6. 3.4.6. Higiena w kontekście chorób przewlekłych

Choroby przewlekłe u dzieci i młodzieży są wyzwaniem – wyzwaniem medycznym, wyzwaniem psychologicznym, wyzwaniem duchowym. Dziecko z chorobą przewlekłą nie jest jedynie pacjentem – jest osobą, jest darem, jest powołaniem. Choroba przewlekła nie jest karą, nie jest przekleństwem, nie jest wyrokiem – jest krzyżem, jest wyzwaniem, jest miejscem spotkania z Bogiem, z miłością, z troską.

W perspektywie Teologii Ciała św. Jana Pawła II, ciało jest sakramentem – widzialnym znakiem niewidzialnej rzeczywistości duchowej. Ciało chore nie jest gorsze, nie jest słabsze, nie jest mniej warte – jest darem, jest powołaniem, jest miejscem spotkania z Bogiem. „Wystarczy ci mojej łaski. Moc bowiem w słabości się doskonali" (2 Kor 12, 9) – słabość ciała jest miejscem łaski, jest miejscem mocy, jest miejscem spotkania z Bogiem.
Higienistka szkolna, która rozumie choroby przewlekłe, rozumie potrzeby dzieci z chorobami przewlekłymi, promuje higienę, promuje profilaktykę, promuje wsparcie – współpracuje z Bogiem w dziele ochrony, strzeże daru życia, przekazuje prawdę o chorobach przewlekłych w duchu miłości. Higienistka, która ignoruje choroby przewlekłe, ignoruje potrzeby dzieci z chorobami przewlekłymi, ignoruje wsparcie – narusza dar życia, narusza godność dziecka, narusza obowiązek troski.

3.4.6.1. Cukrzyca typu 1 – pomiary glukozy, podawanie insuliny, postępowanie w hipoglikemii

A. Definicja i epidemiologia cukrzycy typu 1
  1. Definicja:
    • Cukrzyca typu 1 (cukrzyca insulinozależna) – przewlekła choroba autoimmunologiczna – zniszczenie komórek beta wysp trzustkowych przez przeciwciała autoimmunologiczne → bezwzględny niedobór insuliny → hiperglikemia.
    • Mechanizm: autoimmunologiczne zniszczenie komórek beta → bezwzględny niedobór insuliny → hiperglikemia → cukrzyca.
    • Epidemiologia: cukrzyca typu 1 – ok. 0,2-0,3% dzieci i młodzieży – najczęstsza choroba przewlekła u dzieci – wzrost zachorowań o ok. 3-5% rocznie.
    • Wiek: cukrzyca typu 1 występuje zwykle w wieku 5-15 lat – ale może wystąpić w każdym wieku.
  2. Objawy:
    • Hiperglikemia: wielomocz (poliuria), wzmożone pragnienie (polidypsja), wzmożony apetyt (polifagia), utrata masy ciała, zmęczenie, drażliwość.
    • Hipoglikemia: drżenie, potliwość, bladość, drażliwość, splątanie, drgawki, utrata przytomności – stan zagrożenia życia.
    • Kwasica ketonowa: nudności, wymioty, bóle brzucha, oddech Kussmaula (głęboki, przyspieszony), zapach acetonu z ust, splątanie, śpiączka – stan zagrożenia życia.
B. Pomiary glukozy
  1. Częstotliwość pomiarów:
    • Pomiary glukozy – minimum 4-6 razy dziennie – przed posiłkami, po posiłkach, przed snem, w nocy (w razie potrzeby).
    • Pomiary dodatkowe – w przypadku hipoglikemii, w przypadku hiperglikemii, w przypadku wysiłku fizycznego, w przypadku choroby.
    • Pomiary w szkole – przed posiłkami, po posiłkach, przed WF, po WF, w przypadku objawów hipoglikemii.
  2. Technika pomiarów:
    • Glukometr – glukometr z paskami testowymi – pomiar glukozy z kropli krwi (z opuszki palca).
    • Technika: nakłucie opuszki palca (nakłuwacz), naniesienie kropli krwi na pasek testowy, odczyt wyniku – higiena rąk przed i po pomiarze.
    • Systemy ciągłego monitorowania glukozy (CGM) – sensor podskórny – ciągły pomiar glukozy – alarmy hipoglikemii, alarmy hiperglikemii.
C. Podawanie insuliny
  1. Rodzaje insuliny:
    • Insulina bazalna (długodziałająca) – insulina glargine (Lantus), insulina detemir (Levemir) – podawana 1-2 razy dziennie – utrzymanie poziomu glukozy między posiłkami.
