odpływ żylny i limfatyczny ze stawu barkowego, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).

15.7.5. Monitoring i błędy

Znak adaptacji: Staw barkowy staje się ciepły, miękki, pacjent odczuwa rozluźnienie.
Błędy: Zbyt mocny ucisk na staw barkowy (powoduje dyskomfort i ryzyko uszkodzenia); zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; ruch niezgodny z osią stawu barkowego; brak rozcierania przód i tył symetrycznie.

15.8. Roztrząsanie ramienia ruchami na boki (ryc. 84)

15.8.1. Cel techniki

Roztrząsanie ramienia ruchami na boki jest techniką przejściową między rozcieraniem stawu barkowego przód i tył symetrycznie a głaskaniem stawu łokciowego. Jej celem jest:

trakcja obustronna ramienia, zmniejszająca napięcie mięśni ramienia;
rozluźnienie mięśni ramienia i przygotowanie do głaskania stawu łokciowego;
stymulacja odpływu żylnego i limfatycznego z ramienia, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8);
przygotowanie tkanek na głaskanie stawu łokciowego.

15.8.2. Anatomia ramienia

15.8.3. Wizualny opis ruchu

Terapeuta stoi na wysokości brzucha pacjenta, po stronie masowanej kończyny. Dłonie terapeuty spoczywają na ramieniu pacjenta.

Faza 2 – roztrząsanie ramienia ruchami na boki:
Dłonie terapeuty rozpoczynają powolny, płynny ruch roztrząsania ramienia ruchami na boki. Ruch zaczyna się od lekkiego uniesienia ramienia ku górze, następnie dłonie wykonują ruchy ramienia na boki, bez wymuszania. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający roztrząsanie.

Wizualny tor ruchu:

Start: ramię.
Ruch: dłonie rozpoczynają powolne roztrząsanie ramienia – lekkie uniesienie ramienia ku górze, następnie ruchy ramienia na boki, bez wymuszania. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający roztrząsanie.
Zakres: ruch obejmuje cały obszar ramienia, od ramienia ku bokom.
Ciśnienie: minimalne (0–1), ruch jest przekazywany przez ramię, nie przez bezpośredni ucisk na staw barkowy.

Liczba powtórzeń: 3–5 pełnych cykli roztrząsania.

15.8.4. Fizjologia

Roztrząsanie ramienia ruchami na boki:

trakcja obustronna ramienia zmniejsza napięcie mięśni ramienia;
rozluźnia mięśnie ramienia i przygotowuje do głaskania stawu łokciowego;
stymuluje odpływ żylny i limfatyczny z ramienia, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8);
przygotowuje tkanki na głaskanie stawu łokciowego.

15.8.5. Monitoring i błędy

Znak adaptacji: Ramię staje się miękkie, pacjent odczuwa rozluźnienie.
Błędy: Zbyt mocny ucisk na staw barkowy (powoduje dyskomfort i ryzyko uszkodzenia); zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; ruch niezgodny z osią ramienia; wymuszanie ruchów ramienia na boki (powoduje dyskomfort i ryzyko uszkodzenia).

15.9. Głaskanie stawu łokciowego: wyrostek łokciowy → dół łokciowy (ryc. 85)

15.9.1. Cel techniki

Głaskanie stawu łokciowego jest techniką przejściową między roztrząsaniem ramienia ruchami na boki a głaskaniem przedramienia. Jej celem jest:

opracowanie stawu łokciowego w osi podłużnej;
przygotowanie tkanek na głębsze techniki;
ustalenie wektora kierunkowości podłużnego;
stymulacja odpływu żylnego i limfatycznego ze stawu łokciowego, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).

15.9.2. Anatomia stawu łokciowego

Staw łokciowy obejmuje wyrostek łokciowy, dół łokciowy oraz mięsień dwugłowy ramienia, mięsień trójgłowy ramienia, mięsień ramienno-promieniowy oraz mięsień ramienno-łokciowy. Staw łokciowy jest strefą szczególnej wrażliwości, obejmującą również nerw łokciowy oraz nerw promieniowy.

15.9.3. Wizualny opis ruchu

Terapeuta stoi na wysokości brzucha pacjenta, po stronie masowanej kończyny. Dłonie terapeuty spoczywają na stawie łokciowym pacjenta.

Faza 1 – kontakt wstępny:
Dłonie terapeuty spoczywają nieruchomo na stawie łokciowym pacjenta, przez 2–3 sekundy. Jest to moment „przedstawienia się" dłoni, zapowiedź dotyku bezpośredniego. Pacjent odczuwa ciepło, ciężar i stabilność dłoni.

Faza 2 – głaskanie stawu łokciowego: wyrostek łokciowy → dół łokciowy:
Dłonie terapeuty rozpoczynają powolny, płynny ruch podłużny. Ruch zaczyna się od wyrostka łokciowego, następnie dłonie suną w dół ku dołowi łokciowemu, głaszcząc staw łokciowy w osi podłużnej.

