1. 6.7.1. Prowadzenie dokumentacji medycznej w gabinecie higienistki

okumentacja medyczna prowadzona w gabinecie higienistki szkolnej stanowi fundament prawidłowego funkcjonowania opieki zdrowotnej nad uczniami, pracownikami szkoły oraz osobami przebywającymi na terenie placówki. Jest nie tylko zapisem zdarzeń medycznych, lecz przede wszystkim narzędziem ochrony prawnej higienistki, źródłem danych do analizy epidemiologicznej, podstawą do podejmowania decyzji profilaktycznych oraz dowodem w postępowaniach prawnych, dyscyplinarnych i ubezpieczeniowych. Każda czynność medyczna wykonana w gabinecie higienistki – od opatrzenia drobnego skaleczenia po podjęcie resuscytacji krążeniowo-oddechowej – musi być udokumentowana w sposób rzetelny, kompletny, czytelny i zgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Dokumentacja medyczna jest objęta tajemnicą zawodową, ochroną danych osobowych oraz przepisami o archiwizacji, co nakłada na higienistkę szczególną odpowiedzialność za jej prowadzenie, przechowywanie i zabezpieczenie.

6.7.1.1. Karta zgłoszenia urazu/zachorowania – treść, zakres, przechowywanie

Definicja i cel karty zgłoszenia
Karta zgłoszenia urazu lub zachorowania jest podstawowym dokumentem medycznym sporządzanym w gabinecie higienistki szkolnej w przypadku każdego zdarzenia medycznego, które wymaga interwencji higienistki. Karta ta pełni kilka funkcji jednocześnie:
  • Funkcja medyczna – dokumentuje stan zdrowia poszkodowanego w momencie zdarzenia, wykonane czynności ratunkowe, podane leki, zalecenia dalszego postępowania.
  • Funkcja prawna – stanowi dowód udzielenia pomocy, chroni higienistkę przed zarzutem zaniechania lub niewłaściwego postępowania, jest podstawą do dochodzenia roszczeń ubezpieczeniowych.
  • Funkcja epidemiologiczna – dostarcza danych do analizy częstości, rodzaju i okoliczności urazów oraz zachorowań w szkole.
  • Funkcja profilaktyczna – umożliwia identyfikację powtarzających się zagrożeń i podejmowanie działań zapobiegawczych.
  • Funkcja informacyjna – informuje rodziców, lekarza rodzinnego, dyrektora szkoły o zdarzeniu medycznym i podjętych działaniach.
Treść karty zgłoszenia urazu/zachorowania
Karta zgłoszenia powinna zawierać następujące dane:
I. Dane identyfikacyjne poszkodowanego:
  • Imię i nazwisko ucznia/pracownika.
  • Data urodzenia.
  • Numer PESEL (jeśli dostępny).
  • Klasa lub stanowisko pracy.
  • Adres zamieszkania.
  • Imiona i nazwiska rodziców/opiekunów prawnych (w przypadku ucznia niepełnoletniego).
  • Numer telefonu kontaktowego rodziców/opiekunów.
  • Informacje o chorobach przewlekłych, alergiach, przyjmowanych lekach (jeśli znane).
II. Dane dotyczące zdarzenia:
  • Data i godzina zdarzenia (z dokładnością do minuty).
  • Miejsce zdarzenia (sala lekcyjna, boisko, korytarz, stołówka, pracownia, plac zabaw, inne).
  • Okoliczności zdarzenia – opis, co się stało, jak doszło do urazu lub zachorowania.
  • Świadkowie zdarzenia – imiona, nazwiska, klasy/stanowiska.
  • Osoba zgłaszająca zdarzenie – kto przyprowadził poszkodowanego do gabinetu higienistki lub wezwał higienistkę na miejsce zdarzenia.
III. Stan poszkodowanego w momencie zdarzenia:
  • Stan świadomości (przytomny, nieprzytomny, splątany, senność).
  • Parametry życiowe: tętno, ciśnienie tętnicze (jeśli dostępne), częstość oddechów, saturacja (jeśli dostępny pulsoksymetr), temperatura ciała.
  • Opis obrażeń: lokalizacja, rodzaj, rozległość, głębokość, obecność krwawienia, obrzęku, zniekształcenia, ograniczenia ruchomości.
