Terapia bańkami próż ...

Ocena ryzyka infekcji — pierwszym krokiem przed każdą sesją jest czynny screening objawów infekcji oraz identyfikacja czynników zwiększających ryzyko powikłań. W praktyce dydaktycznej i klinicznej terapeuta powinien w trakcie wywiadu i badania przedzabiegowego zwrócić uwagę na: gorączkę i dreszcze, ogólne poczucie rozbicia, miejscowe objawy zapalne (ból, zaczerwienienie, cieplejsza skóra, obrzęk), istniejące rany lub owrzodzenia w planowanej okolicy zabiegu oraz systemowe stany predysponujące do zakażeń (cukrzyca dekompensowana, neutropenia, leczenie immunosupresyjne). Obecność któregokolwiek z tych elementów zwykle oznacza konieczność odroczenia zabiegu i konsultacji medycznej. BioMed Central+1

Kiedy bezwzględnie odraczać zabieg — lista tzw. red flags:

• objawy ogólnoustrojowej infekcji (temperatura >38°C, tachykardia, dreszcze) lub podejrzenie sepsy;

• aktywne zakażenie skóry w miejscu planowanej aplikacji (np. ropień, cellulitis), otwarte rany lub świeże blizny;

• udokumentowana trombocytopenia istotna klinicznie lub wrodzone/uzyskane zaburzenia krzepnięcia oraz przyjmowanie leków przeciwzakrzepowych o istotnym ryzyku krwawienia — szczególnie przy planowanej procedurze inwazyjnej (hijama) lub intensywnym bańkowaniu ścierającym. W takich sytuacjach ryzyko krwawienia i powikłań miejscowych jest istotnie podwyższone. BioMed Central+1

Specyfika hijama (mokrej procedury) — mokre nacięcia i manipulacja krwią zwiększają ryzyko zakażeń krwiopochodnych i miejscowych powikłań. Dlatego mokra hijama wymaga: 1) ścisłego przestrzegania aseptyki jednorazowego sprzętu oraz procedur postępowania z krwią i odpadami medycznymi; 2) rozważenia wykonania tylko przez osobę z uprawnieniami medycznymi bądź pod nadzorem takiej osoby; 3) szczególnej ostrożności u pacjentów z ryzykiem zakażeń (np. HCV, HIV) lub osłabioną odpornością. W literaturze opisano przypadki zakażeń i poważnych powikłań związanych z mokrą techniką, co potwierdza zasadność restrykcyjnych ograniczeń tej metody. jceionline.org+1

Postępowanie w przypadku lokalnych oznak zakażenia przed zabiegiem — gdy w badaniu stwierdzimy ogrzewanie skóry, zaczerwienienie z granicą, palpacyjny bolesny obrzęk albo wysięk:

1. nie wykonywać zabiegu w tej okolicy;

2. fotografować zmianę (jeśli pacjent wyraża zgodę) i dokładnie opisać w karcie zabiegu;

3. poinformować pacjenta o ryzyku i zalecić pilną konsultację lekarską (lub samodzielnie skierować/odprowadzić — zależnie od lokalnych procedur i kompetencji zespołu);

4. w razie podejrzenia ropnia lub szybkiej progresji — natychmiast skierować do systemu opieki medycznej/oddziału ratunkowego. BioMed Central

Postępowanie po zabiegu — w razie pojawienia się objawów sugerujących infekcję (rozsiew miejscowego zaczerwienienia, ropny wysięk, narastająca bolesność, gorączka) terapeuta powinien: natychmiast przerwać kolejne sesje, udokumentować objawy, zabezpieczyć fotografię zmian, zaopiekować się raną (oczyszczenie, opatrunek jałowy) i skonsultować się z lekarzem — w razie potrzeby zalecić pilne leczenie antybiotykowe lub hospitalizację. Również należy zgłosić powikłanie do wewnętrznego rejestru zdarzeń niepożądanych kursu/praktyki. BioMed Central+1

Pacjenci immunosupresyjni i osoby starsze — u tych grup ryzyko wtórnego zakażenia jest istotnie wyższe; dopuszczalność zabiegu wymaga wyższych standardów kwalifikacji (m.in. konsultacji lekarza prowadzącego, potwierdzenia stabilności stanu, przyjęcia rygorystycznych zasad aseptyki). W praktyce większość szkoleń i towarzystw rekomenduje unikanie inwazyjnych procedur (hijama) u pacjentów immunosupresyjnych oraz ograniczenie zakresu i intensywności zabiegów suchych. jceionline.org+1

