Zasady projektowania formularza

Formularz oceny przed/po musi być przede wszystkim narzędziem operacyjnym: prostym do szybkiego wypełnienia podczas wizyty, jednocześnie dostarczającym uporządkowanych, porównywalnych danych do monitorowania efektu. Projektuj go tak, by minimalizować wolny tekst i maksymalizować pola strukturalne (numeryczne, checkboxy, wybory), z zachowaniem miejsca na krótkie komentarze kliniczne. Kluczowe cechy:

• jednorodność pól między wizytami (te same wskaźniki w tej samej kolejności),

• jasne jednostki i sposób zapisu (np. cm, stopnie, punkty),

• miejsca na identyfikację czasu pomiaru (data, godzina) i warunków (pozycja pacjenta, osoba mierząca),

• pole na informację o kalibracji narzędzi i wersji formularza (wersja elektroniczna/papierowa).

Struktura logiczna formularza

1. Nagłówek identyfikacyjny — dane pacjenta, data/godzina, osoba wykonująca pomiary, typ zabiegu.

2. Warunki pomiaru — pozycja ciała, odzież/rozebranie, strona badaną (lewa/prawa), użyte instrumenty i ich ustawienia.

3. Blok „przed zabiegiem” — zestaw wskaźników subiektywnych i obiektywnych mierzonych przed rozpoczęciem procedury.

4. Blok „bezpośrednio po zabiegu” — szybka ocena zmian natychmiastowych (0–60 min).

5. Blok „kontrole follow-up” — miejsca na wpisy w standardowych punktach czasowych (np. 24 h, 72 h, 7 dni; schemat dostosowany do ryzyka).

6. Podsumowanie porównawcze — automatyczne pola obliczające różnicę (absolutną i procentową) między „przed” a „po”.

7. Decyzja kliniczna — forma zawierająca checkboxy z typowymi opcjami (kontynuować, zmodyfikować parametry, przerwać, skierować do lekarza).

8. Miejsce na dokumentację fotograficzną i załączniki — referencje do zdjęć z numerem pliku lub ścieżką w systemie.

Jak wybierać i opisywać skale subiektywne

• Jedna skala do konkretnego celu — w formularzu wybierz jedną spójną skalę do pomiaru danej domeny (np. natężenie dolegliwości, jakość funkcji). Nie mieszaj różnych rodzajów skal w tym samym polu.

• Zasada „kotwicy” — przy każdym polu podaj krótką instrukcję dla pacjenta/terapeuty, jak interpretować skrajne wartości (co oznacza „0”, co „10”), by zapobiec różnicom rozumienia.

• Częstotliwość pomiaru — skale odczuwalne najlepiej rejestrować przed zabiegiem, bezpośrednio po nim i w ustalonych punktach follow-up; wpisywać dokładny czas, aby móc analizować dynamikę.

• Dokumentacja zmian — formularz powinien automatycznie wyliczać różnicę i zaznaczać, czy zmiana przekracza ustalony próg kliniczny (np. minimalna istotna zmiana przyjęta w danej skali).

Standardy dla pomiarów obiektywnych (zasady zapisu)

• Jednostki i precyzja: ustal jednoznaczne jednostki i zasady zaokrąglania (np. cm z jedną cyfrą po przecinku; kąt w stopniach do pełnego stopnia). Zapobiega to błędom w porównaniach.

• Dokumentowanie warunków: każdy pomiar obiektywny musi zawierać informację o warunkach (np. ułożenie kończyny, siła zastosowana, typ urządzenia). Bez tego porównanie „przed/po” traci wartość.

• Rejestr wersji narzędzia: jeżeli użyto dynamometru, goniometru czy innego przyrządu, zapisz model i datę ostatniej kalibracji.

• Kody jakości pomiaru: dodaj pole oceniane przez mierzącego (np. A — pełna współpraca; B — częściowa; C — pomiar niepewny) — ułatwia to późniejszą interpretację.

