Rozdział 9.3. Staw promieniowo-nadgarstkowy
Uzasadnienie anatomiczne i fizjologiczne
Staw promieniowo-nadgarstkowy (articulatio radiocarpalis) stanowi jedno z najbardziej złożonych i funkcjonalnie istotnych połączeń stawowych kończyny górnej. Jest to staw elipsoidalny (kłykciowy), utworzony przez powierzchnię stawową kości promieniowej oraz krążek stawowy (discus articularis) po stronie proksymalnej, a po stronie dystalnej – przez kości nadgarstka: kość łódeczkowatą (os scaphoideum), kość księżycowatą (os lunatum) oraz kość trójgraniastą (os triquetrum). Torebka stawowa jest cienka i luźna, co zapewnia znaczną ruchomość w tym stawie.
Staw promieniowo-nadgarstkowy umożliwia wykonywanie ruchów w dwóch głównych płaszczyznach:
- Zgięcie dłoniowe (flexio palmaris) – o zakresie około 70–80°,
- Zgięcie grzbietowe (extensio) – o zakresie około 60–70°,
- Odwodzenie promieniowe (abductio radialis) – o zakresie około 20°,
- Odwodzenie łokciowe (abductio ulnaris) – o zakresie około 30–40°.
Ruchy te są możliwe dzięki złożonej anatomii stawu oraz obecności licznych więzadeł stabilizujących: więzadła promieniowo-nadgarstkowego dłoniowego, więzadła promieniowo-nadgarstkowego grzbietowego, więzadła pobocznego promieniowego oraz więzadła pobocznego łokciowego nadgarstka.
Unerwienie stawu promieniowo-nadgarstkowego zapewniają gałęzie nerwu pośrodkowego (nervus medianus), nerwu łokciowego (nervus ulnaris) oraz nerwu promieniowego (nervus radialis), co sprawia, że okolica ta jest niezwykle bogato zaopatrzona w receptory czuciowe i proprioceptywne. Układ krwionośny stawu tworzą gałęzie tętnicy promieniowej i łokciowej, tworzące sieć naczyniową nadgarstka (rete carpi).
Ze względu na powyższe uwarunkowania anatomiczne masaż stawu promieniowo-nadgarstkowego pełni istotną rolę w:
- poprawie mikrokrążenia w obrębie stawu,
- redukcji obrzęków pourazowych i pooperacyjnych,
- przywracaniu ruchomości w stawie promieniowo-nadgarstkowym,
- redukcji bólu w stanach zapalnych i zwyrodnieniowych,
- poprawie czucia i propriocepcji,
- redukcji napięcia tkanek miękkich okołostawowych,
- profilaktyce przykurczów i zniekształceń,
- przygotowaniu tkanek do kolejnych etapów masażu kończyny górnej.
Pozycja pacjenta i masażysty
Masaż stawu promieniowo-nadgarstkowego wykonywany jest w pozycji siedzącej. Pacjent siedzi na krześle lub taborecie, z kończyną górną spoczywającą na przedramieniu masażysty lub na podłokietniku. Przedramię pacjenta powinno być ułożone w pozycji pośredniej, z dłonią skierowaną ku dołowi (pronacja) lub ku górze (supinacja), w zależności od opracowywanej powierzchni stawu. Masażysta siedzi lub stoi naprzeciwko pacjenta, z przedramieniem pacjenta spoczywającym na jego przedramieniu lub na podkładce. Taka pozycja zapewnia stabilność opracowywanej kończyny i umożliwia masażyście swobodne operowanie obiema rękami.
Przed przystąpieniem do masażu stawu promieniowo-nadgarstkowego masażysta powinien przeprowadzić krótki wywiad dotyczący aktualnych dolegliwości pacjenta, przebytych urazów, operacji oraz ewentualnych przeciwwskazań miejscowych. Należy również ocenić stan skóry w okolicy stawu, obecność obrzęków, zniekształceń stawowych oraz zakres ruchomości w stawie promieniowo-nadgarstkowym.
Zasady ogólne masażu stawu promieniowo-nadgarstkowego
Masaż stawu promieniowo-nadgarstkowego podlega wszystkim ogólnym zasadom masażu klasycznego, ze szczególnym uwzględnieniem następujących reguł:
- Kierunek masażu – zgodny z przepływem krwi żylnej i limfy, tj. od palców w kierunku przedramienia i dalej ku sercu.