  • Objawy subiektywne zgłaszane przez poszkodowanego: ból (lokalizacja, nasilenie w skali 0–10), nudności, zawroty głowy, duszność, uczucie lęku.
  • Objawy obiektywne stwierdzone przez higienistkę: bladość, sinica, pocenie się, drżenie, asymetria, ograniczenie ruchomości, patologiczna ruchomość, trzeszczenie.
IV. Wykonane czynności ratunkowe:
  • Opis czynności wykonanych przez higienistkę, w kolejności chronologicznej:
    • Ocena stanu poszkodowanego.
    • Udrożnienie dróg oddechowych.
    • Tamowanie krwawienia.
    • Opatrzenie rany.
    • Unieruchomienie kończyny.
    • Podanie leków (nazwa, dawka, droga podania, godzina podania).
    • Podjęcie RKO (czas rozpoczęcia, czas trwania, liczba cykli, czy użyto AED).
    • Użycie sprzętu medycznego (glukometr, inhalator, autoinpektor z adrenaliną, glukagon).
    • Ułożenie poszkodowanego w pozycji bezpiecznej.
    • Wezwanie zespołu ratownictwa medycznego (czas wezwania, numer zespołu).
    • Poinformowanie rodziców/opiekunów (czas, sposób przekazania informacji).
    • Poinformowanie dyrektora szkoły.
V. Zalecenia dalszego postępowania:
  • Zalecenia dla rodziców/opiekunów: konsultacja lekarska, obserwacja, leki, ograniczenie aktywności.
  • Zalecenia dla nauczyciela: zwolnienie z WF, obserwacja ucznia, dostosowanie wymagań.
  • Zalecenia dla ucznia: odpoczynek, leki, kontrola w gabinecie higienistki.
  • Skierowanie do lekarza rodzinnego, specjalisty, SOR, zespołu ratownictwa medycznego.
VI. Podpis i dane higienistki:
  • Imię i nazwisko higienistki.
  • Numer prawa wykonywania zawodu (jeśli dotyczy).
  • Podpis higienistki.
  • Data i godzina sporządzenia karty.
Zakres karty zgłoszenia
Karta zgłoszenia powinna być sporządzona w przypadku:
  • Każdego urazu mechanicznego (skaleczenie, stłuczenie, zwichnięcie, złamanie, oparzenie, odmrożenie).
  • Każdego nagłego zachorowania (omdlenie, zasłabnięcie, napad padaczkowy, reakcja alergiczna, zaostrzenie astmy, hipoglikemia, hiperglikemia).
  • Każdego podania leku przez higienistkę.
  • Każdego wezwania zespołu ratownictwa medycznego.
  • Każdego zdarzenia wymagającego konsultacji lekarskiej.
  • Każdego zdarzenia, które mogło mieć wpływ na bezpieczeństwo ucznia lub pracownika szkoły.
Karta zgłoszenia nie musi być sporządzona w przypadku:
  • Drobnych dolegliwości, które nie wymagają interwencji medycznej (np. lekkie zmęczenie, niewielki ból głowy ustępujący po odpoczynku).
  • Sytuacji, w których uczeń lub pracownik szkoły zgłasza się do gabinetu higienistki wyłącznie w celu uzyskania informacji lub porady, bez konieczności wykonania czynności medycznych.
Przechowywanie karty zgłoszenia
Karta zgłoszenia jest dokumentem medycznym objętym tajemnicą zawodową i ochroną danych osobowych. Przechowywanie karty powinno spełniać następujące wymagania:
  • Miejsce przechowywania: karta zgłoszenia powinna być przechowywana w gabinecie higienistki, w zamkniętej szafie lub segregatorze, zabezpieczonym przed dostępem osób nieupoważnionych. Nie powinna być przechowywana w sali lekcyjnej, pokoju nauczycielskim, sekretariacie szkoły ani innym miejscu dostępnym dla osób postronnych.
  • Forma przechowywania: karta zgłoszenia może być prowadzona w formie papierowej lub elektronicznej. W przypadku formy elektronicznej dokument powinien być zabezpieczony hasłem, szyfrowany, przechowywany na zabezpieczonym nośniku danych. W przypadku formy papierowej dokument powinien być przechowywany w zamkniętej szafie, w segregatorze, w sposób uniemożliwiający dostęp osób nieupoważnionych.