Wizualny tor ruchu:

Start: wyrostek łokciowy.
Ruch: dłonie suną w dół ku dołowi łokciowemu, głaszcząc staw łokciowy w osi podłużnej. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający głaskanie.
Zakres: ruch obejmuje cały obszar stawu łokciowego, od wyrostka łokciowego ku dołowi łokciowemu.
Ciśnienie: 1–2 (w skali 0–10), dostosowane do grubości ściany stawu łokciowego i tolerancji pacjenta.

Liczba powtórzeń: 3–5 pełnych cykli podłużnych.

15.9.4. Fizjologia

Głaskanie stawu łokciowego:

opracowuje staw łokciowy w osi podłużnej;
przygotowuje tkanki na głębsze techniki;
stymuluje odpływ żylny i limfatyczny ze stawu łokciowego, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8);
stymuluje oddech przeponowy, ponieważ ruch podłużny jest zgodny z ruchem przepony.

15.9.5. Monitoring i błędy

Znak adaptacji: Staw łokciowy staje się ciepły, miękki, pacjent odczuwa rozluźnienie.
Błędy: Zbyt mocny ucisk na staw łokciowy (powoduje dyskomfort i ryzyko uszkodzenia); zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; ruch niezgodny z osią stawu łokciowego.

15.10. Głaskanie przedramienia nadgarstek → łokieć (ryc. 86)

15.10.1. Cel techniki

Głaskanie przedramienia nadgarstek → łokieć jest techniką przejściową między głaskaniem stawu łokciowego a rozcieraniem przedramienia okrężnie. Jej celem jest:

opracowanie przedramienia w osi podłużnej;
przygotowanie tkanek na głębsze techniki;
ustalenie wektora kierunkowości podłużnego;
stymulacja odpływu żylnego i limfatycznego z przedramienia, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).

15.10.2. Anatomia przedramienia

Przedramię obejmuje mięsień ramienno-promieniowy, mięsień ramienno-łokciowy, mięsień prostownik nadgarstka promieniowy długi, mięsień prostownik nadgarstka promieniowy krótki, mięsieł prostownik palców, mięsień prostownik łokciowy nadgarstka oraz mięsieł zginacz łokciowy nadgarstka. Przedramię jest strefą szczególnej wrażliwości, obejmującą również nerw łokciowy oraz nerw promieniowy.

15.10.3. Wizualny opis ruchu

Terapeuta stoi na wysokości brzucha pacjenta, po stronie masowanej kończyny. Dłonie terapeuty spoczywają na przedramieniu pacjenta.

Faza 1 – kontakt wstępny:
Dłonie terapeuty spoczywają nieruchomo na przedramieniu pacjenta, przez 2–3 sekundy. Jest to moment „przedstawienia się" dłoni, zapowiedź dotyku bezpośredniego. Pacjent odczuwa ciepło, ciężar i stabilność dłoni.

Faza 2 – głaskanie przedramienia nadgarstek → łokieć:
Dłonie terapeuty rozpoczynają powolny, płynny ruch podłużny. Ruch zaczyna się od nadgarstka, następnie dłonie suną w górę ku łokciowi, głaszcząc przedramię w osi podłużnej.

Wizualny tor ruchu:

Start: nadgarstek.
Ruch: dłonie suną w górę ku łokciowi, głaszcząc przedramię w osi podłużnej. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający głaskanie.
Zakres: ruch obejmuje cały obszar przedramienia, od nadgarstka ku łokciowi.
Ciśnienie: 1–2 (w skali 0–10), dostosowane do grubości ściany mięśni przedramienia i tolerancji pacjenta.

Liczba powtórzeń: 3–5 pełnych cykli podłużnych.

15.10.4. Fizjologia

Głaskanie przedramienia nadgarstek → łokieć:

opracowuje przedramię w osi podłużnej;
przygotowuje tkanki na głębsze techniki;
stymuluje odpływ żylny i limfatyczny z przedramienia, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8);
stymuluje oddech przeponowy, ponieważ ruch podłużny jest zgodny z ruchem przepony.

15.10.5. Monitoring i błędy

Znak adaptacji: Przedramię staje się ciepłe, miękkie, pacjent odczuwa rozluźnienie.
Błędy: Zbyt mocny ucisk na mięśnie przedramienia (powoduje dyskomfort); zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; ruch niezgodny z osią przedramienia.

15.11. Rozcieranie przedramienia okrężnie (ryc. 87)

15.11.1. Cel techniki

Rozcieranie przedramienia okrężnie jest techniką przejściową między głaskaniem przedramienia nadgarstek → łokieć a ugniataniem przedramienia kleszczowo oburącz. Jej celem jest:

przekrwienie mięśni przedramienia i zwiększenie ich elastyczności;
rozbicie napięć w mięśniach przedramienia;
przygotowanie tkanek na ugniatanie przedramienia kleszczowo oburącz;
stymulacja odpływu żylnego i limfatycznego z przedramienia, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).