    • Insulina bolusowa (krótkodziałająca) – insulina aspart (NovoRapid), insulina lispro (Humalog) – podawana przed posiłkami – pokrycie posiłków.
    • Pompa insulinowa – ciągłe podawanie insuliny podskórnie – baza + bolusy – najbardziej fizjologiczny sposób podawania insuliny.
  2. Technika podawania insuliny:
    • Wstrzyknięcie podskórne – wstrzyknięcie podskórne w okolicę brzucha, ud, ramion – zmiana miejsc wstrzyknięć (rotacja).
    • Technika: wstrzyknięcie podskórne – kąt 45-90° – wstrzyknięcie w fałd skórny – higiena rąk przed i po wstrzyknięciu.
    • Pompa insulinowa – ciągłe podawanie insuliny podskórnie – baza + bolusy – najbardziej fizjologiczny sposób podawania insuliny.
D. Postępowanie w hipoglikemii
  1. Definicja i objawy hipoglikemii:
    • Hipoglikemia – poziom glukozy < 70 mg/dl (< 3,9 mmol/l) – stan zagrożenia życia.
    • Objawy łagodne: drżenie, potliwość, bladość, drażliwość, głód, ból głowy.
    • Objawy ciężkie: splątanie, drgawki, utrata przytomności, śpiączka – stan zagrożenia życia.
  2. Postępowanie w hipoglikemii (zasada 15-15):
    • Zasada 15-15: podanie 15 g glukozy (np. 3-4 tabletki glukozy, 150 ml soku owocowego, 3-4 kostki cukru) → odczekanie 15 minut → ponowny pomiar glukozy → powtórzenie w razie potrzeby.
    • Postępowanie w hipoglikemii ciężkiej (utrata przytomności, drgawki): glukagon domięśniowo (1 mg) → wezwanie pogotowia ratunkowego (999 lub 112) → pozycja boczna ustalona → monitorowanie.
    • Postępowanie w szkole: podanie glukozy (tabletki, sok) → odczekanie 15 minut → ponowny pomiar glukozy → powtórzenie w razie potrzeby → wezwanie pogotowia w razie hipoglikemii ciężkiej.
E. Znaczenie dla higienistki – edukacja i promocja
  1. Edukacja uczniów:
    • Cukrzyca typu 1 – co to jest, jakie są objawy, jakie jest postępowanie.
    • Pomiary glukozy – technika, częstotliwość, higiena.
    • Podawanie insuliny – technika, rodzaje, higiena.
    • Postępowanie w hipoglikemii – zasada 15-15, glukagon, wezwanie pogotowia.
  2. Edukacja rodziców:
    • Cukrzyca typu 1 – co to jest, jakie są objawy, jakie jest postępowanie.
    • Pomiary glukozy – technika, częstotliwość, higiena.
    • Podawanie insuliny – technika, rodzaje, higiena.
    • Postępowanie w hipoglikemii – zasada 15-15, glukagon, wezwanie pogotowia.
  3. Współpraca ze szkołą:
    • Indywidualny plan opieki – indywidualny plan opieki dla ucznia z cukrzycą typu 1 – pomiary glukozy, podawanie insuliny, postępowanie w hipoglikemii.
    • Szkolenie personelu – szkolenie personelu szkolnego – pomiary glukozy, podawanie insuliny, postępowanie w hipoglikemii.
    • Współpraca z lekarzem POZ, diabetologiem – współpraca, wymiana informacji, wsparcie.

3.4.6.2. Astma oskrzelowa – inhalatory, plan postępowania, unikanie alergenów w szkole

A. Definicja i epidemiologia astmy oskrzelowej
  1. Definicja:
    • Astma oskrzelowa – przewlekła choroba zapalna dróg oddechowych – przewlekłe zapalenie oskrzeli → nadreaktywność oskrzeli → napady duszności, świszczący oddech, kaszel, uczucie ucisku w klatce piersiowej.
    • Mechanizm: przewlekłe zapalenie oskrzeli → nadreaktywność oskrzeli → skurcz oskrzeli → napady duszności.
    • Epidemiologia: astma oskrzelowa – ok. 5-10% dzieci i młodzieży – najczęstsza choroba przewlekła dróg oddechowych u dzieci.
    • Wiek: astma oskrzelowa występuje zwykle w wieku 3-10 lat – ale może wystąpić w każdym wieku.
  2. Objawy:
    • Napady duszności – napady duszności, świszczący oddech, kaszel, uczucie ucisku w klatce piersiowej.