  • Czas przechowywania: karta zgłoszenia powinna być przechowywana przez okres określony przepisami o dokumentacji medycznej (szczegóły w podpunkcie 6.7.1.6).
  • Dostęp do karty: dostęp do karty zgłoszenia mają wyłącznie osoby upoważnione: higienistka, lekarz prowadzący ucznia, rodzice/opiekunowie prawni ucznia (w przypadku ucznia niepełnoletniego), dyrektor szkoły (w zakresie niezbędnym do zapewnienia bezpieczeństwa), organy ścigania i wymiaru sprawiedliwości (na podstawie postanowienia sądu lub prokuratora), ubezpieczyciel (w zakresie niezbędnym do rozpatrzenia roszczenia).

6.7.1.2. Dziennik urazów – rejestr, analiza, raportowanie

Definicja i cel dziennika urazów
Dziennik urazów jest zbiorczym rejestrem wszystkich urazów i zdarzeń medycznych, które miały miejsce na terenie szkoły lub w trakcie zajęć organizowanych przez szkołę. Prowadzenie dziennika urazów jest obowiązkiem higienistki szkolnej, wynikającym z przepisów o bezpieczeństwie i higienie w szkołach oraz z wewnętrznych procedur szkoły. Dziennik urazów pełni następujące funkcje:
  • Funkcja rejestrowa – dokumentuje wszystkie urazy i zdarzenia medyczne w sposób chronologiczny, umożliwiający szybkie odnalezienie informacji o konkretnym zdarzeniu.
  • Funkcja analityczna – umożliwia analizę częstości, rodzaju, lokalizacji i okoliczności urazów, identyfikację trendów, sezonowości, powtarzających się zagrożeń.
  • Funkcja profilaktyczna – dostarcza danych do podejmowania działań zapobiegawczych: naprawa uszkodzonego sprzętu, zmiana organizacji zajęć, szkolenie personelu, edukacja uczniów.
  • Funkcja sprawozdawcza – stanowi podstawę do sporządzania raportów dla dyrektora szkoły, kuratorium oświaty, Sanepidu, ubezpieczyciela.
  • Funkcja dowodowa – może być wykorzystany jako dowód w postępowaniach prawnych, dyscyplinarnych, ubezpieczeniowych.
Treść dziennika urazów
Dziennik urazów powinien zawierać następujące informacje:
  • Numer kolejny wpisu – unikalny numer identyfikacyjny zdarzenia.
  • Data i godzina zdarzenia – z dokładnością do minuty.
  • Dane poszkodowanego – imię i nazwisko, klasa/stanowisko.
  • Rodzaj zdarzenia – uraz mechaniczny, zachorowanie, zatrucie, reakcja alergiczna, napad padaczkowy, inne.
  • Miejsce zdarzenia – sala lekcyjna, boisko, korytarz, stołówka, pracownia, plac zabaw, inne.
  • Okoliczności zdarzenia – krótki opis, jak doszło do zdarzenia.
  • Rodzaj obrażeń – skaleczenie, stłuczenie, zwichnięcie, złamanie, oparzenie, odmrożenie, inne.
  • Lokalizacja obrażeń – głowa, szyja, tułów, kończyna górna, kończyna dolna, inne.
  • Wykonane czynności – krótki opis podjętych działań ratunkowych.
  • Zalecenia – konsultacja lekarska, zwolnienie z WF, obserwacja, inne.
  • Wezwanie pogotowia – tak/nie, czas wezwania, numer zespołu.
  • Poinformowanie rodziców – tak/nie, czas poinformowania.
  • Poinformowanie dyrektora – tak/nie, czas poinformowania.
  • Podpis higienistki.
Forma dziennika urazów
Dziennik urazów może być prowadzony w formie:
  • Papierowej – zeszyt lub segregator z ponumerowanymi stronami, zabezpieczony przed dostępem osób nieupoważnionych. Każdy wpis powinien być czytelny, podpisany przez higienistkę, opatrzony datą. W przypadku błędu nie należy zamazywać ani wyrywać stron – należy przekreślić błędny wpis jednym przekreśleniem, wpisać poprawkę, podpisać i opatrzyć datą.