15.11.2. Anatomia przedramienia

Przedramię obejmuje mięsień ramienno-promieniowy, mięsień ramienno-łokciowy, mięsieł prostownik nadgarstka promieniowy długi, mięsieł prostownik nadgarstka promieniowy krótki, mięsieł prostownik palców, mięsieł prostownik łokciowy nadgarstka oraz mięsieł zginacz łokciowy nadgarstka. Przedramię jest strefą szczególnej wrażliwości, obejmującą również nerw łokciowy oraz nerw promieniowy.

15.11.3. Wizualny opis ruchu

Terapeuta stoi na wysokości brzucha pacjenta, po stronie masowanej kończyny. Dłonie terapeuty spoczywają na przedramieniu pacjenta.

Faza 2 – rozcieranie przedramienia okrężnie:
Dłonie terapeuty rozpoczynają powolny, płynny ruch okrężny. Ruch zaczyna się od przedramienia, następnie dłonie suną w górę ku łokciowi, rozcierając przedramię okrężnie.

Wizualny tor ruchu:

Start: przedramię.
Ruch: dłonie suną w górę ku łokciowi, rozcierając przedramię okrężnie. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający rozcieranie.
Zakres: ruch obejmuje cały obszar przedramienia, od przedramienia ku łokciowi.
Ciśnienie: 2–3 (w skali 0–10), dostosowane do grubości ściany mięśni przedramienia i tolerancji pacjenta.

Liczba powtórzeń: 3–5 pełnych cykli okrężnych.

15.11.4. Fizjologia

Rozcieranie przedramienia okrężnie:

przekrwia mięśnie przedramienia, zwiększając przepływ krwi i elastyczność;
rozbija napięcia w mięśniach przedramienia;
przygotowuje tkanki na ugniatanie przedramienia kleszczowo oburącz;
stymuluje odpływ żylny i limfatyczny z przedramienia, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).

15.11.5. Monitoring i błędy

Znak adaptacji: Przedramię staje się ciepłe, miękkie, pacjent odczuwa rozluźnienie.
Błędy: Zbyt mocny ucisk na mięśnie przedramienia (powoduje dyskomfort); zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; ruch niezgodny z osią przedramienia.

15.12. Ugniatanie przedramienia kleszczowo oburącz (ryc. 88)

15.12.1. Cel techniki

Ugniatanie przedramienia kleszczowo oburącz jest techniką przejściową między rozcieraniem przedramienia okrężnie a głaskaniem stawu nadgarstkowego kciukami. Jej celem jest:

przekrwienie mięśni przedramienia i zwiększenie ich elastyczności;
rozbicie napięć w mięśniach przedramienia;
przygotowanie tkanek na głaskanie stawu nadgarstkowego kciukami;
stymulacja odpływu żylnego i limfatycznego z przedramienia, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).

15.12.2. Anatomia przedramienia

15.12.3. Wizualny opis ruchu

Terapeuta stoi na wysokości brzucha pacjenta, po stronie masowanej kończyny. Dłonie terapeuty spoczywają na przedramieniu pacjenta.

Faza 2 – ugniatanie przedramienia kleszczowo oburącz:
Dłonie terapeuty rozpoczynają powolny, płynny ruch ugniatania przedramienia kleszczowo oburącz. Ruch zaczyna się od przedramienia, następnie dłonie suną w dół ku nadgarstkowi, ugniatając przedramię kleszczowo oburącz.

Wizualny tor ruchu:

Start: przedramię.
Ruch: dłonie suną w dół ku nadgarstku, ugniatając przedramię kleszczowo oburącz. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający ugniatanie.
Zakres: ruch obejmuje cały obszar przedramienia, od przedramienia ku nadgarstkowi.
Ciśnienie: 2–3 (w skali 0–10), dostosowane do grubości ściany mięśni przedramienia i tolerancji pacjenta.

Liczba powtórzeń: 3–5 pełnych cykli ugniatania.

15.12.4. Fizjologia

Ugniatanie przedramienia kleszczowo oburącz:

przekrwia mięśnie przedramienia, zwiększając przepływ krwi i elastyczność;
rozbija napięcia w mięśniach przedramienia;
przygotowuje tkanki na głaskanie stawu nadgarstkowego kciukami;
stymuluje odpływ żylny i limfatyczny z przedramienia, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).

15.12.5. Monitoring i błędy

Znak adaptacji: Przedramię staje się ciepłe, miękkie, pacjent odczuwa rozluźnienie.
Błędy: Zbyt mocny ucisk na mięśnie przedramienia (powoduje dyskomfort); zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; ruch niezgodny z osią przedramienia.