- Stopniowanie siły – masaż rozpoczyna się od delikatnego głaskania, stopniowo zwiększając siłę bodźca w miarę przechodzenia do kolejnych technik.
- Powtarzalność – każdy chwyt wykonywany jest minimum dwukrotnie.
- Ciągłość – masaż nie powinien być przerywany; przejścia między technikami powinny być płynne.
- Bezbolesność – prawidłowo wykonany masaż stawu promieniowo-nadgarstkowego nie powinien wywoływać bólu; pacjent może odczuwać lekki dyskomfort przy rozcieraniu struktur okołostawowych, ale nie powinien odczuwać ostrego bólu.
- Indywidualizacja – siła i czas trwania masażu powinny być dostosowane do wieku, płci, budowy ciała i stanu zdrowia pacjenta.
9.3.1. Głaskanie siodełkowe
Definicja i cel techniki
Głaskanie siodełkowe stawu promieniowo-nadgarstkowego jest techniką rozpoczynającą masaż stawu. Polega na płaskim, ciągłym przesuwaniu opuszek palców masażysty po powierzchni stawu promieniowo-nadgarstkowego ruchem siodełkowym (przypominającym kształtem siodło), w kierunku od palców ku przedramieniu. Technika ta pełni funkcję adaptacyjną – przygotowuje tkanki stawu do kolejnych, bardziej intensywnych technik, oraz funkcję diagnostyczną – umożliwia masażyście ocenę stanu tkanek okołostawowych, temperatury skóry, obecności obrzęków i ewentualnych zmian patologicznych.
Technika wykonania
Masażysta chwyta dłoń pacjenta jedną ręką za palce, stabilizując ją, z dłonią skierowaną ku dołowi (pronacja). Drugą ręką opuszki palców (kciuk i palec wskazujący lub kciuk i pozostałe palce) układa na powierzchni grzbietowej stawu promieniowo-nadgarstkowego, układając palce w kształt siodełka – kciuk po stronie promieniowej, pozostałe palce po stronie łokciowej. Następnie masażysta przesuwa opuszki po powierzchni stawu ruchem siodełkowym, w kierunku od palców ku przedramieniu. Ruch powinien być ciągły, płynny, bez odrywania palców od skóry. Głaskanie siodełkowe wykonuje się 2–3 razy.
Siła i tempo wykonania
Głaskanie siodełkowe wykonuje się z siłą małą do średniej (ok. 10–25 mmHg), w tempie wolnym do umiarkowanego (ok. 2–3 ruchy na sekundę). Nacisk powinien być równomierny, bez szarpnięć i bez odrywania palców od skóry. Pacjent powinien odczuwać delikatny, przyjemny dotyk, bez bólu i dyskomfortu.
Wskazania i przeciwwskazania
Wskazania i przeciwwskazania są analogiczne do głaskania palców. Głaskanie siodełkowe jest szczególnie wskazane jako technika wprowadzająca masaż stawu promieniowo-nadgarstkowego, a także jako technika relaksacyjna w stanach napięcia emocjonalnego.
9.3.2. Głaskanie pasmowe kciukami
Definicja i cel techniki
Głaskanie pasmowe kciukami stawu promieniowo-nadgarstkowego jest techniką polegającą na płaskim, ciągłym przesuwaniu opuszek kciuków masażysty po powierzchni stawu ruchem podłużnym, wzdłuż poszczególnych pasm, w kierunku od palców ku przedramieniu. Technika ta umożliwia systematyczne opracowanie stawu pasmo po paśmie, zapewniając równomierne rozprowadzenie środka poślizgowego i przygotowanie tkanek do kolejnych technik.
Technika wykonania
Masażysta chwyta dłoń pacjenta jedną ręką za palce, stabilizując ją. Drugą ręką opuszki obu kciuków układa na powierzchni stawu promieniowo-nadgarstkowego, wzdłuż jednego z pasm (np. po stronie promieniowej). Następnie masażysta przesuwa opuszki obu kciuków po powierzchni stawu ruchem podłużnym, w kierunku od palców ku przedramieniu. Po opracowaniu jednego pasma masażysta przechodzi do kolejnego pasma (np. po stronie łokciowej). Głaskanie pasmowe kciukami wykonuje się 2–3 razy na każdym paśmie.