  • Elektronicznej – arkusz kalkulacyjny, baza danych, specjalistyczne oprogramowanie do prowadzenia dokumentacji medycznej. Dokument elektroniczny powinien być zabezpieczony hasłem, szyfrowany, przechowywany na zabezpieczonym nośniku danych, regularnie archiwizowany (kopia zapasowa). W przypadku prowadzenia dziennika w formie elektronicznej należy zapewnić możliwość wydrukowania wpisów na żądanie osób upoważnionych.
Analiza danych z dziennika urazów
Higienistka powinna regularnie analizować dane z dziennika urazów, co najmniej raz w semestrze. Analiza powinna obejmować:
  • Częstość urazów – liczba urazów w danym okresie, w przeliczeniu na liczbę uczniów.
  • Rodzaj urazów – najczęściej występujące rodzaje urazów (skaleczenia, stłuczenia, zwichnięcia, złamania).
  • Lokalizacja urazów – najczęściej urażane części ciała.
  • Miejsce zdarzenia – gdzie najczęściej dochodzi do urazów (boisko, sala gimnastyczna, korytarz, plac zabaw).
  • Okoliczności zdarzenia – jakie aktywności najczęściej prowadzą do urazów (WF, przerwa, zajęcia sportowe).
  • Sezonowość – czy urazy występują częściej w określonych porach roku (np. zimą – odmrożenia, latem – oparzenia słoneczne).
  • Trendy – czy liczba urazów rośnie, maleje, pozostaje stabilna.
  • Skuteczność działań profilaktycznych – czy podjęte działania zapobiegawcze przyniosły efekt.
Wyniki analizy powinny być przedstawione dyrektorowi szkoły w formie raportu (szczegóły w podpunkcie 6.7.2.7) i wykorzystane do podejmowania działań profilaktycznych: naprawa uszkodzonego sprzętu, zmiana organizacji zajęć, szkolenie personelu, edukacja uczniów, zakup sprzętu ochronnego.

6.7.1.3. Karta pierwszej pomocy – opis zdarzenia, wykonane czynności, zalecenia

Definicja i cel karty pierwszej pomocy
Karta pierwszej pomocy jest dokumentem medycznym sporządzanym w przypadku udzielenia pierwszej pomocy przez higienistkę szkolną. Różni się od karty zgłoszenia urazu/zachorowania tym, że koncentruje się na szczegółowym opisie wykonanych czynności ratunkowych, a nie na okolicznościach zdarzenia. Karta pierwszej pomocy jest szczególnie ważna w przypadku:
  • Udzielenia pierwszej pomocy w sytuacji zagrożenia życia (zatrzymanie krążenia, anafilaksja, ciężki uraz).
  • Podania leków przez higienistkę.
  • Użycia sprzętu medycznego (AED, glukometr, inhalator, autoinpektor z adrenaliną).
  • Wezwania zespołu ratownictwa medycznego.
  • Zdarzenia, które może mieć konsekwencje prawne (uraz na boisku, wypadek na wycieczce).
Treść karty pierwszej pomocy
Karta pierwszej pomocy powinna zawierać:
I. Dane identyfikacyjne:
  • Numer karty.
  • Data i godzina zdarzenia.
  • Data i godzina sporządzenia karty.
  • Dane poszkodowanego: imię i nazwisko, klasa/stanowisko, data urodzenia.
II. Opis zdarzenia:
  • Krótki opis zdarzenia (co się stało, gdzie, kiedy).
  • Stan poszkodowanego w momencie podjęcia pierwszej pomocy.
  • Parametry życiowe: tętno, ciśnienie, częstość oddechów, saturacja, temperatura.
III. Opis wykonanych czynności:
  • Szczegółowy opis czynności wykonanych przez higienistkę, w kolejności chronologicznej, z podaniem godziny każdej czynności:
    • Ocena stanu poszkodowanego.
    • Udrożnienie dróg oddechowych.
    • Tamowanie krwawienia (metoda, czas).
    • Opatrzenie rany (rodzaj opatrunku, użyte materiały).
    • Unieruchomienie kończyny (metoda, użyty sprzęt).
    • Podanie leków (nazwa, dawka, droga podania, godzina podania).
    • Podjęcie RKO (czas rozpoczęcia, czas trwania, liczba cykli, czy użyto AED, liczba wyładowań).
