Poprzedni
Następny

6. Algorytm postępowania przy powikłaniach i zdarzeniach niepożądanych

Zasada działania: bezpieczeństwo → stabilizacja → dokumentacja → analiza → korekta

Algorytm musi być prosty do zapamiętania i powtarzalny w stresie. Główne filary: (A) bezpieczeństwo pacjenta, (B) szybkie działania stabilizujące, (C) rzetelna dokumentacja, (D) natychmiastowe zgłoszenie i eskalacja, (E) analiza przyczyn i wdrożenie korekt zapobiegawczych.

1. Natychmiastowe kroki — pierwsze 0–5 minut (triage pierwotny)

  1. Ocena stanu pacjenta: oddech, tętno, świadomość, krwawienie, ból — jednoznacznie i krótko.

  2. Zabezpieczenie: zatrzymaj świadome działanie procedury; usuń źródło dalszego ryzyka (np. przerwij aplikację energii próżniowej, zdejmij bańkę).

  3. Stabilizacja: podstawowe czynności ratujące — przyłożenie ucisku w przypadku krwawienia, unieruchomienie przy podejrzeniu urazu, ułożenie pacjenta w pozycję bezpieczną przy omdleniu. (Nie opisujemy technik inwazyjnych — tylko cele i zasady).

  4. Wezwanie pomocy: asystent/recepcjonista wzywa lekarza, pogotowie lub przełożonego zgodnie z lokalnym protokołem.

  5. Bezpieczeństwo personelu: załóż rękawice, zabezpiecz środowisko, zadbaj o aseptykę przy manipulacji z krwią.

Notuj czasy (godzina:min) dla każdego ważnego działania — jest to kluczowa część dokumentacji.

2. Szybka ocena drugorzędna — 5–30 minut

  1. Szybkie badanie ukierunkowane: porównaj objawy z listą „czerwonych flag” i określ czy wymagana jest pilna interwencja medyczna.

  2. Zbierz informacje: jakie parametry zabiegu (czas, ciśnienie, lokalizacja), leki pacjenta, istotne choroby współistniejące, wcześniejsze reakcje.

  3. Wstępne działania przeciwdziałające: jeśli zaistniały uraz skóry — oczyszczenie, założenie jałowego opatrunku; przy umiarkowanym krwawieniu — ucisk, uniesienie kończyny; przy reakcji alergicznej — przerwać ekspozycję i wezwać pomoc medyczną.

  4. Komunikacja z pacjentem: krótko, spokojnie wyjaśnij co się stało, co robisz i co pacjent może oczekiwać (safety-netting). Unikaj obietnic, które nie możesz zagwarantować.

3. Dokumentacja zdarzenia — bezpośrednio po ustabilizowaniu pacjenta

  1. Zapis zdarzenia w kartotece w czasie rzeczywistym lub natychmiast po stabilizacji. Elementy obowiązkowe:

    • dane identyfikacyjne pacjenta i kontakt;

    • czas i miejsce zdarzenia (dokładna godzina rozpoczęcia i interwencji);

    • krótki opis zdarzenia (co, kiedy, jak);

    • parametry zabiegu i użyte materiały (numer partii, sterylność, jednorazowość);

    • objawy i obserwacje (skala bólu, parametry życiowe);

    • podjęte działania (co zrobiono, kto wykonał), czasy działań;

    • komunikacja z pacjentem (informacje udzielone, zgoda na dalsze postępowanie);

    • rekomendacje do dalszego leczenia i plan kontroli;

    • podpis i dane osoby dokumentującej.

  2. Wykonaj zdjęcie dokumentujące powikłanie (jeżeli to możliwe i za zgodą pacjenta) — opisuj przyczyny, okoliczności i oznacz datę/godzinę. Zdjęcie powinno trafiać do e-karty pacjenta z ograniczonym dostępem.

4. Zgłoszenie wewnętrzne i zewnętrzne — kto, kiedy, jak

  1. Zgłoszenie wewnętrzne (natychmiast): powiadom bezpośredniego przełożonego i osobę odpowiedzialną za bezpieczeństwo pacjenta w placówce (np. koordynator jakości).

  2. Zgłoszenie do nadzoru (jeśli wymagane): według lokalnych/regionalnych przepisów — poważne zdarzenia niepożądane zgłasza się do odpowiednich organów zdrowia lub ubezpieczyciela. Określ terminy: najczęściej wymagana informacja w ciągu 24–72 godzin.

  3. Informowanie pacjenta i bliskich: zgodne z zasadą jawności i rzetelności — poinformuj o zaistniałym zdarzeniu, podjętych działaniach i dalszym planie. Sporządź pisemne oświadczenie dla pacjenta, jeśli wymaga tego sytuacja.

  4. Zawiadomienie zespołu prawnego/ubezpieczeniowego: jeżeli zdarzenie ma charakter poważny lub wierzy się, że doprowadzi do roszczeń, powiadom dział prawny/ubezpieczyciela.

5. Analiza przyczyn (root cause analysis) — w ciągu 72 godzin

  1. Zespół analityczny: osoba prowadząca (np. koordynator jakości), osoba wykonująca zabieg, świadkowie, ewentualnie zewnętrzny ekspert.

  2. Zbieranie danych: pełna karta zabiegu, wywiad z personelem i pacjentem, zdjęcia, zapisy urządzeń, dokumentacja sterylizacji, materiały.

  3. Metoda analizy: zastosuj ustrukturyzowane narzędzie (5×Why, diagram Ishikawy) w celu ustalenia przyczyn bez przypisywania winy. Skup się na systemie, procedurach i sprzęcie.