Siła i tempo wykonania
Głaskanie pasmowe kciukami wykonuje się z siłą małą do średniej (ok. 10–25 mmHg), w tempie wolnym do umiarkowanego. Nacisk powinien być równomierny, bez szarpnięć.
Wskazania i przeciwwskazania
Wskazania i przeciwwskazania są analogiczne do głaskania siodełkowego.
9.3.3. Głaskanie rozbieżne i zbieżne
Definicja i cel techniki
Głaskanie rozbieżne i zbieżne stawu promieniowo-nadgarstkowego jest techniką polegającą na płaskim przesuwaniu opuszek palców masażysty po powierzchni stawu w dwóch kierunkach jednocześnie: od środka stawu ku jego brzegom (rozbieżne) lub od brzegów ku środkowi (zbieżne). Technika ta umożliwia kompleksowe opracowanie całej powierzchni stawu w jednym ruchu.
Technika wykonania
Głaskanie rozbieżne:
Masażysta chwyta dłoń pacjenta jedną ręką za palce, stabilizując ją. Drugą ręką opuszki obu kciuków układa na środku stawu promieniowo-nadgarstkowego. Następnie masażysta przesuwa opuszki obu kciuków jednocześnie w kierunku brzegów stawu – jeden kciuk w kierunku promieniowym, drugi w kierunku łokciowym. Ruch powinien być ciągły, płynny, symetryczny. Głaskanie rozbieżne wykonuje się 2–3 razy.
Głaskanie zbieżne:
Technika jest analogiczna do głaskania rozbieżnego, z tą różnicą, że masażysta przesuwa opuszki obu kciuków jednocześnie od brzegów stawu ku jego środkowi. Ruch powinien być ciągły, płynny, symetryczny. Głaskanie zbieżne wykonuje się 2–3 razy.
Siła i tempo wykonania
Głaskanie rozbieżne i zbieżne wykonuje się z siłą małą do średniej (ok. 10–25 mmHg), w tempie wolnym do umiarkowanego. Nacisk powinien być symetryczny, bez szarpnięć.
Wskazania i przeciwwskazania
Wskazania i przeciwwskazania są analogiczne do głaskania siodełkowego.
9.3.4. Głaskanie całą dłonią (dwa pasma krzyżujące)
Definicja i cel techniki
Głaskanie całą dłonią stawu promieniowo-nadgarstkowego z dwoma pasmami krzyżującymi jest techniką polegającą na płaskim, ciągłym przesuwaniu całej dłoni masażysty po powierzchni stawu, z dwoma pasmami krzyżującymi się. Technika ta umożliwia kompleksowe opracowanie całej powierzchni stawu w jednym ruchu.
Technika wykonania
Masażysta chwyta dłoń pacjenta jedną ręką za palce, stabilizując ją. Drugą ręką całą dłonią układa na powierzchni stawu promieniowo-nadgarstkowego. Następnie masażysta przesuwa całą dłoń po powierzchni stawu ruchem podłużnym, w kierunku od palców ku przedramieniu, z dwoma pasmami krzyżującymi się. Ruch powinien być ciągły, płynny, z równomiernym naciskiem. Głaskanie wykonuje się 2–3 razy.
Siła i tempo wykonania
Głaskanie całą dłonią wykonuje się z siłą małą do średniej (ok. 10–30 mmHg), w tempie wolnym do umiarkowanego. Nacisk powinien być równomierny na całą powierzchnię stawu.
Wskazania i przeciwwskazania
Wskazania i przeciwwskazania są analogiczne do głaskania siodełkowego.
9.3.5. Głaskanie ósemkowe (nowa technika)
Definicja i cel techniki
Głaskanie ósemkowe stawu promieniowo-nadgarstkowego jest nową techniką, polegającą na płaskim przesuwaniu opuszek palców masażysty po powierzchni stawu ruchem ósemkowym (przypominającym kształtem cyfrę 8), w kierunku od palców ku przedramieniu. Technika ta łączy elementy głaskania podłużnego i poprzecznego, umożliwiając bardziej kompleksowe opracowanie tkanek stawu w jednym ruchu.