    • Użycie sprzętu medycznego (nazwa sprzętu, czas użycia, wynik).
    • Ułożenie poszkodowanego w pozycji bezpiecznej.
    • Wezwanie zespołu ratownictwa medycznego (czas wezwania, numer zespołu, przekazane informacje).
    • Poinformowanie rodziców/opiekunów (czas, sposób, przekazane informacje).
    • Poinformowanie dyrektora szkoły (czas, sposób, przekazane informacje).
IV. Zalecenia:
  • Zalecenia dla rodziców/opiekunów: konsultacja lekarska, obserwacja, leki, ograniczenie aktywności.
  • Zalecenia dla nauczyciela: zwolnienie z WF, obserwacja ucznia, dostosowanie wymagań.
  • Zalecenia dla ucznia: odpoczynek, leki, kontrola w gabinecie higienistki.
  • Skierowanie do lekarza rodzinnego, specjalisty, SOR, zespołu ratownictwa medycznego.
V. Podpis i dane higienistki:
  • Imię i nazwisko higienistki.
  • Numer prawa wykonywania zawodu (jeśli dotyczy).
  • Podpis higienistki.
  • Data i godzina sporządzenia karty.
Zasady sporządzania karty pierwszej pomocy
  • Karta powinna być sporządzona niezwłocznie po udzieleniu pierwszej pomocy, nie później niż w ciągu 24 godzin od zdarzenia. W przypadku zdarzeń wymagających natychmiastowego wezwania pogotowia lub podjęcia RKO kartę należy sporządzić niezwłocznie po zakończeniu akcji ratunkowej.
  • Karta powinna być sporządzona w sposób czytelny, kompletny, rzetelny. Nie należy pomijać żadnych czynności, nawet jeśli wydają się nieistotne.
  • Karta powinna być sporządzona w języku polskim, z użyciem terminologii medycznej zrozumiałej dla osób nieposiadających wykształcenia medycznego (rodzice, dyrektor szkoły).
  • W przypadku błędu nie należy zamazywać ani wyrywać stron – należy przekreślić błędny wpis jednym przekreśleniem, wpisać poprawkę, podpisać i opatrzyć datą.
  • Karta powinna być podpisana przez higienistkę. W przypadku, gdy pierwsza pomoc była udzielana przez kilka osób (np. higienistka i nauczyciel), karta powinna być podpisana przez wszystkie osoby uczestniczące w akcji ratunkowej.

6.7.1.4. Rejestr wezwań pogotowia – czas, powód, wynik, dokumentacja

Definicja i cel rejestru wezwań pogotowia
Rejestr wezwań pogotowia jest dokumentem ewidencyjnym, w którym higienistka dokumentuje każde wezwanie zespołu ratownictwa medycznego (ZRM) do szkoły. Prowadzenie rejestru jest istotne z kilku powodów:
  • Funkcja dowodowa – rejestr stanowi dowód, że higienistka wezwała pogotowie w odpowiednim czasie, co chroni ją przed zarzutem zaniechania lub opóźnienia.
  • Funkcja analityczna – rejestr umożliwia analizę częstości, powodów i wyników wezwań pogotowia, co może być podstawą do podejmowania działań profilaktycznych.
  • Funkcja sprawozdawcza – rejestr stanowi podstawę do sporządzania raportów dla dyrektora szkoły, kuratorium oświaty, Sanepidu.
  • Funkcja koordynacyjna – rejestr umożliwia śledzenie losów poszkodowanego po przekazaniu go zespołowi ratownictwa medycznego.
Treść rejestru wezwań pogotowia
Rejestr wezwań pogotowia powinien zawierać:
  • Numer kolejny wpisu.
  • Data i godzina wezwania – z dokładnością do minuty.
  • Dane poszkodowanego – imię i nazwisko, klasa/stanowisko, data urodzenia.
  • Powód wezwania – krótki opis stanu poszkodowanego, który uzasadnia wezwanie pogotowia (np. podejrzenie złamania, anafilaksja, zatrzymanie krążenia, napad padaczkowy trwający powyżej 5 minut).
  • Numer zespołu ratownictwa medycznego – numer identyfikacyjny zespołu, który przybył na miejsce zdarzenia.