15.13. Głaskanie stawu nadgarstkowego kciukami (ryc. 89) oraz w formie „bransolety" kciuk + wskaziciel (ryc. 90)

15.13.1. Cel techniki

Głaskanie stawu nadgarstkowego kciukami oraz w formie „bransolety" kciuk + wskaziciel jest techniką przejściową między ugniataniem przedramienia kleszczowo oburącz a głaskaniem śródręcza. Jej celem jest:

opracowanie stawu nadgarstkowego w osi podłużnej;
przygotowanie tkanek na głębsze techniki;
ustalenie wektora kierunkowości podłużnego;
stymulacja odpływu żylnego i limfatycznego ze stawu nadgarstkowego, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).

15.13.2. Anatomia stawu nadgarstkowego

Staw nadgarstkowy obejmuje kości nadgarstka, staw nadgarstkowo-śródręczny oraz mięsieł prostownik nadgarstka promieniowy długi, mięsieł prostownik nadgarstka promieniowy krótki, mięsieł prostownik palców, mięsieł prostownik łokciowy nadgarstka oraz mięsieł zginacz łokciowy nadgarstka. Staw nadgarstkowy jest strefą szczególnej wrażliwości, obejmującą również nerw łokciowy oraz nerw promieniowy.

15.13.3. Wizualny opis ruchu

Terapeuta stoi na wysokości brzucha pacjenta, po stronie masowanej kończyny. Dłonie terapeuty spoczywają na stawie nadgarstkowym pacjenta.

Faza 1 – kontakt wstępny:
Dłonie terapeuty spoczywają nieruchomo na stawie nadgarstkowym pacjenta, przez 2–3 sekundy. Jest to moment „przedstawienia się" dłoni, zapowiedź dotyku bezpośredniego. Pacjent odczuwa ciepło, ciężar i stabilność dłoni.

Faza 2 – głaskanie stawu nadgarstkowego kciukami (ryc. 89):
Dłonie terapeuty rozpoczynają powolny, płynny ruch podłużny. Ruch zaczyna się od stawu nadgarstkowego, następnie dłonie suną w górę ku łokciowi, głaszcząc staw nadgarstkowy kciukami w osi podłużnej.

Wizualny tor ruchu:

Start: staw nadgarstkowy.
Ruch: dłonie suną w górę ku łokciowi, głaszcząc staw nadgarstkowy kciukami w osi podłużnej. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający głaskanie.
Zakres: ruch obejmuje cały obszar stawu nadgarstkowego, od stawu nadgarstkowego ku łokciowi.
Ciśnienie: 1–2 (w skali 0–10), dostosowane do grubości ściany stawu nadgarstkowego i tolerancji pacjenta.

Faza 3 – głaskanie stawu nadgarstkowego w formie „bransolety" kciuk + wskaziciel (ryc. 90):
Dłonie terapeuty rozpoczynają powolny, płynny ruch podłużny. Ruch zaczyna się od stawu nadgarstkowego, następnie dłonie suną w górę ku łokciowi, głaszcząc staw nadgarstkowy w formie „bransolety" kciuk + wskaziciel w osi podłużnej.

Wizualny tor ruchu:

Start: staw nadgarstkowy.
Ruch: dłonie suną w górę ku łokciowi, głaszcząc staw nadgarstkowy w formie „bransolety" kciuk + wskaziciel w osi podłużnej. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający głaskanie.
Zakres: ruch obejmuje cały obszar stawu nadgarstkowego, od stawu nadgarstkowego ku łokciowi.
Ciśnienie: 1–2 (w skali 0–10), dostosowane do grubości ściany stawu nadgarstkowego i tolerancji pacjenta.

Liczba powtórzeń: 3–5 pełnych cykli podłużnych na każdy wariant.

15.13.4. Fizjologia

Głaskanie stawu nadgarstkowego kciukami oraz w formie „bransolety" kciuk + wskaziciel:

opracowuje staw nadgarstkowy w osi podłużnej;
przygotowuje tkanki na głębsze techniki;
stymuluje odpływ żylny i limfatyczny ze stawu nadgarstkowego, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8);
stymuluje oddech przeponowy, ponieważ ruch podłużny jest zgodny z ruchem przepony.

15.13.5. Monitoring i błędy

Znak adaptacji: Staw nadgarstkowy staje się ciepły, miękki, pacjent odczuwa rozluźnienie.
Błędy: Zbyt mocny ucisk na staw nadgarstkowy (powoduje dyskomfort i ryzyko uszkodzenia); zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; ruch niezgodny z osią stawu nadgarstkowego; brak głaskania w formie „bransolety" kciuk + wskaziciel.