Technika wykonania
Masażysta chwyta dłoń pacjenta jedną ręką za palce, stabilizując ją. Drugą ręką opuszki palców układa na powierzchni stawu promieniowo-nadgarstkowego. Następnie masażysta przesuwa opuszki po powierzchni stawu ruchem ósemkowym – jednocześnie w kierunku podłużnym (od palców ku przedramieniu) i poprzecznym (od strony promieniowej do łokciowej i odwrotnie). Ruch powinien być ciągły, płynny, z równomiernym naciskiem. Głaskanie ósemkowe wykonuje się 2–3 razy.
Siła i tempo wykonania
Głaskanie ósemkowe wykonuje się z siłą małą do średniej (ok. 10–30 mmHg), w tempie wolnym do umiarkowanego. Nacisk powinien być równomierny, bez szarpnięć.
Wskazania i przeciwwskazania
Wskazania i przeciwwskazania są analogiczne do głaskania siodełkowego. Głaskanie ósemkowe jest szczególnie wskazane w stanach, w których konieczne jest jednoczesne opracowanie tkanek w dwóch kierunkach (np. w obrzękach stawu, w ograniczeniu ruchomości w stawie promieniowo-nadgarstkowym).
9.3.6. Rozcieranie pasmowe kciukami
Definicja i cel techniki
Rozcieranie pasmowe kciukami stawu promieniowo-nadgarstkowego jest techniką polegającą na przesuwaniu opuszek kciuków masażysty po powierzchni stawu ruchem podłużnym, wzdłuż poszczególnych pasm, z jednoczesnym przemieszczaniem skóry względem tkanek głębszych. Technika ta umożliwia systematyczne opracowanie stawu pasmo po paśmie, rozgrzanie tkanek okołostawowych oraz przygotowanie tkanek do kolejnych technik.
Technika wykonania
Masażysta chwyta dłoń pacjenta jedną ręką za palce, stabilizując ją. Drugą ręką opuszki obu kciuków układa na powierzchni stawu promieniowo-nadgarstkowego, wzdłuż jednego z pasm (np. po stronie promieniowej). Następnie masażysta przesuwa opuszki obu kciuków po powierzchni stawu ruchem podłużnym, z jednoczesnym przemieszczaniem skóry względem tkanek głębszych, w kierunku od palców ku przedramieniu. Po opracowaniu jednego pasma masażysta przechodzi do kolejnego pasma. Rozcieranie pasmowe kciukami wykonuje się 2–3 razy na każdym paśmie.
Siła i tempo wykonania
Rozcieranie pasmowe kciukami wykonuje się z siłą średnią (ok. 20–45 mmHg), w tempie umiarkowanym (ok. 2–3 ruchy na sekundę). Nacisk powinien być równomierny, z jednoczesnym przemieszczaniem skóry względem tkanek głębszych.
Wskazania i przeciwwskazania
Wskazania i przeciwwskazania są analogiczne do rozcierania palców.
9.3.7. Rozcieranie rozbieżne i zbieżne
Definicja i cel techniki
Rozcieranie rozbieżne i zbieżne stawu promieniowo-nadgarstkowego jest techniką polegającą na przesuwaniu opuszek palców masażysty po powierzchni stawu w dwóch kierunkach jednocześnie: od środka stawu ku jego brzegom (rozbieżne) lub od brzegów ku środkowi (zbieżne), z jednoczesnym przemieszczaniem skóry względem tkanek głębszych.
Technika wykonania
Rozcieranie rozbieżne:
Masażysta chwyta dłoń pacjenta jedną ręką za palce, stabilizując ją. Drugą ręką opuszki obu kciuków układa na środku stawu promieniowo-nadgarstkowego. Następnie masażysta przesuwa opuszki obu kciuków jednocześnie w kierunku brzegów stawu, z jednoczesnym przemieszczaniem skóry względem tkanek głębszych. Rozcieranie rozbieżne wykonuje się 2–3 razy.
Rozcieranie zbieżne:
Technika jest analogiczna do rozcierania rozbieżnego, z tą różnicą, że masażysta przesuwa opuszki obu kciuków jednocześnie od brzegów stawu ku jego środkowi. Rozcieranie zbieżne wykonuje się 2–3 razy.
Siła i tempo wykonania
Rozcieranie rozbieżne i zbieżne wykonuje się z siłą średnią (ok. 20–45 mmHg), w tempie umiarkowanym. Nacisk powinien być symetryczny, z jednoczesnym przemieszczaniem skóry względem tkanek głębszych.
Wskazania i przeciwwskazania
Wskazania i przeciwwskazania są analogiczne do rozcierania pasmowego kciukami.