  • Czas przybycia zespołu ratownictwa medycznego – z dokładnością do minuty.
  • Czas przekazania poszkodowanego – z dokładnością do minuty.
  • Działania podjęte przez higienistkę przed przybyciem zespołu ratownictwa medycznego – krótki opis czynności ratunkowych wykonanych przed przekazaniem poszkodowanego.
  • Stan poszkodowanego w momencie przekazania – krótki opis stanu zdrowia.
  • Informacje przekazane zespołowi ratownictwa medycznego – co zostało przekazane ratownikom (stan poszkodowanego, wykonane czynności, podane leki, choroby przewlekłe, alergie).
  • Wynik – czy poszkodowany został przewieziony do szpitala, czy odmówił przewiezienia, czy został przekazany rodzicom.
  • Podpis higienistki.
Forma rejestru wezwań pogotowia
Rejestr wezwań pogotowia może być prowadzony w formie papierowej lub elektronicznej, analogicznie do dziennika urazów. W przypadku formy papierowej rejestr powinien być przechowywany w zamkniętej szafie w gabinecie higienistki. W przypadku formy elektronicznej rejestr powinien być zabezpieczony hasłem, szyfrowany, przechowywany na zabezpieczonym nośniku danych.
Zasady prowadzenia rejestru wezwań pogotowia
  • Rejestr powinien być prowadzony na bieżąco, niezwłocznie po każdym wezwaniu pogotowia.
  • Rejestr powinien być prowadzony w sposób czytelny, kompletny, rzetelny.
  • W przypadku, gdy wezwanie pogotowia było nieuzasadnione (np. poszkodowany odmówił przewiezienia do szpitala, stan poszkodowanego poprawił się przed przybyciem zespołu ratownictwa medycznego), należy to odnotować w rejestrze.
  • Rejestr powinien być przechowywany przez okres określony przepisami o dokumentacji medycznej.
  • Dostęp do rejestru mają wyłącznie osoby upoważnione: higienistka, dyrektor szkoły, organy ścigania i wymiaru sprawiedliwości, ubezpieczyciel.

6.7.1.5. Ochrona danych osobowych – RODO, tajemnica zawodowa, dostęp ograniczony

Podstawy prawne ochrony danych osobowych
Dokumentacja medyczna prowadzona w gabinecie higienistki szkolnej zawiera dane osobowe uczniów, pracowników szkoły oraz osób przebywających na terenie placówki. Dane te podlegają ochronie na podstawie:
  • Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (RODO).
  • Ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1781).
  • Ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2023 r. poz. 1543).
  • Ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz.U. z 2023 r. poz. 1375) – w zakresie tajemnicy zawodowej pielęgniarki.
  • Ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz.U. z 2023 r. poz. 900) – w zakresie ochrony danych uczniów.
Tajemnica zawodowa higienistki
Higienistka szkolna, posiadająca wykształcenie pielęgniarskie lub równorzędne, jest związana tajemnicą zawodową. Tajemnica zawodowa obejmuje:
  • Dane dotyczące stanu zdrowia ucznia lub pracownika szkoły.
  • Dane dotyczące rozpoznanych chorób, urazów, alergii.
  • Dane dotyczące przyjmowanych leków.
  • Dane dotyczące wykonanych czynności medycznych.
  • Dane dotyczące okoliczności zdarzenia medycznego.
  • Dane dotyczące życia prywatnego ucznia lub pracownika szkoły, uzyskane w związku z udzielaniem pomocy medycznej.
Tajemnica zawodowa jest bezterminowa – obowiązuje również po zakończeniu pracy w szkole, po przejściu na emeryturę, po śmierci poszkodowanego. Higienistka nie może ujawniać informacji objętych tajemnicą zawodową osobom nieupoważnionym, nawet po zakończeniu pracy w szkole.
Wyjątki od tajemnicy zawodowej
Higienistka może ujawnić informacje objęte tajemnicą zawodową wyłącznie w przypadkach określonych prawem:
  • Zgoda poszkodowanego lub jego rodziców/opiekunów prawnych – jeśli poszkodowany (lub jego rodzice/opiekunowie prawni w przypadku ucznia niepełnoletniego) wyrażają zgodę na ujawnienie informacji.