  4. Wnioski i rekomendacje: określ kategorie przyczyn (człowiek, procedura, sprzęt, środowisko) oraz konkretne działania naprawcze i termin ich realizacji. Przykład działań: poprawa checklisty, dodatkowe szkolenie, zmiana dostawcy materiałów, korekta protokołu.

6. Plan naprawczy i kontrola skuteczności — wdrożenie i monitoring

  1. Działania korekcyjne: przypisz odpowiedzialnych, deadline, zasoby. Każde działanie musi mieć mierzalny cel.

  2. Monitorowanie: ustaw punkty kontrolne (np. za 2 tygodnie, 1 miesiąc) i wskaźniki oceny skuteczności (np. liczba podobnych zdarzeń, zgodność z check-listą).

  3. Edukacja personelu: obowiązkowa sesja szkoleniowa i weryfikacja nabytych umiejętności (np. praktyczne ćwiczenia, test wiedzy).

  4. Zmiana dokumentacji: zaktualizuj protokoły, formularze i materiały informacyjne dla pacjentów.

7. Komunikacja zewnętrzna i transparentność

  1. Raport dla organów nadzorczych — jeśli wymagane: dołącz dane dokumentacyjne, plan naprawczy i dowód wdrożenia działań.

  2. Informacja do pacjentów — jeśli zdarzenie ma charakter systemowy, przygotuj komunikat dla pacjentów korzystających z usług (bez ujawniania danych osobowych).

  3. Utrzymanie zaufania — uczciwość, szybka reakcja i widoczne działania naprawcze zwiększają zaufanie publiczne.

8. Kiedy sprawa powinna trafić do zewnętrznej komisji/inspektoratu

  • powikłanie poważne (zagrażające życiu lub prowadzące do długoterminowego uszczerbku),

  • powtarzające się zdarzenia podobnego typu w krótkim czasie,

  • podejrzenie błędu systemowego wymagającego niezależnej oceny,

  • roszczenia pacjenta lub podejrzenia naruszenia standardów prawnych.

Wzory krótkich wpisów dokumentacyjnych (gotowe sformułowania)

  1. Wpis natychmiastowy: „08:42 — podczas zabiegu bańkami (lędźwie, 3 baniek, ciśnienie X) pacjent zgłosił nagły wzrost bólu i zawroty; natychmiast przerwano zabieg, zastosowano ucisk miejscowy, wezwano lekarza; pacjent przytomny, tętno 84, ciśnienie 130/80. Osoba dokumentująca: [imię, podpis].”

  2. Wpis po analizie: „03.11.2025 — analiza przyczyn zdarzenia: brak jednorazowej osłony, niepełna dezynfekcja powierzchni; rekomendacja: zakup nowych zestawów jednorazowych, szkolenie personelu do 15.11.2025; odpowiedzialny: koordynator.”

Krótki przykład kliniczny

Podczas masażu bańkami pacjent zgłasza narastający obrzęk i zaczerwienienie skóry w polu zabiegowym 6 godzin po sesji. Postępowanie:

  1. natychmiastowa kontrola stanu (objawów ogólnych) — brak gorączki, krwawienia;

  2. zabezpieczenie skóry i zalecenie natychmiastowego badania (ETAP 1 — morfologia, CRP) oraz kontakt z lekarzem rodzinnym;

  3. dokumentacja i wykonanie zdjęć;

  4. zgłoszenie wewnętrzne;

  5. analiza w zespole: ustalono, że preparat odkażający miał nieprawidłowy termin przydatności → wymiana dostawcy i szkolenie;

  6. monitoring pacjenta przez 48 godzin i kontrola efektów działań korekcyjnych.

Krótkie ćwiczenie praktyczne (15 minut)

Cel: przetrenować dokumentację i komunikację po zdarzeniu.

Zadanie: otrzymujesz symulację — pacjent zgłasza uporczywe krwawienie po delikatnym ślizgającym bańkowaniu na łydce. Masz 15 minut, aby:

  1. Napisać krótki wpis do karty pacjenta (maks. 6 zdań) dokumentujący incydent.

  2. Sporządzić checklistę 5 elementów, które musisz sprawdzić natychmiast (np. leki pacjenta).

  3. Przygotować 2-zdaniowy komunikat do przełożonego (co się stało i jaka prośba o pomoc).

Przykładowe rozwiązanie (do samodzielnego porównania po ćwiczeniu):

  1. Wpis: „12:10 — podczas masażu bańkami liniowymi na łydce pacjent zgłosił nasilenie krwawienia w miejscu drobnych uszkodzeń skóry; zastosowano ucisk i opatrunek, pacjent poinformowany; tętno 90, ciśnienie 125/78; zalecenie: kontrola za 2h i konsultacja lekarza w razie przedłużonego krwawienia. Dokumentujący: X.”

  2. Checklist: a) lista leków (antykoagulanty), b) obecność powikłań skórnych wcześniej, c) technika zastosowana (parametry), d) sterylność materiałów, e) wcześniejsze objawy krwawień.

  3. Komunikat do przełożonego: „Podczas zabiegu u pacjenta M. wystąpiło nasilone krwawienie z miejsca zabiegowego; zastosowano natychmiastowe działania stabilizujące — proszę o weryfikację i ewentualne skierowanie do lekarza.”

Ten algorytm ma charakter praktyczny i ma służyć jako gotowy szkielet reagowania. Jego skuteczność zależy od regularnego ćwiczenia, jasnego przypisania ról i stałego audytu wdrożonych korekt.


Poprzedni
Następny