9.3.8. Rozcieranie rozbieżne i zbieżne w stawie
Definicja i cel techniki
Rozcieranie rozbieżne i zbieżne w stawie promieniowo-nadgarstkowym jest techniką celowaną, polegającą na przesuwaniu opuszek palców masażysty bezpośrednio po powierzchni stawu promieniowo-nadgarstkowego, w dwóch kierunkach jednocześnie: od środka stawu ku jego brzegom (rozbieżne) lub od brzegów ku środkowi (zbieżne), z jednoczesnym przemieszczaniem skóry względem torebki stawowej. Technika ta umożliwia bezpośrednie oddziaływanie na torebkę stawową i więzadła okołostawowe.
Technika wykonania
Rozcieranie rozbieżne w stawie:
Masażysta chwyta dłoń pacjenta jedną ręką za palce, stabilizując ją. Drugą ręką opuszki obu kciuków układa bezpośrednio na powierzchni stawu promieniowo-nadgarstkowego. Następnie masażysta przesuwa opuszki obu kciuków jednocześnie w kierunku brzegów stawu, z jednoczesnym przemieszczaniem skóry względem torebki stawowej. Rozcieranie rozbieżne w stawie wykonuje się 2–3 razy.
Rozcieranie zbieżne w stawie:
Technika jest analogiczna do rozcierania rozbieżnego w stawie, z tą różnicą, że masażysta przesuwa opuszki obu kciuków jednocześnie od brzegów stawu ku jego środkowi. Rozcieranie zbieżne w stawie wykonuje się 2–3 razy.
Siła i tempo wykonania
Rozcieranie rozbieżne i zbieżne w stawie wykonuje się z siłą średnią (ok. 25–50 mmHg), w tempie wolnym do umiarkowanego (ok. 1–2 ruchy na sekundę). Nacisk powinien być precyzyjny, skierowany bezpośrednio na torebkę stawową, bez nadmiernego ucisku na kości. Pacjent może odczuwać lekki dyskomfort, ale nie powinien odczuwać ostrego bólu.
Wskazania i przeciwwskazania
Wskazania i przeciwwskazania są analogiczne do rozcierania stawów międzypaliczkowych. Rozcieranie rozbieżne i zbieżne w stawie jest szczególnie wskazane w stanach zwyrodnieniowych stawu promieniowo-nadgarstkowego, w stanach po urazach stawu oraz w ograniczeniu ruchomości w stawie.
9.3.9. Rozcieranie czterema palcami
Definicja i cel techniki
Rozcieranie czterema palcami stawu promieniowo-nadgarstkowego jest techniką polegającą na przesuwaniu czterech palców masażysta (palców wskazującego, środkowego, serdecznego i małego) po powierzchni stawu, z jednoczesnym przemieszczaniem skóry względem tkanek głębszych. Technika ta umożliwia kompleksowe opracowanie całej powierzchni stawu w jednym ruchu.
Technika wykonania
Masażysta chwyta dłoń pacjenta jedną ręką za palce, stabilizując ją. Drugą ręką cztery palce (wskazujący, środkowy, serdeczny i mały) układa na powierzchni stawu promieniowo-nadgarstkowego. Następnie masażysta przesuwa cztery palce po powierzchni stawu ruchem podłużnym lub łukowym, z jednoczesnym przemieszczaniem skóry względem tkanek głębszych, w kierunku od palców ku przedramieniu. Rozcieranie wykonuje się 2–3 razy.
Siła i tempo wykonania
Rozcieranie czterema palcami wykonuje się z siłą średnią (ok. 20–45 mmHg), w tempie umiarkowanym. Nacisk powinien być równomierny, z jednoczesnym przemieszczaniem skóry względem tkanek głębszych.
Wskazania i przeciwwskazania
Wskazania i przeciwwskazania są analogiczne do rozcierania pasmowego kciukami.
9.3.10. Rozcieranie ośmioma palcami
Definicja i cel techniki
Rozcieranie ośmioma palcami stawu promieniowo-nadgarstkowego jest techniką polegającą na przesuwaniu ośmiu palców masażysta (czterech palców obu rąk) po powierzchni stawu, z jednoczesnym przemieszczaniem skóry względem tkanek głębszych. Technika ta umożliwia kompleksowe opracowanie całej powierzchni stawu w jednym ruchu.