  • Obowiązek ustawowy – jeśli przepisy prawa nakładają obowiązek ujawnienia informacji (np. zgłoszenie choroby zakaźnej do Sanepidu, zgłoszenie podejrzenia przestępstwa do policji).
  • Postanowienie sądu lub prokuratora – jeśli sąd lub prokurator zwalnia higienistkę z tajemnicy zawodowej w związku z toczącym się postępowaniem.
  • Zagrożenie życia lub zdrowia – jeśli ujawnienie informacji jest niezbędne do zapobieżenia zagrożeniu życia lub zdrowia poszkodowanego lub innej osoby.
  • Ubezpieczyciel – w zakresie niezbędnym do rozpatrzenia roszczenia ubezpieczeniowego.
Dostęp do dokumentacji medycznej
Dostęp do dokumentacji medycznej prowadzonej w gabinecie higienistki mają wyłącznie osoby upoważnione:
  • Higienistka – pełny dostęp do całej dokumentacji.
  • Lekarz prowadzący ucznia – dostęp do dokumentacji dotyczącej ucznia, na podstawie zgody rodziców/opiekunów prawnych.
  • Rodzice/opiekunowie prawni ucznia – dostęp do dokumentacji dotyczącej ucznia niepełnoletniego.
  • Uczeń pełnoletni – dostęp do własnej dokumentacji.
  • Dyrektor szkoły – dostęp do dokumentacji w zakresie niezbędnym do zapewnienia bezpieczeństwa uczniów i pracowników szkoły. Dyrektor nie powinien mieć dostępu do szczegółowych danych medycznych, jeśli nie jest to niezbędne.
  • Organy ścigania i wymiaru sprawiedliwości – dostęp na podstawie postanowienia sądu lub prokuratora.
  • Ubezpieczyciel – dostęp w zakresie niezbędnym do rozpatrzenia roszczenia ubezpieczeniowego.
  • Sanepid – dostęp w zakresie niezbędnym do prowadzenia dochodzenia epidemiologicznego.
  • Kuratorium oświaty – dostęp w zakresie niezbędnym do prowadzenia kontroli lub postępowania wyjaśniającego.
Zabezpieczenie dokumentacji medycznej
Higienistka jest zobowiązana do zabezpieczenia dokumentacji medycznej przed dostępem osób nieupoważnionych, utratą, zniszczeniem, uszkodzeniem:
  • Dokumentacja papierowa – przechowywana w zamkniętej szafie, w gabinecie higienistki. Szafa powinna być zamykana na klucz, klucz powinien być przechowywany w bezpiecznym miejscu. Nie należy zostawiać dokumentacji na biurku, w sali lekcyjnej, w pokoju nauczycielskim, w sekretariacie szkoły.
  • Dokumentacja elektroniczna – przechowywana na zabezpieczonym nośniku danych (komputer, dysk zewnętrzny, pendrive), zabezpieczona hasłem, szyfrowana. Komputer powinien być zabezpieczony hasłem, oprogramowaniem antywirusowym, zaporą sieciową. Należy regularnie tworzyć kopie zapasowe danych.
  • Korespondencja – dokumentacja przesyłana drogą elektroniczną (e-mail) powinna być szyfrowana. Dokumentacja przesyłana drogą pocztową powinna być przesyłana listem poleconym, w zamkniętej kopercie.
  • Niszczenie dokumentacji – dokumentacja, która utraciła wartość archiwalną i upłynął okres jej przechowywania, powinna być zniszczona w sposób uniemożliwiający odtworzenie danych (niszczarka dokumentów, spalenie). Nie należy wyrzucać dokumentacji do kosza na śmieci.

6.7.1.6. Archiwizacja dokumentacji – czas przechowywania, bezpieczeństwo

Podstawy prawne archiwizacji
Archiwizacja dokumentacji medycznej prowadzonej w gabinecie higienistki szkolnej podlega przepisom:
  • Ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta – art. 29 określa czas przechowywania dokumentacji medycznej.
  • Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 kwietnia 2020 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (Dz.U. z 2020 r. poz. 666).
  • Ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz.U. z 2020 r. poz. 164).
  • Wewnętrznych procedur szkoły dotyczących archiwizacji dokumentacji.