    • Kaszel – kaszel suchy, napadowy, szczególnie w nocy, w nocy, po wysiłku fizycznym.
    • Świszczący oddech – świszczący oddech – objaw skurczu oskrzeli.
    • Uczucie ucisku w klatce piersiowej – uczucie ucisku w klatce piersiowej – objaw skurczu oskrzeli.
B. Inhalatory
  1. Rodzaje inhalatorów:
    • Inhalatory ciśnieniowe (pMDI – pressurized metered-dose inhaler) – inhalatory ciśnieniowe – podawanie leku w postaci aerozolu – najczęściej stosowane.
    • Inhalatory proszkowe (DPI – dry powder inhaler) – inhalatory proszkowe – podawanie leku w postaci proszku – wymagają głębokiego wdechu.
    • Nebulizatory – nebulizatory – podawanie leku w postaci mgiełki – najczęściej stosowane u małych dzieci, w przypadku ciężkich napadów.
  2. Rodzaje leków wziewnych:
    • Leki rozszerzające oskrzela (β2-mimetyki) – salbutamol (Ventolin), formoterol (Foradil) – rozszerzanie oskrzeli – doraźnie (w razie napadu) lub regularnie (w razie astmy przewlekłej).
    • Glikokortykosteroidy wziewne (GKS) – beklometazon (Becotide), flutykazon (Flixotide), budezonid (Pulmicort) – przeciwzapalne – regularnie (w razie astmy przewlekłej).
    • Leki złożone (β2-mimetyk + GKS) – salmeterol + flutykazon (Seretide), formoterol + budezonid (Symbicort) – rozszerzanie oskrzeli + przeciwzapalne – regularnie (w razie astmy przewlekłej).
C. Plan postępowania w astmie
  1. Indywidualny plan postępowania:
    • Indywidualny plan postępowania w astmie – indywidualny plan postępowania dla ucznia z astmą – leki, dawkowanie, postępowanie w razie napadu.
    • Plan postępowania w razie napadu: podanie leku rozszerzającego oskrzela (salbutamol) → odczekanie 15-20 minut → powtórzenie w razie potrzeby → wezwanie pogotowia w razie braku poprawy.
    • Plan postępowania w razie ciężkiego napadu: podanie leku rozszerzającego oskrzela → wezwanie pogotowia ratunkowego (999 lub 112) → pozycja siedząca → monitorowanie.
D. Unikanie alergenów w szkole
  1. Alergeny w szkole:
    • Roztocza kurzu domowego – roztocza kurzu domowego – najczęstszy alergen w szkole – w dywanach, w zasłonach, w materacach.
    • Pleśnie – pleśnie – w wilgotnych pomieszczeniach, w łazienkach, w szatniach.
    • Sierść zwierząt – sierść zwierząt – w szkole (jeśli są zwierzęta), na ubraniach uczniów.
    • Pyłki – pyłki – w sezonie pylenia – w szkole (przez okna), na ubraniach uczniów.
  2. Profilaktyka alergenów w szkole:
    • Regularne sprzątanie – regularne sprzątanie sal, korytarzy, szatni – usuwanie kurzu, roztoczy, pleśni.
    • Wietrzenie sal – regularne wietrzenie sal – usuwanie alergenów, poprawa jakości powietrza.
    • Unikanie dywanów, zasłon – unikanie dywanów, zasłon – źródła roztoczy, pleśni.
    • Unikanie zwierząt w szkole – unikanie zwierząt w szkole – źródła sierści.
E. Znaczenie dla higienistki – edukacja i promocja
  1. Edukacja uczniów:
    • Astma oskrzelowa – co to jest, jakie są objawy, jakie jest postępowanie.
    • Inhalatory – rodzaje, technika, higiena.
    • Plan postępowania w astmie – leki, dawkowanie, postępowanie w razie napadu.
    • Unikanie alergenów – unikanie alergenów w szkole, w domu.
  2. Edukacja rodziców:
    • Astma oskrzelowa – co to jest, jakie są objawy, jakie jest postępowanie.
    • Inhalatory – rodzaje, technika, higiena.
    • Plan postępowania w astmie – leki, dawkowanie, postępowanie w razie napadu.
    • Unikanie alergenów – unikanie alergenów w szkole, w domu.
  3. Współpraca ze szkołą:
    • Indywidualny plan opieki – indywidualny plan opieki dla ucznia z astmą – leki, dawkowanie, postępowanie w razie napadu.
    • Szkolenie personelu – szkolenie personelu szkolnego – inhalatory, postępowanie w razie napadu.