Technika wykonania
Masażysta chwyta dłoń pacjenta oburącz, obejmując ją z dwóch stron. Następnie masażysta przesuwa osiem palców (cztery palce każdej ręki) po powierzchni stawu promieniowo-nadgarstkowego ruchem podłużnym lub łukowym, z jednoczesnym przemieszczaniem skóry względem tkanek głębszych, w kierunku od palców ku przedramieniu. Rozcieranie wykonuje się 2–3 razy.
Siła i tempo wykonania
Rozcieranie ośmioma palcami wykonuje się z siłą średnią (ok. 20–45 mmHg), w tempie umiarkowanym. Nacisk powinien być symetryczny z obu stron stawu.
Wskazania i przeciwwskazania
Wskazania i przeciwwskazania są analogiczne do rozcierania pasmowego kciukami.
9.3.11. Rozcieranie pierścieniowe
Definicja i cel techniki
Rozcieranie pierścieniowe stawu promieniowo-nadgarstkowego jest techniką polegającą na przesuwaniu opuszek palców masażysty wokół stawu promieniowo-nadgarstkowego ruchem pierścieniowym (okrężnym), z jednoczesnym przemieszczaniem skóry względem tkanek głębszych. Technika ta umożliwia kompleksowe opracowanie całego obwodu stawu w jednym ruchu.
Technika wykonania
Masażysta chwyta dłoń pacjenta jedną ręką za palce, stabilizując ją. Drugą ręką opuszki palców układa na powierzchni stawu promieniowo-nadgarstkowego. Następnie masażysta przesuwa opuszki palców wokół stawu ruchem pierścieniowym, z jednoczesnym przemieszczaniem skóry względem tkanek głębszych. Rozcieranie pierścieniowe wykonuje się 2–3 razy.
Siła i tempo wykonania
Rozcieranie pierścieniowe wykonuje się z siłą średnią (ok. 20–45 mmHg), w tempie umiarkowanym (ok. 1–2 ruchy pierścieniowe na sekundę). Nacisk powinien być równomierny na cały obwód stawu.
Wskazania i przeciwwskazania
Wskazania i przeciwwskazania są analogiczne do rozcierania pasmowego kciukami. Rozcieranie pierścieniowe jest szczególnie wskazane w obrzękach stawu promieniowo-nadgarstkowego oraz w ograniczeniu ruchomości w stawie.
9.3.12. Rozcieranie kłębami
Definicja i cel techniki
Rozcieranie kłębami stawu promieniowo-nadgarstkowego jest techniką polegającą na przesuwaniu kłębów (mięśni kłębu) masażysta po powierzchni stawu, z jednoczesnym przemieszczaniem skóry względem tkanek głębszych. Technika ta umożliwia bardziej skoncentrowane oddziaływanie na tkanki stawu niż rozcieranie opuszkami palców.
Technika wykonania
Masażysta chwyta dłoń pacjenta jedną ręką za palce, stabilizując ją. Drugą ręką kłąb (mięsień kłębu) układa na powierzchni stawu promieniowo-nadgarstkowego. Następnie masażysta przesuwa kłąb po powierzchni stawu ruchem podłużnym lub łukowym, z jednoczesnym przemieszczaniem skóry względem tkanek głębszych, w kierunku od palców ku przedramieniu. Rozcieranie kłębami wykonuje się 2–3 razy.
Siła i tempo wykonania
Rozcieranie kłębami wykonuje się z siłą średnią do dużej (ok. 25–50 mmHg), w tempie umiarkowanym. Nacisk powinien być równomierny, z jednoczesnym przemieszczaniem skóry względem tkanek głębszych.
Wskazania i przeciwwskazania
Wskazania i przeciwwskazania są analogiczne do rozcierania pasmowego kciukami.
9.3.13. Rozcieranie wahadłowe (nowa technika)
Definicja i cel techniki
Rozcieranie wahadłowe stawu promieniowo-nadgarstkowego jest nową techniką, polegającą na przesuwaniu opuszek palców masażysty po powierzchni stawu ruchem wahadłowym (przypominającym ruch wahadła), z jednoczesnym przemieszczaniem skóry względem tkanek głębszych. Technika ta łączy elementy rozcierania podłużnego i poprzecznego, umożliwiając bardziej kompleksowe opracowanie tkanek stawu w jednym ruchu.