Czas przechowywania dokumentacji medycznej
Zgodnie z art. 29 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta:
  • Dokumentacja medyczna jest przechowywana przez okres 20 lat od dnia dokonania ostatniego wpisu, z wyjątkiem:
    • Dokumentacji medycznej dotyczącej dzieci do ukończenia 2. roku życia – przechowywana przez 22 lata.
    • Dokumentacji medycznej dotyczącej zgonów – przechowywana przez 30 lat.
    • Dokumentacji medycznej dotyczącej wypadków przy pracy i chorób zawodowych – przechowywana przez 25 lat.
    • Dokumentacji medycznej dotyczącej badań profilaktycznych – przechowywana przez 10 lat.
  • Po upływie okresu przechowywania dokumentacja medyczna powinna być zniszczona w sposób uniemożliwiający odtworzenie danych, albo przekazana do archiwum zakładowego, jeśli jest taka możliwość.
Bezpieczeństwo archiwizacji
Archiwizacja dokumentacji medycznej powinna zapewniać:
  • Poufność – dokumentacja powinna być zabezpieczona przed dostępem osób nieupoważnionych. Archiwum powinno być zamknięte, zabezpieczone przed kradzieżą, pożarem, zalaniem.
  • Integralność – dokumentacja powinna być zabezpieczona przed uszkodzeniem, zniszczeniem, utratą. W przypadku dokumentacji elektronicznej należy regularnie tworzyć kopie zapasowe danych.
  • Dostępność – dokumentacja powinna być dostępna dla osób upoważnionych w razie potrzeby. Archiwum powinno być zorganizowane w sposób umożliwiający szybkie odnalezienie dokumentacji dotyczącej konkretnego zdarzenia lub osoby.
  • Czytelność – dokumentacja powinna być przechowywana w sposób zapewniający jej czytelność przez cały okres przechowywania. W przypadku dokumentacji papierowej należy chronić ją przed blaknięciem, wilgocią, uszkodzeniami mechanicznymi. W przypadku dokumentacji elektronicznej należy regularnie sprawdzać, czy dane są czytelne i czy nośnik danych nie jest uszkodzony.
Forma archiwizacji
Dokumentacja medyczna może być archiwizowana w formie:
  • Papierowej – dokumenty przechowywane w segregatorach, teczkach, pudełkach archiwalnych, w zamkniętym pomieszczeniu.
  • Elektronicznej – dokumenty przechowywane na zabezpieczonym nośniku danych (komputer, dysk zewnętrzny, pendrive, chmura danych), zabezpieczone hasłem, szyfrowane, regularnie archiwizowane (kopia zapasowa).
  • Mieszanej – dokumentacja papierowa skanowana i przechowywana w formie elektronicznej, oryginał papierowy przechowywany w archiwum.
Przekazanie dokumentacji
W przypadku zakończenia pracy przez higienistkę, likwidacji szkoły, zmiany organu prowadzącego szkołę, dokumentacja medyczna powinna być przekazana:
  • Nowej higienistce – w przypadku zmiany higienistki.
  • Dyrektorowi szkoły – w przypadku likwidacji gabinetu higienistki.
  • Organowi prowadzącemu szkołę – w przypadku likwidacji szkoły.
  • Archiwum zakładowemu – jeśli szkoła posiada archiwum zakładowe.
Przekazanie dokumentacji powinno być udokumentowane protokołem zdawczo-odbiorczym, podpisanym przez osobę przekazującą i osobę przyjmującą. Protokół powinien zawierać wykaz przekazywanej dokumentacji, stan dokumentacji, uwagi dotyczące dokumentacji.
Zniszczenie dokumentacji
Dokumentacja medyczna, która utraciła wartość archiwalną i upłynął okres jej przechowywania, powinna być zniszczona w sposób uniemożliwiający odtworzenie danych:
  • Dokumentacja papierowa – zniszczenie za pomocą niszczarki dokumentów (ścinki nie większe niż 6 mm) lub spalenie.
  • Dokumentacja elektroniczna – trwałe usunięcie danych z nośnika danych (formatowanie niskiego poziomu, fizyczne zniszczenie nośnika).
Zniszczenie dokumentacji powinno być udokumentowane protokołem zniszczenia, podpisanym przez higienistkę i świadka. Protokół powinien zawierać wykaz zniszczonej dokumentacji, sposób zniszczenia, datę zniszczenia.