    • Współpraca z lekarzem POZ, pulmonologiem, alergologiem – współpraca, wymiana informacji, wsparcie.

3.4.6.3. Padaczka – postępowanie w czasie napadu, bezpieczeństwo, edukacja klasy

A. Definicja i epidemiologia padaczki
  1. Definicja:
    • Padaczka (epilepsja) – przewlekła choroba neurologiczna – nawracające napady padaczkowe – napady wyładowań elektrycznych w mózgu → napady drgawkowe, napady nieświadomości, napady miokloniczne.
    • Mechanizm: nawracające wyładowania elektryczne w mózgu → napady padaczkowe – napady drgawkowe, napady nieświadomości, napady miokloniczne.
    • Epidemiologia: padaczka – ok. 0,5-1% dzieci i młodzieży – najczęstsza choroba neurologiczna u dzieci.
    • Wiek: padaczka występuje zwykle w wieku 1-10 lat – ale może wystąpić w każdym wieku.
  2. Rodzaje napadów:
    • Napady drgawkowe uogólnione (toniczno-kloniczne) – utrata przytomności, drgawki toniczne (sztywność), drgawki kloniczne (drgawki), ślinotok, sinica.
    • Napady nieświadomości (absence) – krótkotrwała utrata świadomości (5-30 sekund), brak drgawek, brak reakcji na bodźce.
    • Napady miokloniczne – krótkotrwałe skurcze mięśni – szarpnięcia, drgnięcia.
    • Napady ogniskowe – napady ogniskowe – drgawki ogniskowe, zaburzenia czucia, zaburzenia świadomości.
B. Postępowanie w czasie napadu padaczkowego
  1. Postępowanie w napadzie drgawkowym uogólnionym:
    • Zachować spokój – zachować spokój, nie panikować.
    • Ułożyć dziecko na boku – pozycja boczna ustalona – ochrona przed zachłyśnięciem.
    • Chronić głowę – podłożyć coś miękkiego pod głowę (poduszka, kurtka) – ochrona przed urazem.
    • Nie wkładać niczego do ust – nie wkładać niczego do ust – ryzyko urazu, ryzyko zachłyśnięcia.
    • Nie przytrzymywać dziecka – nie przytrzymywać dziecka – ryzyko urazu.
    • Czas napadu – mierzyć czas napadu – jeśli napad trwa > 5 minut → wezwanie pogotowia ratunkowego (999 lub 112).
    • Po napadzie – pozycja boczna ustalona, monitorowanie, uspokojenie, wezwanie pogotowia w razie potrzeby.
  2. Postępowanie w napadzie nieświadomości:
    • Zachować spokój – zachować spokój, nie panikować.
    • Chronić dziecko – chronić dziecko przed urazem – nie przytrzymywać, nie wkładać niczego do ust.
    • Czas napadu – mierzyć czas napadu – zwykle 5-30 sekund.
    • Po napadzie – uspokojenie, uspokojenie, wezwanie pogotowia w razie potrzeby.
C. Bezpieczeństwo w szkole
  1. Indywidualny plan opieki:
    • Indywidualny plan opieki dla ucznia z padaczką – leki, dawkowanie, postępowanie w razie napadu.
    • Plan postępowania w razie napadu – postępowanie w razie napadu – pozycja boczna ustalona, chronienie głowy, mierzenie czasu napadu, wezwanie pogotowia w razie napadu > 5 minut.
    • Leki przeciwpadaczkowe – leki przeciwpadaczkowe – regularne przyjmowanie – nie przerywać przyjmowania leków.
  2. Bezpieczeństwo w szkole:
    • Unikanie sytuacji ryzykownych – unikanie sytuacji ryzykownych (wspinaczka, pływanie bez nadzoru, kąpiel bez nadzoru) – ochrona przed urazem w razie napadu.
    • Nadzór – nadzór w razie napadu – nadzór nauczyciela, nadzór higienistki.
    • Edukacja klasy – edukacja klasy – edukacja o padaczce, o postępowaniu w razie napadu, o wsparciu kolegi/koleżanki.
D. Edukacja klasy
  1. Edukacja o padaczce:
    • Padaczka – co to jest, jakie są objawy, jakie jest postępowanie.
    • Postępowanie w razie napadu – pozycja boczna ustalona, chronienie głowy, mierzenie czasu napadu, wezwanie pogotowia w razie napadu > 5 minut.
    • Wsparcie kolegi/koleżanki – wsparcie, akceptacja, brak stygmatyzacji, brak wykluczenia.
  2. Edukacja o wsparciu:
    • Wsparcie kolegi/koleżanki – wsparcie, akceptacja, brak stygmatyzacji, brak wykluczenia.