15.14. Głaskanie śródręcza: stawy śródręczno-paliczkowe → nadgarstek (ryc. 91)

15.14.1. Cel techniki

Głaskanie śródręcza jest techniką przejściową między głaskaniem stawu nadgarstkowego kciukami oraz w formie „bransolety" kciuk + wskaziciel a głaskaniem palców kciukiem i wskazicielem po wszystkich stronach. Jej celem jest:

opracowanie śródręcza w osi podłużnej;
przygotowanie tkanek na głębsze techniki;
ustalenie wektora kierunkowości podłużnego;
stymulacja odpływu żylnego i limfatycznego ze śródręcza, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).

15.14.2. Anatomia śródręcza

Śródręcze obejmuje kości śródręcza, stawy śródręczno-paliczkowe oraz mięsieł prostownik palców, mięsieł prostownik palca małego, mięsieł prostownik łokciowy nadgarstka oraz mięsieł zginacz łokciowy nadgarstka. Śródręcze jest strefą szczególnej wrażliwości, obejmującą również nerw łokciowy oraz nerw promieniowy.

15.14.3. Wizualny opis ruchu

Terapeuta stoi na wysokości brzucha pacjenta, po stronie masowanej kończyny. Dłonie terapeuty spoczywają na śródręczu pacjenta.

Faza 1 – kontakt wstępny:
Dłonie terapeuty spoczywają nieruchomo na śródręczu pacjenta, przez 2–3 sekundy. Jest to moment „przedstawienia się" dłoni, zapowiedź dotyku bezpośredniego. Pacjent odczuwa ciepło, ciężar i stabilność dłoni.

Faza 2 – głaskanie śródręcza: stawy śródręczno-paliczkowe → nadgarstek:
Dłonie terapeuty rozpoczynają powolny, płynny ruch podłużny. Ruch zaczyna się od stawów śródręczno-paliczkowych, następnie dłonie suną w górę ku nadgarstkowi, głaszcząc śródręcze w osi podłużnej.

Wizualny tor ruchu:

Start: stawy śródręczno-paliczkowe.
Ruch: dłonie suną w górę ku nadgarstkowi, głaszcząc śródręcze w osi podłużnej. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający głaskanie.
Zakres: ruch obejmuje cały obszar śródręcza, od stawów śródręczno-paliczkowych ku nadgarstkowi.
Ciśnienie: 1–2 (w skali 0–10), dostosowane do grubości ściany mięśni śródręcza i tolerancji pacjenta.

Liczba powtórzeń: 3–5 pełnych cykli podłużnych.

15.14.4. Fizjologia

Głaskanie śródręcza:

opracowuje śródręcze w osi podłużnej;
przygotowuje tkanki na głębsze techniki;
stymuluje odpływ żylny i limfatyczny ze śródręcza, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8);
stymuluje oddech przeponowy, ponieważ ruch podłużny jest zgodny z ruchem przepony.

15.14.5. Monitoring i błędy

Znak adaptacji: Śródręcze staje się ciepłe, miękkie, pacjent odczuwa rozluźnienie.
Błędy: Zbyt mocny ucisk na mięśnie śródręcza (powoduje dyskomfort); zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; ruch niezgodny z osią śródręcza.

15.15. Głaskanie palców kciukiem i wskazicielem po wszystkich stronach (ryc. 92)

15.15.1. Cel techniki

Głaskanie palców kciukiem i wskazicielem po wszystkich stronach jest techniką przejściową między głaskaniem śródręcza a rozcieraniem palców z jednoczesnym krążeniem w prawo i lewo. Jej celem jest:

opracowanie palców w osi podłużnej;
przygotowanie tkanek na głębsze techniki;
ustalenie wektora kierunkowości podłużnego;
stymulacja odpływu żylnego i limfatycznego z palców, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).

15.15.2. Anatomia palców

Palce obejmują kości palców, stawy palców oraz mięsieł prostownik palców, mięsieł prostownik palca małego, mięsieł prostownik łokciowy nadgarstka oraz mięsieł zginacz łokciowy nadgarstka. Palce są strefą szczególnej wrażliwości, obejmującą również nerw łokciowy oraz nerw promieniowy.

15.15.3. Wizualny opis ruchu

Terapeuta stoi na wysokości brzucha pacjenta, po stronie masowanej kończyny. Dłonie terapeuty spoczywają na palcach pacjenta.

Faza 2 – głaskanie palców kciukiem i wskazicielem po wszystkich stronach:
Dłonie terapeuty rozpoczynają powolny, płynny ruch podłużny. Ruch zaczyna się od palców, następnie dłonie suną w górę ku nadgarstkowi, głaszcząc palce kciukiem i wskazicielem po wszystkich stronach w osi podłużnej.