Technika wykonania
Masażysta chwyta dłoń pacjenta jedną ręką za palce, stabilizując ją. Drugą ręką opuszki palców układa na powierzchni stawu promieniowo-nadgarstkowego. Następnie masażysta przesuwa opuszki po powierzchni stawu ruchem wahadłowym – jednocześnie w kierunku podłużnym (od palców ku przedramieniu) i poprzecznym (od strony promieniowej do łokciowej i odwrotnie). Ruch powinien być ciągły, płynny, z jednoczesnym przemieszczaniem skóry względem tkanek głębszych. Rozcieranie wahadłowe wykonuje się 2–3 razy.
Siła i tempo wykonania
Rozcieranie wahadłowe wykonuje się z siłą średnią (ok. 20–45 mmHg), w tempie umiarkowanym. Nacisk powinien być równomierny, z jednoczesnym przemieszczaniem skóry względem tkanek głębszych.
Wskazania i przeciwwskazania
Wskazania i przeciwwskazania są analogiczne do rozcierania pasmowego kciukami. Rozcieranie wahadłowe jest szczególnie wskazane w stanach, w których konieczne jest jednoczesne opracowanie tkanek w kilku kierunkach (np. w zrostach tkanek miękkich okołostawowych, w ograniczeniu ruchomości w stawie promieniowo-nadgarstkowym).
9.3.14. Rozluźnianie stawu promieniowo-nadgarstkowego
Definicja i cel techniki
Rozluźnianie stawu promieniowo-nadgarstkowego jest techniką polegającą na delikatnym chwytaniu i rozluźnianiu struktur okołostawowych stawu promieniowo-nadgarstkowego. Technika ta umożliwia przywrócenie ruchomości w stawie promieniowo-nadgarstkowym oraz redukcję napięcia tkanek miękkich okołostawowych.
Technika wykonania
Masażysta chwyta dłoń pacjenta jedną ręką za palce, stabilizując ją. Drugą ręką opuszki palców układa na powierzchni stawu promieniowo-nadgarstkowego. Następnie masażysta delikatnie chwyta struktury okołostawowe między opuszki, lekko je rozluźniając (wykonując delikatne ruchy oscylacyjne). Rozluźnianie wykonuje się 2–3 razy na strukturach okołostawowych stawu promieniowo-nadgarstkowego.
Siła i tempo wykonania
Rozluźnianie stawu promieniowo-nadgarstkowego wykonuje się z siłą małą do średniej (ok. 10–25 mmHg), w tempie wolnym. Nacisk powinien być delikatny, bez szarpnięć. Pacjent powinien odczuwać lekki dyskomfort, ale nie powinien odczuwać ostrego bólu.
Wskazania i przeciwwskazania
Wskazania i przeciwwskazania są analogiczne do rozcierania pasmowego kciukami. Rozluźnianie stawu promieniowo-nadgarstkowego jest szczególnie wskazane w stanach ograniczenia ruchomości w stawie, w przykurczach oraz w stanach po unieruchomieniu.
9.3.15. Naciąganie stawu promieniowo-nadgarstkowego (trakcja)
Definicja i cel techniki
Naciąganie stawu promieniowo-nadgarstkowego (trakcja) jest techniką polegającą na osiowym rozciąganiu stawu promieniowo-nadgarstkowego, z jednoczesnym lekkim pociąganiem w kierunku dalszym. Technika ta umożliwia rozciągnięcie tkanek miękkich okołostawowych (torebki stawowej, więzadeł, ścięgien) oraz poprawę ruchomości w stawie promieniowo-nadgarstkowym.
Technika wykonania
Masażysta chwyta dłoń pacjenta jedną ręką za palce, stabilizując przedramię drugą ręką. Następnie masażysta wykonuje osiowe naciąganie stawu promieniowo-nadgarstkowego – pociąga dłoń w kierunku dalszym, jednocześnie lekko rozciągając tkanki miękkie okołostawowe. Naciąganie wykonuje się 2–3 razy, utrzymując naciąganie przez 5–10 sekund.
Naciąganie można wykonywać w różnych kierunkach: osiowo (wzdłuż osi przedramienia), z lekkim odchyleniem w kierunku promieniowym lub łokciowym, oraz z lekkim zgięciem lub wyprostem w stawie promieniowo-nadgarstkowym.
