Masaż klasyczny: Rozdział 9.6. Ramię

Uzasadnienie anatomiczne i fizjologiczne

Ramię (brachium) stanowi odcinek kończyny górnej rozciągający się od stawu łokciowego (articulatio cubiti) do stawu ramiennego (articulatio humeri). Jest to region anatomicznie złożony, zawierający jedną kość – kość ramienną (humerus) – oraz bogatą strukturę mięśniową, naczyniową i nerwową, co czyni je jednym z najbardziej wymagających regionów w masażu klasycznym.

Ramię zawiera dwie główne grupy mięśniowe:

Grupa przednia (musculi brachii anteriores) – obejmująca mięsień dwugłowy ramienia (musculus biceps brachii), mięsień kruczo-ramienny (musculus coracobrachialis) oraz mięsień ramienny (musculus brachialis). Mięśnie te odpowiadają za zgięcie w stawie łokciowym oraz zgięcie i przywodzenie w stawie ramiennym.
Grupa tylna (musculi brachii posteriores) – obejmująca mięsień trójgłowy ramienia (musculus triceps brachii). Mięsień ten odpowiada za wyprost w stawie łokciowym.

W okolicy ramienia wyróżnia się następujące struktury anatomiczne istotne dla masażu:

Mięsień dwugłowy ramienia (m. biceps brachii) – duży, wrzecionowaty mięsień położony po stronie przedniej ramienia, posiadający dwie głowy: długą (caput longum) i krótką (caput breve). Mięsień ten jest łatwo wyczuwalny pod skórą i stanowi główny punkt orientacyjny dla masażysty.
Mięsień trójgłowy ramienia (m. triceps brachii) – duży mięsień położony po stronie tylnej ramienia, posiadający trzy głowy: długą (caput longum), boczną (caput laterale) i przyśrodkową (caput mediale). Mięsień ten stanowi główną masę mięśniową po stronie tylnej ramienia.
Mięsień naramienny (m. deltoideus) – duży, trójkątny mięsień obejmujący staw ramienny, posiadający trzy części: obojczykową (pars clavicularis), barkową (pars acromialis) i grzebieniową (pars spinalis). Mięsień ten odpowiada za odwodzenie, zgięcie i wyprost w stawie ramiennym.
Rowek między m. dwugłowym a m. trójgłowym (sulcus bicipitalis lateralis et medialis) – zagłębienia po stronie bocznej i przyśrodkowej ramienia, w których przebiegają ważne struktury naczyniowo-nerwowe: tętnica ramienna, żyły ramienne oraz nerwy: pośrodkowy, łokciowy i mięśniowo-skórny.
Mięsień kruczo-ramienny (m. coracobrachialis) – mały mięsień położony po stronie przyśrodkowej ramienia, odpowiedzialny za zgięcie i przywodzenie w stawie ramiennym.
Mięsień ramienny (m. brachialis) – mięsień położony pod mięśniem dwugłowym, odpowiedzialny za zgięcie w stawie łokciowym.

Unerwienie ramienia zapewniają gałęzie splotu ramiennego (plexus brachialis): nerw mięśniowo-skórny (nervus musculocutaneus), nerw pośrodkowy (nervus medianus), nerw łokciowy (nervus ulnaris), nerw promieniowy (nervus radialis) oraz nerw pachowy (nervus axillaris). Układ krwionośny ramienia tworzy tętnica ramienna (arteria brachialis), będąca przedłużeniem tętnicy pachowej, oraz towarzyszące jej żyły ramienne.

Ze względu na powyższe uwarunkowania anatomiczne masaż ramienia pełni istotną rolę w:

poprawie mikrokrążenia w obrębie ramienia,
redukcji obrzęków pourazowych i pooperacyjnych,
przywracaniu ruchomości w stawie łokciowym i ramiennym,
redukcji bólu w stanach zapalnych i zwyrodnieniowych,
poprawie czucia i propriocepcji,
redukcji napięcia mięśniowego mięśni ramienia,
profilaktyce przykurczów i zniekształceń,
przygotowaniu tkanek do kolejnych etapów masażu kończyny górnej.