    • Brak stygmatyzacji – brak stygmatyzacji, brak wykluczenia, brak dokuczania.
    • Wsparcie psychologiczne – wsparcie psychologiczne, wsparcie psychologiczne, wsparcie psychologiczne.
E. Znaczenie dla higienistki – edukacja i promocja
  1. Edukacja uczniów:
    • Padaczka – co to jest, jakie są objawy, jakie jest postępowanie.
    • Postępowanie w razie napadu – pozycja boczna ustalona, chronienie głowy, mierzenie czasu napadu, wezwanie pogotowia w razie napadu > 5 minut.
    • Wsparcie kolegi/koleżanki – wsparcie, akceptacja, brak stygmatyzacji, brak wykluczenia.
  2. Edukacja rodziców:
    • Padaczka – co to jest, jakie są objawy, jakie jest postępowanie.
    • Postępowanie w razie napadu – pozycja boczna ustalona, chronienie głowy, mierzenie czasu napadu, wezwanie pogotowia w razie napadu > 5 minut.
    • Wsparcie kolegi/koleżanki – wsparcie, akceptacja, brak stygmatyzacji, brak wykluczenia.
  3. Współpraca ze szkołą:
    • Indywidualny plan opieki – indywidualny plan opieki dla ucznia z padaczką – leki, dawkowanie, postępowanie w razie napadu.
    • Szkolenie personelu – szkolenie personelu szkolnego – postępowanie w razie napadu, bezpieczeństwo, edukacja klasy.
    • Współpraca z lekarzem POZ, neurologiem – współpraca, wymiana informacji, wsparcie.

3.4.6.4. Alergie ciężkie – autoinpektor z adrenaliną, plan ratunkowy, szkolenie personelu

A. Definicja i epidemiologia alergii ciężkich
  1. Definicja:
    • Alergia ciężka – ciężka reakcja alergiczna – anafilaksja – ciężka, systemowa, zagrażająca życiu reakcja alergiczna.
    • Anafilaksja – ciężka, systemowa, zagrażająca życiu reakcja alergiczna – spadek ciśnienia, obrzęk krtani, skurcz oskrzeli, wstrząs.
    • Epidemiologia: anafilaksja – ok. 1-2% populacji – najczęstsze przyczyny: pokarmy (orzeszki ziemne, orzechy, mleko, jaja, ryby), leki (antybiotyki, NLPZ), jad owadów (pszczoły, osy).
    • Wiek: anafilaksja występuje w każdym wieku – ale najczęściej u dzieci, u młodzieży, u osób z alergią.
  2. Objawy anafilaksji:
    • Skórne: pokrzywka, obrzęk (warg, języka, gardła), świąd, zaczerwienienie.
    • Oddechowe: duszność, świszczący oddech, obrzęk krtani, stridor, kaszel.
    • Sercowo-naczyniowe: spadek ciśnienia, tachykardia, bladość, poty, omdlenie, wstrząs.
    • Żołądkowo-jelitowe: nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha.
B. Autoinpektor z adrenaliną
  1. Definicja i rodzaje:
    • Autoinpektor z adrenaliną – autoinpektor z adrenaliną – urządzenie do samodzielnego podawania adrenaliny domięśniowo – w razie anafilaksji.
    • Rodzaje: EpiPen (0,15 mg dla dzieci 15-30 kg; 0,3 mg dla dzieci > 30 kg i dorosłych), Jext (0,15 mg; 0,3 mg), Anapen (0,15 mg; 0,3 mg).
    • Dawkowanie: 0,15 mg dla dzieci 15-30 kg; 0,3 mg dla dzieci > 30 kg i dorosłych.
  2. Technika podawania adrenaliny:
    • Technika: wstrzyknięcie domięśniowe w przednio-boczną powierzchnię uda – kąt 90° – wstrzyknięcie przez ubranie (w razie potrzeby).
    • Technika: zdjąć osłonę, przyłożyć do uda, nacisnąć przycisk, przytrzymać 10 sekund, zdjąć, masować miejsce wstrzyknięcia.
    • Powtórzenie: powtórzenie po 5-15 minutach – w razie braku poprawy.
C. Plan ratunkowy
  1. Indywidualny plan ratunkowy:
    • Indywidualny plan ratunkowy dla ucznia z alergią ciężką – alergeny, objawy, postępowanie, autoinpektor, wezwanie pogotowia.