Ostre infekcje układu oddechowego — kiedy bańki są niewskazane:

• u pacjentów z ostrą gorączką i ogólnym złym stanem — zabiegi powinny być odłożone do stabilizacji;

• przy ostrych zapaleniach dolnych dróg oddechowych z dusznością, hipoksemią lub zaostrzeniem POChP należy unikać interwencji polegających na silnej manipulacji klatki piersiowej lub nadmiernej stymulacji odruchów dróg oddechowych — takie działania mogą pogorszyć wymianę gazową i obciążyć układ oddechowy; interwencje manualne w ostrych stanach oddechowych lepiej planować ściśle we współpracy z lekarzem i zespołem fizjoterapeutów oddechowych. NCBI+1

Dokumentacja i zgoda — każdy przypadek, w którym terapeuta decyduje się odroczyć zabieg z powodu infekcji lub potencjalnego ryzyka, powinien być szczegółowo zapisany (objawy, pomiary temperatury, decyzja, informacja przekazana pacjentowi, zalecenie konsultacji). Pacjent musi otrzymać jasne instrukcje co do obserwacji objawów po zabiegu oraz numer kontaktowy do zgłaszania pogorszenia stanu. Dla zabiegów mokrych dokumentacja powinna dodatkowo obejmować użyty sprzęt jednorazowy/partie, procedury dekontaminacji i sposób utylizacji odpadów. jceionline.org

Zasady eskalacji — kiedy natychmiast kierować dalej: szybkie narastanie obrzęku i zaczerwienienia z przeciekiem ropnym, pojawienie się objawów ogólnych (gorączka, dreszcze), objawy sepsy (tachykardia, hipotonia, dezorientacja) — wówczas niezwłoczna wysyłka/transport do lekarza lub na izbę przyjęć jest obowiązkowa. Rejestrowanie przebiegu i szybka komunikacja z medykiem przyspieszają diagnostykę i leczenie. BioMed Central

Krótki przykład praktyczny
Pacjentka zgłasza się z objawami infekcji górnych dróg oddechowych: odczuwalna gorączka 38,4°C, bóle mięśniowe, kaszel. W kwalifikacji przedzabiegowej wykrywasz podwyższoną temperaturę i ogólne osłabienie — odracasz planowaną sesję bańkami na klatkę piersiową, dokumentujesz pomiar temperatury i udzielasz ustnych oraz pisemnych zaleceń: odpoczynek, kontrola temperatury, kontakt z lekarzem POZ, powrót do terapii po 48–72 godzinach od ustąpienia gorączki i poprawie stanu ogólnego. Jeśli pacjentka nalega na terapię „dla przyśpieszenia zdrowienia”, tłumaczysz ryzyko i odnotowujesz odmowę dalszej konsultacji w dokumentacji. BioMed Central

Krótłe ćwiczenie praktyczne (dla kursantów)
Scenariusz do ćwiczenia (rolę odgrywa kursant jako terapeuta, drugi kursant pacjent): pacjent zgłasza kaszel i uczucie gorąca po przebytej infekcji tydzień temu; obecnie bez gorączki, ale z resztkowym kaszlem i osłabieniem. Zadanie terapeuty: przeprowadzić krótką ankietę ryzyka (obecne objawy, leki, choroby przewlekłe, immunosupresja), zmierzyć temperaturę, ocenić miejscowość planowanego zabiegu (czy są zmiany skórne), podjąć decyzję: wykonać zabieg (jakiego rodzaju i dlaczego), odroczyć zabieg czy skierować do lekarza. Po 10 minutach przedstawienie uzasadnienia decyzji i zapis w karcie zabiegu — instruktor omawia poprawność oceny ryzyka i ewentualne błędy. (Czas ćwiczenia: 20–25 min). BioMed Central+1

Uwaga: powyższe procedury i zasady wynikają z analizy literatury oraz zgłoszonych powikłań klinicznych — w praktyce każdy przypadek należy rozstrzygać indywidualnie, z uwzględnieniem lokalnych przepisów prawnych i współpracy z lekarzem. OUP Academic+4BioMed Central+4jceionline.org+4