Pozycja pacjenta i masażysty

Masaż ramienia wykonywany jest w pozycji siedzącej. Pacjent siedzi na krześle lub taborecie, z kończyną górną spoczywającą na przedramieniu masażysty lub na podłokietniku. Ramię pacjenta może być ułożone w różnych pozycjach w zależności od opracowywanej struktury:

Pozycja neutralna – ramię swobodnie zwisa wzdłuż tułowia, co umożliwia opracowanie mięśnia dwugłowego i trójgłowego,
Pozycja zgięta – ramię zgięte pod kątem około 90° w stawie łokciowym, co umożliwia opracowanie mięśnia dwugłowego,
Pozycja wyprostowana – ramię wyprostowane w stawie łokciowym, co umożliwia opracowanie mięśnia trójgłowego,
Pozycja zgięta i przywiedziona – ramię zgięte i przywiedzione, co umożliwia opracowanie mięśnia naramiennego.

Masażysta siedzi lub stoi naprzeciwko pacjenta, z przedramieniem pacjenta spoczywającym na jego przedramieniu lub na podkładce. Taka pozycja zapewnia stabilność opracowywanej kończyny i umożliwia masażyście swobodne operowanie obiema rękami.

Zasady ogólne masażu ramienia

Masaż ramienia podlega wszystkim ogólnym zasadom masażu klasycznego, ze szczególnym uwzględnieniem następujących reguł:

Kierunek masażu – zgodny z przepływem krwi żylnej i limfy, tj. od łokcia w kierunku barku i dalej ku sercu.
Stopniowanie siły – masaż rozpoczyna się od delikatnego głaskania, stopniowo zwiększając siłę bodźca w miarę przechodzenia do kolejnych technik.
Powtarzalność – każdy chwyt wykonywany jest minimum dwukrotnie.
Ciągłość – masaż nie powinien być przerywany; przejścia między technikami powinny być płynne.
Bezbolesność – prawidłowo wykonany masaż ramienia nie powinien wywoływać bólu; pacjent może odczuwać lekki dyskomfort przy rozcieraniu struktur okołostawowych, ale nie powinien odczuwać ostrego bólu.
Indywidualizacja – siła i czas trwania masażu powinny być dostosowane do wieku, płci, budowy ciała i stanu zdrowia pacjenta.

9.6.1. Głaskanie podłużne jedną ręką (4 pasma)

Definicja i cel techniki

Głaskanie podłużne jedną ręką ramienia jest techniką rozpoczynającą masaż ramienia. Polega na płaskim, ciągłym przesuwaniu opuszki kciuka lub opuszki palca wskazującego masażysty po powierzchni ramienia ruchem podłużnym, w kierunku od łokcia ku barkowi. Technika ta pełni funkcję adaptacyjną – przygotowuje tkanki ramienia do kolejnych, bardziej intensywnych technik, oraz funkcję diagnostyczną – umożliwia masażyście ocenę stanu tkanek, temperatury skóry, obecności obrzęków i ewentualnych zmian patologicznych.

Głaskanie podłużne jedną ręką wykonuje się w czterech pasmach:

Pasmo pierwsze – po stronie przedniej ramienia (mięsień dwugłowy),
Pasmo drugie – po stronie bocznej ramienia,
Pasmo trzecie – po stronie tylnej ramienia (mięsień trójgłowy),
Pasmo czwarte – po stronie przyśrodkowej ramienia.

Głaskanie poprzeczne wykonuje się w czterech pasmach:

Pasmo pierwsze – po stronie przedniej ramienia (mięsień dwugłowy),
Pasmo drugie – po stronie bocznej ramienia,
Pasmo trzecie – po stronie tylnej ramienia (mięsień trójgłowy),
Pasmo czwarte – po stronie przyśrodkowej ramienia.

Ugniatanie poprzeczne wykonuje się na czterech stronach ramienia:

Strona przednia (mięsień dwugłowy),
Strona boczna,
Strona tylna (mięsień trójgłowy),
Strona przyśrodkowa.