    • Plan postępowania w razie anafilaksji: podanie adrenaliny (autoinpektor) → wezwanie pogotowia ratunkowego (999 lub 112) → pozycja leżąca z uniesionymi nogami (w przypadku spadku ciśnienia) lub pozycja siedząca (w przypadku duszności) → monitorowanie → powtórzenie adrenaliny po 5-15 minutach w razie braku poprawy.
D. Szkolenie personelu
  1. Szkolenie personelu szkolnego:
    • Szkolenie personelu szkolnego – szkolenie personelu szkolnego – rozpoznawanie objawów anafilaksji, podawanie adrenaliny, postępowanie w razie anafilaksji.
    • Szkolenie praktyczne – szkolenie praktyczne – podawanie adrenaliny (autoinpektor treningowy), postępowanie w razie anafilaksji.
    • Częstotliwość: szkolenie co rok – szkolenie co rok – szkolenie praktyczne.
E. Znaczenie dla higienistki – edukacja i promocja
  1. Edukacja uczniów:
    • Alergia ciężka – co to jest, jakie są objawy, jakie jest postępowanie.
    • Autoinpektor z adrenaliną – rodzaje, technika, dawkowanie.
    • Plan ratunkowy – postępowanie w razie anafilaksji, wezwanie pogotowia.
  2. Edukacja rodziców:
    • Alergia ciężka – co to jest, jakie są objawy, jakie jest postępowanie.
    • Autoinpektor z adrenaliną – rodzaje, technika, dawkowanie.
    • Plan ratunkowy – postępowanie w razie anafilaksji, wezwanie pogotowia.
  3. Współpraca ze szkołą:
    • Indywidualny plan opieki – indywidualny plan opieki dla ucznia z alergią ciężką – alergeny, objawy, postępowanie, autoinpektor, wezwanie pogotowia.
    • Szkolenie personelu – szkolenie personelu szkolnego – rozpoznawanie objawów anafilaksji, podawanie adrenaliny, postępowanie w razie anafilaksji.
    • Współpraca z lekarzem POZ, alergologiem – współpraca, wymiana informacji, wsparcie.

3.4.6.5. Choroby autoimmunologiczne, onkologiczne – wsparcie psychiczne, elastyczność wymagań

A. Choroby autoimmunologiczne u dzieci
  1. Definicja i przykłady:
    • Choroby autoimmunologiczne – choroby, w których układ odpornościowy atakuje własne tkanki – choroby autoimmunologiczne.
    • Przykłady: cukrzyca typu 1, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów (MIZS), toczeń rumieniowaty układowy (SLE), choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, stwardnienie rozsiane (SM), choroba Hashimoto, choroba Gravesa-Basedowa.
    • Epidemiologia: choroby autoimmunologiczne – ok. 5-10% populacji – wzrost zachorowań w krajach uprzemysłowionych.
  2. Wsparcie psychiczne:
    • Wsparcie psychologiczne – wsparcie psychologiczne dla ucznia z chorobą autoimmunologiczną – wsparcie, akceptacja, brak stygmatyzacji, brak wykluczenia.
    • Elastyczność wymagań – elastyczność wymagań szkolnych – dostosowanie wymagań do możliwości ucznia, dostosowanie wymagań do stanu zdrowia.
    • Wsparcie psychologiczne – wsparcie psychologiczne, wsparcie psychologiczne, wsparcie psychologiczne.
B. Choroby onkologiczne u dzieci
  1. Definicja i przykłady:
    • Choroby onkologiczne – choroby nowotworowe – nowotwory złośliwe – nowotwory złośliwe u dzieci.
    • Przykłady: białaczka (ostra białaczka limfoblastyczna, ostra białaczka szpikowa), guz Wilmsa (nerczak zarodkowy), neuroblastoma (nerwiak zarodkowy), chłoniak Hodgkina, chłoniak nieziarniczy, guz mózgu.
    • Epidemiologia: choroby onkologiczne u dzieci – ok. 1-2% wszystkich nowotworów – najczęstsze nowotwory u dzieci: białaczka, guz Wilmsa, neuroblastoma.
  2. Wsparcie psychiczne:
    • Wsparcie psychologiczne – wsparcie psychologiczne dla ucznia z chorobą onkologiczną – wsparcie, akceptacja, brak stygmatyzacji, brak wykluczenia.
    • Elastyczność wymagań – elastyczność wymagań szkolnych – dostosowanie wymagań do możliwości ucznia, dostosowanie wymagań do stanu zdrowia.
    • Wsparcie psychologiczne – wsparcie psychologiczne, wsparcie psychologiczne, wsparcie psychologiczne.