Wizualny tor ruchu:

Start: palce.
Ruch: dłonie suną w górę ku nadgarstkowi, głaszcząc palce kciukiem i wskazicielem po wszystkich stronach w osi podłużnej. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający głaskanie.
Zakres: ruch obejmuje cały obszar palców, od palców ku nadgarstkowi.
Ciśnienie: 1–2 (w skali 0–10), dostosowane do grubości ściany mięśni palców i tolerancji pacjenta.

Liczba powtórzeń: 3–5 pełnych cykli podłużnych na każdy palec.

15.15.4. Fizjologia

Głaskanie palców kciukiem i wskazicielem po wszystkich stronach:

opracowuje palce w osi podłużnej;
przygotowuje tkanki na głębsze techniki;
stymuluje odpływ żylny i limfatyczny z palców, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8);
stymuluje oddech przeponowy, ponieważ ruch podłużny jest zgodny z ruchem przepony.

15.15.5. Monitoring i błędy

Znak adaptacji: Palce stają się ciepłe, miękkie, pacjent odczuwa rozluźnienie.
Błędy: Zbyt mocny ucisk na mięśnie palców (powoduje dyskomfort); zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; ruch niezgodny z osią palców; brak głaskania po wszystkich stronach.

15.16. Rozcieranie palców z jednoczesnym krążeniem w prawo i lewo (ryc. 93)

15.16.1. Cel techniki

Rozcieranie palców z jednoczesnym krążeniem w prawo i lewo jest techniką przejściową między głaskaniem palców kciukiem i wskazicielem po wszystkich stronach a głaskaniem muskającym ręki. Jej celem jest:

przekrwienie mięśni palców i zwiększenie ich elastyczności;
rozbicie napięć w mięśniach palców;
przygotowanie tkanek na głaskanie muskające ręki;
stymulacja odpływu żylnego i limfatycznego z palców, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).

15.16.2. Anatomia palców

15.16.3. Wizualny opis ruchu

Terapeuta stoi na wysokości brzucha pacjenta, po stronie masowanej kończyny. Dłonie terapeuty spoczywają na palcach pacjenta.

Faza 2 – rozcieranie palców z jednoczesnym krążeniem w prawo i lewo:
Dłonie terapeuty rozpoczynają powolny, płynny ruch rozcierania palców z jednoczesnym krążeniem w prawo i lewo. Ruch zaczyna się od palców, następnie dłonie suną w górę ku nadgarstkowi, rozcierając palce z jednoczesnym krążeniem w prawo i lewo.

Wizualny tor ruchu:

Start: palce.
Ruch: dłonie suną w górę ku nadgarstkowi, rozcierając palce z jednoczesnym krążeniem w prawo i lewo. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający rozcieranie.
Zakres: ruch obejmuje cały obszar palców, od palców ku nadgarstkowi.
Ciśnienie: 2–3 (w skali 0–10), dostosowane do grubości ściany mięśni palców i tolerancji pacjenta.

Liczba powtórzeń: 3–5 pełnych cykli rozcierania na każdy palec.

15.16.4. Fizjologia

Rozcieranie palców z jednoczesnym krążeniem w prawo i lewo:

przekrwia mięśnie palców, zwiększając przepływ krwi i elastyczność;
rozbija napięcia w mięśniach palców;
przygotowuje tkanki na głaskanie muskające ręki;
stymuluje odpływ żylny i limfatyczny z palców, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).

15.16.5. Monitoring i błędy

Znak adaptacji: Palce stają się ciepłe, miękkie, pacjent odczuwa rozluźnienie.
Błędy: Zbyt mocny ucisk na mięśnie palców (powoduje dyskomfort); zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; ruch niezgodny z osią palców; brak rozcierania z jednoczesnym krążeniem w prawo i lewo.

15.17. Głaskanie muskające ręki: nadgarstek → końce palców (ryc. 94)

15.17.1. Cel techniki

Głaskanie muskające ręki jest techniką przejściową między rozcieraniem palców z jednoczesnym krążeniem w prawo i lewo a głaskaniem kończyny górnej domykającym. Jej celem jest:

opracowanie ręki w osi podłużnej;
przygotowanie tkanek na głębsze techniki;
ustalenie wektora kierunkowości podłużnego;
stymulacja odpływu żylnego i limfatycznego z ręki, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).

15.17.2. Anatomia ręki

Ręka obejmuje kości śródręcza, kości palców, stawy śródręczno-paliczkowe, stawy palców oraz mięsieł prostownik palców, mięsieł prostownik palca małego, mięsieł prostownik łokciowy nadgarstka oraz mięsieł zginacz łokciowy nadgarstka. Ręka jest strefą szczególnej wrażliwości, obejmującą również nerw łokciowy oraz nerw promieniowy.

15.17.3. Wizualny opis ruchu

Terapeuta stoi na wysokości brzucha pacjenta, po stronie masowanej kończyny. Dłonie terapeuty spoczywają na ręce pacjenta.