Technika wykonania

Masażysta chwyta przedramię pacjenta jedną ręką, stabilizując je w pozycji neutralnej. Drugą ręką opuszki palców układa na tkankach miękkich ramienia, w okolicy łokcia, na pierwszej stronie (przedniej). Następnie masażysta wykonuje ruchy ugniatające tkanki miękkie ramienia w kierunku poprzecznym – chwyta tkanki miękkie między opuszki, ściska je, przesuwa w kierunku poprzecznym, a następnie zwalnia ucisk. Po opracowaniu pierwszej strony masażysta przechodzi do kolejnej strony. Ugniatanie poprzeczne wykonuje się 2–3 razy na każdej z czterech stron.

Siła i tempo wykonania

Ugniatanie poprzeczne wykonuje się z siłą średnią do dużej (ok. 30–55 mmHg), w tempie umiarkowanym (ok. 1–2 ruchy na sekundę). Nacisk powinien być równomierny, bez szarpnięć. Pacjent może odczuwać lekki dyskomfort, ale nie powinien odczuwać ostrego bólu.

Wskazania i przeciwwskazania

Wskazania i przeciwwskazania są analogiczne do rozcierania podłużnego kciukami. Ugniatanie poprzeczne jest szczególnie wskazane w stanach napięcia mięśniowego mięśni ramienia, w przykurczach mięśni oraz w stanach po unieruchomieniu.

9.6.24. Ugniatanie poprzeczne mięśnia naramiennego (3 pasma)

Definicja i cel techniki

Ugniatanie poprzeczne mięśnia naramiennego jest techniką celowaną, polegającą na chwytaniu i ściskaniu tkanek miękkich mięśnia naramiennego w kierunku poprzecznym, z jednoczesnym przesuwaniem tkanek w kierunku poprzecznym. Technika ta umożliwia głębokie oddziaływanie na mięsień naramienny, redukcję napięcia mięśniowego oraz poprawę mikrokrążenia.

Ugniatanie poprzeczne mięśnia naramiennego wykonuje się w trzech pasmach:

Pasmo pierwsze – część obojczykowa mięśnia naramiennego,
Pasmo drugie – część barkowa mięśnia naramiennego,
Pasmo trzecie – część grzebieniowa mięśnia naramiennego.

Technika wykonania

Masażysta chwyta przedramię pacjenta jedną ręką, stabilizując je w pozycji zgiętej i przywiedzionej. Drugą ręką opuszki palców układa na tkankach miękkich mięśnia naramiennego, w okolicy łokcia, w pierwszym paśmie (część obojczykowa). Następnie masażysta wykonuje ruchy ugniatające tkanki miękkie mięśnia naramiennego w kierunku poprzecznym. Po opracowaniu pierwszego pasma masażysta przechodzi do kolejnego pasma. Ugniatanie poprzeczne mięśnia naramiennego wykonuje się 2–3 razy na każdym z trzech pasm.

Siła i tempo wykonania

Ugniatanie poprzeczne mięśnia naramiennego wykonuje się z siłą średnią do dużej (ok. 30–55 mmHg), w tempie umiarkowanym. Nacisk powinien być równomierny, bez szarpnięć.

Wskazania i przeciwwskazania

Wskazania i przeciwwskazania są analogiczne do ugniatania poprzecznego. Ugniatanie poprzeczne mięśnia naramiennego jest szczególnie wskazane w stanach ograniczenia ruchomości w stawie ramiennym oraz w obrzękach okolicy barkowej.

9.6.25. Ugniatanie podłużne oburącz (2 pasma)

Definicja i cel techniki

Ugniatanie podłużne oburącz ramienia jest techniką polegającą na chwytaniu i ściskaniu tkanek miękkich ramienia w kierunku podłużnym, z jednoczesnym przesuwaniem tkanek w kierunku podłużnym. Technika ta umożliwia głębokie oddziaływanie na mięśnie ramienia, redukcję napięcia mięśniowego oraz poprawę mikrokrążenia.

Ugniatanie podłużne oburącz wykonuje się w dwóch pasmach:

Pasmo pierwsze – po stronie przedniej ramienia (mięsień dwugłowy),
Pasmo drugie – po stronie tylnej ramienia (mięsień trójgłowy).