Siła i tempo wykonania
Naciąganie stawu promieniowo-nadgarstkowego wykonuje się z siłą małą do średniej (ok. 10–30 N), w tempie wolnym. Naciąganie powinno być płynne, bez szarpnięć. Pacjent może odczuwać lekki dyskomfort, ale nie powinien odczuwać ostrego bólu.
Wskazania i przeciwwskazania
Wskazania i przeciwwskazania są analogiczne do rozcierania pasmowego kciukami. Naciąganie stawu promieniowo-nadgarstkowego jest szczególnie wskazane w stanach ograniczenia ruchomości w stawie, w przykurczach oraz w stanach po unieruchomieniu. Naciąganie jest przeciwwskazane w ostrych stanach zapalnych stawu, w niestabilności stawu oraz w świeżych urazach.
9.3.16. Uciski orbitalne (nowa technika)
Definicja i cel techniki
Uciski orbitalne stawu promieniowo-nadgarstkowego są nową techniką, polegającą na uciskaniu tkanek miękkich okołostawowych stawu promieniowo-nadgarstkowego opuszkami palców masażysty ruchem orbitalnym (okrężnym, przypominającym ruch orbitalny). Technika ta umożliwia głębokie oddziaływanie na tkanki miękkie okołostawowe, stymulację receptorów czuciowych oraz poprawę mikrokrążenia.
Technika wykonania
Masażysta chwyta dłoń pacjenta jedną ręką za palce, stabilizując ją. Drugą ręką opuszki palców układa na tkankach miękkich okołostawowych stawu promieniowo-nadgarstkowego. Następnie masażysta wykonuje ucisk opuszkami palców ruchem orbitalnym – okrężnym, przypominającym ruch orbitalny, z jednoczesnym przesuwaniem opuszek po powierzchni tkanek miękkich okołostawowych. Ucisk wykonuje się 2–3 razy na tkankach miękkich okołostawowych stawu promieniowo-nadgarstkowego.
Siła i tempo wykonania
Uciski orbitalne wykonuje się z siłą średnią do dużej (ok. 30–55 mmHg), w tempie wolnym do umiarkowanego. Nacisk powinien być równomierny, bez szarpnięć. Pacjent może odczuwać lekki dyskomfort, ale nie powinien odczuwać ostrego bólu.
Wskazania i przeciwwskazania
Wskazania i przeciwwskazania są analogiczne do rozcierania pasmowego kciukami. Uciski orbitalne są szczególnie wskazane w stanach, w których konieczne jest głębokie oddziaływanie na tkanki miękkie okołostawowe (np. w punktach spustowych, w zrostach tkanek miękkich okołostawowych, w zaburzeniach czucia).
Podsumowanie sekcji 9.3
Masaż stawu promieniowo-nadgarstkowego stanowi fundamentalny etap opracowania kończyny górnej i wymaga od masażysty szczególnej precyzji, delikatności i doskonałej znajomości anatomii topograficznej stawu promieniowo-nadgarstkowego. Przedstawione techniki – od delikatnego głaskania siodełkowego, poprzez rozcieranie pasmowe, rozbieżne i zbieżne, rozcieranie pierścieniowe i kłębami, aż po rozluźnianie, naciąganie (trakcję) i uciski orbitalne – umożliwiają kompleksowe opracowanie wszystkich tkanek stawu promieniowo-nadgarstkowego: skóry, tkanki podskórnej, torebki stawowej, więzadeł okołostawowych, ścięgien oraz kości nadgarstka.
Prawidłowo wykonany masaż stawu promieniowo-nadgarstkowego prowadzi do poprawy mikrokrążenia, redukcji obrzęków, przywrócenia ruchomości w stawie, redukcji bólu oraz poprawy czucia i propriocepcji. Masaż stawu promieniowo-nadgarstkowego jest szczególnie wskazany w stanach po urazach, po operacjach, w stanach zwyrodnieniowych stawu, w przykurczach oraz w zaburzeniach czucia.
Przeciwwskazania do masażu stawu promieniowo-nadgarstkowego obejmują świeże urazy, otwarte rany, ostre stany zapalne, choroby skóry z przerwaniem ciągłości naskórka, stany ropne oraz świeże zakrzepy. Masażysta powinien zawsze ocenić stan pacjenta przed przystąpieniem do masażu i dostosować siłę oraz czas trwania masażu do indywidualnych potrzeb pacjenta.