Automatyczne obliczenia i progowe reguły decyzyjne

Formularz powinien zawierać mechanizmy obliczające:

• bezwzględną różnicę „po – przed” oraz procentową zmianę,

• oznaczanie zmian przekraczających przyjęty próg kliniczny (MCID) — jeśli wartość przekracza próg, pojawia się znacznik „istotna poprawa” lub „brak poprawy”.
  Dla każdego pola można zdefiniować reguły:

• np. jeśli ból spadł < X% po 3 sesjach, system sugeruje konsultację diagnostyczną.

Mierzalne pola do umieszczenia w formularzu (formaty)

• pola numeryczne (liczbowe) dla wyników pomiarów,

• pola wyboru dla opisu wyglądu skóry (lista krótkich opcji),

• checkboxy na obecność/nieobecność objawów alarmowych,

• pole procentowe obliczane automatycznie,

• pole tekstowe ograniczone do 200 znaków na krótką notatkę kliniczną.

Jakość danych i walidacja

• Wymuszanie uzupełnienia krytycznych pól: przed zamknięciem formularza wymagać wpisania czasu pomiaru i co najmniej jednego pola przed/po.

• Kontrola wewnętrzna: co najmniej raz w miesiącu analiza losowej próbki formularzy w celu weryfikacji zgodności wpisów z rzeczywistymi zdarzeniami (audyt).

• Protokół szkoleniowy: wszyscy użytkownicy formularza powinni przejść krótkie szkolenie z zasad jego wypełniania i test rozumienia warunków pomiarów.

Integracja z systemem e-dokumentacji

• formularz zaprojektowany elektronicznie musi umożliwiać eksport danych do arkusza, generowanie wykresów trendów oraz eksport zdjęć/wyników do raportu pacjenta.

• pola obliczeniowe powinny być nieedytowalne manualnie — tylko wynikowe; natomiast pole komentarza pozostaje edytowalne.

Ochrona prawna i zgoda

• w formularzu musi znaleźć się potwierdzenie, że pacjent wyraził zgodę na rejestrację danych i fotografii; przy zdjęciach — osobne miejsce na akceptację.

• jeżeli formularz zostanie użyty w audycie lub publikacji, musi być możliwość anonimizacji danych.

Krótki przykład wypełnienia (wyciąg z formularza)

Pacjentka: Maria K., 1982-06-08
Zabieg: masaż bańkami — odcinek szyjny. Data: 2025-11-10, 10:00. Mierzący: P. terapeuta.

Warunki: pozycja siedząca, miejsce odsłonięte, goniometr nieużywany (pomiar subiektywny + prosty test funkcji).

Interpretacja: ból zmniejszył się o 3 punkty (43% spadku) — zmiana przekracza przyjęty próg istotności klinicznej -> kontynuacja terapii. Brak objawów alarmowych.

Krótkie ćwiczenie praktyczne dla kursantów

1. Stwórz własny szablon formularza papierowego z nagłówkiem, dwoma punktami czasowymi („przed” i „24 h po”), trzema polami subiektywnymi i trzema obiektywnymi. Zadbaj o pola warunków pomiaru i pola na zdjęcia.

2. Przeprowadź pomiar próbny na koleżeńskim modelu: wypełnij formularz dla fikcyjnego pacjenta, zanotuj warunki i wykonaj dwa pomiary w odstępie 24 godzin.

3. Oblicz różnicę i procentową zmianę dla każdego wskaźnika; zapisz decyzję kliniczną według następującej reguły: poprawa ≥ 30% → kontynuować; poprawa 10–29% → zmodyfikować parametry; poprawa <10% lub pogorszenie → skierować do konsultacji.

4. Zanotuj potencjalne źródła błędu (warunki, sprzęt, współpraca pacjenta) i przeprowadź mini-audit — oceń, które pola trzeba poprawić, by zwiększyć powtarzalność.

5. Przygotuj krótką 3-zdaniową notę przekazową do lekarza w przypadku braku poprawy (zwięzła, zawierająca kluczowe dane: czas zabiegu, zmiana w skali, reakcje skórne, decyzja).

Ćwiczenie ma na celu nauczyć projektowania pola pomiarowego, rzetelnego zapisu i szybkiego podejmowania decyzji na podstawie porównawczych danych.