Faza 1 – kontakt wstępny:
Dłonie terapeuty spoczywają nieruchomo na ręce pacjenta, przez 2–3 sekundy. Jest to moment „przedstawienia się" dłoni, zapowiedź dotyku bezpośredniego. Pacjent odczuwa ciepło, ciężar i stabilność dłoni.

Faza 2 – głaskanie muskające ręki: nadgarstek → końce palców:
Dłonie terapeuty rozpoczynają powolny, płynny ruch podłużny. Ruch zaczyna się od nadgarstka, następnie dłonie suną w górę ku końcom palców, głaszcząc rękę muskająco w osi podłużnej.

Wizualny tor ruchu:

Start: nadgarstek.
Ruch: dłonie suną w górę ku końcom palców, głaszcząc rękę muskająco w osi podłużnej. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający głaskanie.
Zakres: ruch obejmuje cały obszar ręki, od nadgarstka ku końcom palców.
Ciśnienie: 1–2 (w skali 0–10), dostosowane do grubości ściany mięśni ręki i tolerancji pacjenta.

Liczba powtórzeń: 3–5 pełnych cykli podłużnych.

15.17.4. Fizjologia

Głaskanie muskające ręki:

opracowuje rękę w osi podłużnej;
przygotowuje tkanki na głębsze techniki;
stymuluje odpływ żylny i limfatyczny z ręki, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8);
stymuluje oddech przeponowy, ponieważ ruch podłużny jest zgodny z ruchem przepony.

15.17.5. Monitoring i błędy

Znak adaptacji: Ręka staje się ciepła, miękka, pacjent odczuwa rozluźnienie.
Błędy: Zbyt mocny ucisk na mięśnie ręki (powoduje dyskomfort); zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; ruch niezgodny z osią ręki; brak głaskania muskającego.

15.18. Głaskanie kończyny górnej domykające: nadgarstek → bark (ryc. 95)

15.18.1. Cel techniki

Głaskanie kończyny górnej domykające jest techniką końcową masażu kończyn górnych. Jej celem jest:

opracowanie kończyny górnej w osi podłużnej;
domknięcie masażu kończyn górnych w wyciszającym ruchu;
ustalenie wektora kierunkowości podłużnego;
stymulacja odpływu żylnego i limfatycznego z kończyny górnej, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8).

15.18.2. Anatomia kończyny górnej

Kończyna górna obejmuje ramię, łokieć, przedramię, nadgarstek, dłoń oraz palce. Kończyna górna jest strefą szczególnej wrażliwości, obejmującą również nerw łokciowy oraz nerw promieniowy.

15.18.3. Wizualny opis ruchu

Terapeuta stoi na wysokości brzucha pacjenta, po stronie masowanej kończyny. Dłonie terapeuty spoczywają na kończynie górnej pacjenta.

Faza 1 – kontakt wstępny:
Dłonie terapeuty spoczywają nieruchomo na kończynie górnej pacjenta, przez 2–3 sekundy. Jest to moment „przedstawienia się" dłoni, zapowiedź dotyku bezpośredniego. Pacjent odczuwa ciepło, ciężar i stabilność dłoni.

Faza 2 – głaskanie kończyny górnej domykające: nadgarstek → bark:
Dłonie terapeuty rozpoczynają powolny, płynny ruch podłużny. Ruch zaczyna się od nadgarstka, następnie dłonie suną w górę ku barkowi, głaszcząc kończynę górną domykająco w osi podłużnej.

Wizualny tor ruchu:

Start: nadgarstek.
Ruch: dłonie suną w górę ku barkowi, głaszcząc kończynę górną domykająco w osi podłużnej. Ruch jest ciągły, płynny, przypominający głaskanie.
Zakres: ruch obejmuje cały obszar kończyny górnej, od nadgarstka ku barkowi.
Ciśnienie: 1–2 (w skali 0–10), dostosowane do grubości ściany mięśni kończyny górnej i tolerancji pacjenta.

Liczba powtórzeń: 3–5 pełnych cykli podłużnych.

15.18.4. Fizjologia

Głaskanie kończyny górnej domykające:

opracowuje kończynę górną w osi podłużnej;
domyka masaż kończyn górnych w wyciszającym ruchu;
stymuluje odpływ żylny i limfatyczny z kończyny górnej, zgodnie z zasadą kierunkowości (1.8);
stymuluje oddech przeponowy, ponieważ ruch podłużny jest zgodny z ruchem przepony.

15.18.5. Monitoring i błędy

Znak adaptacji: Kończyna górna staje się ciepła, miękka, pacjent odczuwa głębokie rozluźnienie.
Błędy: Zbyt mocny ucisk na mięśnie kończyny górnej (powoduje dyskomfort); zbyt szybki ruch; brak ciągłości kontaktu; ruch niezgodny z osią kończyny górnej; brak głaskania domykającego.