C. Znaczenie dla higienistki – edukacja i promocja
  1. Edukacja uczniów:
    • Choroby autoimmunologiczne, onkologiczne – co to jest, jakie są objawy, jakie jest postępowanie.
    • Wsparcie psychologiczne – wsparcie, akceptacja, brak stygmatyzacji, brak wykluczenia.
    • Elastyczność wymagań – elastyczność wymagań szkolnych – dostosowanie wymagań do możliwości ucznia.
  2. Edukacja rodziców:
    • Choroby autoimmunologiczne, onkologiczne – co to jest, jakie są objawy, jakie jest postępowanie.
    • Wsparcie psychologiczne – wsparcie, akceptacja, brak stygmatyzacji, brak wykluczenia.
    • Elastyczność wymagań – elastyczność wymagań szkolnych – dostosowanie wymagań do możliwości ucznia.
  3. Współpraca ze szkołą:
    • Indywidualny plan opieki – indywidualny plan opieki dla ucznia z chorobą autoimmunologiczną, onkologiczną – wsparcie psychologiczne, elastyczność wymagań.
    • Szkolenie personelu – szkolenie personelu szkolnego – wsparcie psychologiczne, elastyczność wymagań, brak stygmatyzacji, brak wykluczenia.
    • Współpraca z lekarzem POZ, specjalistą – współpraca, wymiana informacji, wsparcie.

3.4.6.6. Indywidualne plany opieki – współpraca z rodzicami, lekarzem POZ, poradnią specjalistyczną

A. Indywidualny plan opieki
  1. Definicja i zawartość:
    • Indywidualny plan opieki – indywidualny plan opieki dla ucznia z chorobą przewlekłą – plan opieki, plan postępowania, plan ratunkowy.
    • Zawartość: diagnoza, leki, dawkowanie, postępowanie w razie napadu, postępowanie w razie zaostrzenia, postępowanie w razie anafilaksji, kontakty alarmowe, elastyczność wymagań.
    • Opracowanie: opracowanie indywidualnego planu opieki – współpraca z rodzicami, z lekarzem POZ, z poradnią specjalistyczną.
  2. Opracowanie indywidualnego planu opieki:
    • Współpraca z rodzicami – współpraca z rodzicami – informacje o chorobie, o lekach, o postępowaniu, o kontaktach alarmowych.
    • Współpraca z lekarzem POZ – współpraca z lekarzem POZ – diagnoza, leki, dawkowanie, postępowanie.
    • Współpraca z poradnią specjalistyczną – współpraca z poradnią specjalistyczną – diagnoza, leki, dawkowanie, postępowanie.
B. Współpraca z rodzicami
  1. Informowanie rodziców:
    • Informowanie rodziców o chorobie – informowanie rodziców o chorobie, o lekach, o postępowaniu, o kontaktach alarmowych.
    • Informowanie rodziców o indywidualnym planie opieki – informowanie rodziców o indywidualnym planie opieki, o postępowaniu, o kontaktach alarmowych.
    • Informowanie rodziców o elastyczności wymagań – informowanie rodziców o elastyczności wymagań, o dostosowaniu wymagań do możliwości ucznia.
  2. Edukacja rodziców:
    • Edukacja rodziców o chorobie – edukacja rodziców o chorobie, o lekach, o postępowaniu, o kontaktach alarmowych.
    • Edukacja rodziców o indywidualnym planie opieki – edukacja rodziców o indywidualnym planie opieki, o postępowaniu, o kontaktach alarmowych.
    • Edukacja rodziców o elastyczności wymagań – edukacja rodziców o elastyczności wymagań, o dostosowaniu wymagań do możliwości ucznia.
C. Współpraca z lekarzem POZ
  1. Współpraca z lekarzem POZ:
    • Współpraca z lekarzem POZ – współpraca z lekarzem POZ – diagnoza, leki, dawkowanie, postępowanie.
    • Wymiana informacji – wymiana informacji z lekarzem POZ – za zgodą rodziców – diagnoza, leki, dawkowanie, postępowanie.
    • Współpraca z lekarzem POZ – współpraca z lekarzem POZ – w przypadku zaostrzenia, w przypadku anafilaksji, w przypadku napadu.
D. Współpraca z poradnią specjalistyczną
  1. Współpraca z poradnią specjalistyczną:
    • Współpraca z poradnią specjalistyczną – współpraca z poradnią specjalistyczną – diagnoza, leki, dawkowanie, postępowanie.
    • Wymiana informacji – wymiana informacji z poradnią specjalistyczną – za zgodą rodziców – diagnoza, leki, dawkowanie, postępowanie.