Technika wykonania

Masażysta chwyta przedramię pacjenta oburącz, obejmując je z dwóch stron. Następnie masażysta przesuwa tkanki miękkie ramienia w kierunku podłużnym, z jednoczesnym przemieszczaniem tkanek, w kierunku od łokcia ku barkowi. Po opracowaniu pierwszego pasma masażysta przechodzi do drugiego pasma. Ugniatanie podłużne oburącz wykonuje się 2–3 razy na każdym z dwóch pasm.

Siła i tempo wykonania

Ugniatanie podłużne oburącz wykonuje się z siłą średnią do dużej (ok. 30–55 mmHg), w tempie umiarkowanym. Nacisk powinien być symetryczny z obu stron ramienia, bez szarpnięć.

Wskazania i przeciwwskazania

Wskazania i przeciwwskazania są analogiczne do ugniatania poprzecznego.

9.6.26. Ugniatanie pierścieniowe (2 pasma)

Definicja i cel techniki

Ugniatanie pierścieniowe ramienia jest techniką polegającą na chwytaniu i ściskaniu tkanek miękkich ramienia ruchem pierścieniowym (okrężnym), z jednoczesnym przesuwaniem tkanek w kierunku podłużnym. Technika ta umożliwia kompleksowe opracowanie całego obwodu ramienia w jednym ruchu.

Ugniatanie pierścieniowe wykonuje się w dwóch pasmach:

Pasmo pierwsze – po stronie przedniej ramienia (mięsień dwugłowy),
Pasmo drugie – po stronie tylnej ramienia (mięsień trójgłowy).

Technika wykonania

Masażysta chwyta przedramię pacjenta jedną ręką, stabilizując je w pozycji neutralnej. Drugą ręką opuszki palców układa na tkankach miękkich ramienia, w okolicy łokcia, w pierwszym paśmie. Następnie masażysta wykonuje ruchy ugniatające tkanki miękkie ramienia ruchem pierścieniowym – jednocześnie w kierunku podłużnym (od łokcia ku barkowi) i okrężnym. Po opracowaniu pierwszego pasma masażysta przechodzi do drugiego pasma. Ugniatanie pierścieniowe wykonuje się 2–3 razy na każdym z dwóch pasm.

Siła i tempo wykonania

Ugniatanie pierścieniowe wykonuje się z siłą średnią do dużej (ok. 30–55 mmHg), w tempie umiarkowanym. Nacisk powinien być równomierny na cały obwód ramienia.

Wskazania i przeciwwskazania

Wskazania i przeciwwskazania są analogiczne do ugniatania poprzecznego. Ugniatanie pierścieniowe jest szczególnie wskazane w obrzękach ramienia oraz w ograniczeniu ruchomości w stawie ramiennym.

9.6.27. Ugniatanie ze skręceniem (m. dwugłowy, trójgłowy, naramienny)

Definicja i cel techniki

Ugniatanie ze skręceniem ramienia jest techniką polegającą na chwytaniu i ściskaniu tkanek miękkich ramienia z jednoczesnym skręcaniem tkanek w kierunku podłużnym. Technika ta umożliwia głębokie oddziaływanie na mięśnie ramienia, redukcję napięcia mięśniowego oraz poprawę mikrokrążenia.

Ugniatanie ze skręceniem wykonuje się na trzech mięśniach:

Mięsień dwugłowy ramienia – po stronie przedniej ramienia,
Mięsień trójgłowy ramienia – po stronie tylnej ramienia,
Mięsień naramienny – po stronie bocznej ramienia.

Przeciwwskazania do masażu ramienia obejmują świeże urazy, otwarte rany, ostre stany zapalne, choroby skóry z przerwaniem ciągłości naskórka, stany ropne oraz świeże zakrzepy. Masażysta powinien zawsze ocenić stan pacjenta przed przystąpieniem do masażu i dostosować siłę oraz czas trwania masażu do indywidualnych potrzeb pacjenta.

Ostatnia modyfikacja: środa, 7 października 2026, 08:21