Podsumowanie – punkty kluczowe

Sekwencja masażu kończyn górnych jest zstępująca – od ramienia ku palcom, każda ręka osobno, w pełnej sekwencji.
Oliwienie od palców do barku (ryc. 79) jest techniką wstępną, przygotowującą tkanki na głębszą pracę.
Głaskanie ramienia z fazą końcową na czworobocznym/karku i górnej klatce (ryc. 79) obejmuje ramię, czworoboczny/kark i górną klatkę w osi podłużnej.
Rozcieranie ramienia okrężnie (ryc. 80) obejmuje ramię, bark i dół pachowy okrężnie.
Ugniatanie ramienia/barku/karku jedną ręką z podtrzymaniem (ryc. 81) obejmuje ramię, bark i kark jedną ręką z podtrzymaniem.
Ugniatanie ramienia oburącz kleszczowo (ryc. 82) obejmuje ramię oburącz kleszczowo.
Rozcieranie stawu barkowego przód i tył symetrycznie (ryc. 83) obejmuje staw barkowy przód i tył symetrycznie.
Roztrząsanie ramienia ruchami na boki (ryc. 84) obejmuje ramię ruchami na boki.
Głaskanie stawu łokciowego (ryc. 85) obejmuje staw łokciowy od wyrostka łokciowego ku dołowi łokciowemu.
Głaskanie przedramienia nadgarstek → łokieć (ryc. 86) obejmuje przedramię od nadgarstka ku łokciowi.
Rozcieranie przedramienia okrężnie (ryc. 87) obejmuje przedramię okrężnie.
Ugniatanie przedramienia kleszczowo oburącz (ryc. 88) obejmuje przedramię kleszczowo oburącz.
Głaskanie stawu nadgarstkowego kciukami oraz w formie „bransolety" kciuk + wskaziciel (ryc. 89, 90) obejmuje staw nadgarstkowy kciukami oraz w formie „bransolety" kciuk + wskaziciel.
Głaskanie śródręcza (ryc. 91) obejmuje śródręcze od stawów śródręczno-paliczkowych ku nadgarstkowi.
Głaskanie palców kciukiem i wskazicielem po wszystkich stronach (ryc. 92) obejmuje palce kciukiem i wskazicielem po wszystkich stronach.
Rozcieranie palców z jednoczesnym krążeniem w prawo i lewo (ryc. 93) obejmuje palce z jednoczesnym krążeniem w prawo i lewo.
Głaskanie muskające ręki (ryc. 94) obejmuje rękę muskająco od nadgarstka ku końcom palców.
Głaskanie kończyny górnej domykające (ryc. 95) obejmuje kończynę górną domykająco od nadgarstka ku barkowi.

Pytania kontrolne

Wyjaśnij zasadę sekwencji zstępującej masażu kończyn górnych. Dlaczego każda ręka jest masowana osobno?
Opisz wizualny tor ruchu głaskania ramienia z fazą końcową na czworobocznym/karku i górnej klatce (ryc. 79) i wyjaśnij, dlaczego jest zgodny z zasadą kierunkowości (1.8).
Wyjaśnij różnicę między rozcieraniem ramienia okrężnie (ryc. 80) a ugniataniem ramienia oburącz kleszczowo (ryc. 82).
Opisz wizualny tor ruchu głaskania stawu nadgarstkowego kciukami oraz w formie „bransolety" kciuk + wskaziciel (ryc. 89, 90) i wyjaśnij, dlaczego jest zgodny z zasadą kierunkowości (1.8).
Opisz wizualny tor ruchu głaskania palców kciukiem i wskazicielem po wszystkich stronach (ryc. 92) i wyjaśnij, dlaczego jest zgodny z zasadą kierunkowości (1.8).
Opisz wizualny tor ruchu głaskania kończyny górnej domykającego (ryc. 95) i wyjaśnij, dlaczego jest zgodny z zasadą kierunkowości (1.8).
Wyjaśnij różnicę między głaskaniem muskającym ręki (ryc. 94) a głaskaniem kończyny górnej domykającym (ryc. 95).
Opisz wizualny tor ruchu ugniatania przedramienia kleszczowo oburącz (ryc. 88) i wyjaśnij, dlaczego jest zgodny z zasadą kierunkowości (1.8).

Rozdział 15 kończy masaż kończyn górnych w pozycji leżenia przodem. W rozdziale 16 pacjent pozostaje w pozycji leżenia przodem, a terapeuta przejdzie do masażu szyi, twarzy i głowy (2.3.6; ryc. 97–110), z zachowaniem zasady pracy na resztkowym poślizgu po kończynach, suchych rąk na owłosionej głowie oraz olejku na twarzy tak, by nie trafił do oczu.

Ostatnia modyfikacja: piątek, 25 września 2026, 06:43