    • Współpraca z poradnią specjalistyczną – współpraca z poradnią specjalistyczną – w przypadku zaostrzenia, w przypadku anafilaksji, w przypadku napadu.
E. Znaczenie dla higienistki – edukacja i promocja
  1. Edukacja uczniów:
    • Choroby przewlekłe – co to jest, jakie są objawy, jakie jest postępowanie.
    • Indywidualny plan opieki – co to jest, jakie jest postępowanie, jakie są kontakty alarmowe.
    • Wsparcie psychologiczne – wsparcie, akceptacja, brak stygmatyzacji, brak wykluczenia.
  2. Edukacja rodziców:
    • Choroby przewlekłe – co to jest, jakie są objawy, jakie jest postępowanie.
    • Indywidualny plan opieki – co to jest, jakie jest postępowanie, jakie są kontakty alarmowe.
    • Wsparcie psychologiczne – wsparcie, akceptacja, brak stygmatyzacji, brak wykluczenia.
  3. Współpraca ze szkołą:
    • Indywidualny plan opieki – indywidualny plan opieki dla ucznia z chorobą przewlekłą – plan opieki, plan postępowania, plan ratunkowy.
    • Szkolenie personelu – szkolenie personelu szkolnego – postępowanie w razie napadu, postępowanie w razie anafilaksji, wsparcie psychologiczne, elastyczność wymagań.
    • Współpraca z lekarzem POZ, poradnią specjalistyczną – współpraca, wymiana informacji, wsparcie.
F. Wymiar teologiczny – choroba jako krzyż, choroba jako miejsce łaski
W perspektywie chrześcijańskiej, choroba jest krzyżem – krzyżem, który niesiemy z Chrystusem, krzyżem, który niesiemy z miłością, krzyżem, który niesiemy z nadzieją. Choroba nie jest karą, nie jest przekleństwem, nie jest wyrokiem – jest krzyżem, jest miejscem łaski, jest miejscem spotkania z Bogiem.
„Wystarczy ci mojej łaski. Moc bowiem w słabości się doskonali" (2 Kor 12, 9) – słabość ciała jest miejscem łaski, jest miejscem mocy, jest miejscem spotkania z Bogiem. Choroba nie jest końcem – jest początkiem, jest miejscem łaski, jest miejscem spotkania z Bogiem.
Higienistka, która rozumie choroby przewlekłe, rozumie potrzeby dzieci z chorobami przewlekłymi, promuje higienę, promuje profilaktykę, promuje wsparcie – współpracuje z Bogiem w dziele ochrony, strzeże daru życia, przekazuje prawdę o chorobach przewlekłych w duchu miłości. Higienistka, która ignoruje choroby przewlekłe, ignoruje potrzeby dzieci z chorobami przewlekłymi, ignoruje wsparcie – narusza dar życia, narusza godność dziecka, narusza obowiązek troski.
G. Modlitwa higienistki o dzieci z chorobami przewlekłymi
„Panie Boże, Stwórco życia, Ty dałeś nam życie – dar nienaruszalny, dar wymagający troski. Ty dałeś nam ciało – dar nienaruszalny, dar wymagający troski. Ty dałeś nam zdrowie – dar nienaruszalny, dar wymagający troski. Ty powiedziałeś: «Wystarczy ci mojej łaski. Moc bowiem w słabości się doskonali» (2 Kor 12, 9).
Proszę Cię za dzieci z chorobami przewlekłymi – Niech ich ciało będzie chronione – nie zagrożone, nie narażone, nie zaniedbane. Niech ich życie będzie chronione – nie zagrożone, nie narażone, nie zaniedbane. Niech ich godność będzie chroniona – nie zagrożona, nie narażona, nie zaniedbana.
Daj im zdrowie – nie tylko fizyczne, ale i psychiczne, duchowe. Daj im godność – nie tylko fizyczną, ale i psychiczną, duchową. Daj im miłość – nie tylko do jedzenia, ale i do Ciebie.
A mnie, higienistce, daj mądrość – By promować higienę – z szacunkiem, z miłością, z troską. By promować profilaktykę – z szacunkiem, z miłością, z troską. By promować wsparcie – z szacunkiem, z miłością, z troską.
Niech każde dziecko – będzie zdrowe. Niech każde dziecko – będzie kochane. Niech każde dziecko – będzie chronione. Niech każde dziecko – będzie darem – nie zagrożeniem, nie problemem, nie wykluczeniem.
«Wystarczy ci mojej łaski. Moc bowiem w słabości się doskonali» (2 Kor 12, 9).
Amen."