Charakterystyka wskazania

Zapaleniem okołostawowym rozumiemy stan zapalny tkanek otaczających staw: pochewki ścięgien, ścięgna i ich przyczepy, kaletki, powięzi i tkanek miękkich przyległych do stawu. Celem interwencji bańkowania w tych przypadkach jest zmniejszenie dolegliwości bólowych, poprawa miejscowego krążenia i drenażu limfatycznego, redukcja obrzęku okołostawowego oraz stworzenie warunków do efektywniejszej pracy rehabilitacyjnej. Bańkowanie w zapaleniu okołostawowym stosujemy po starannej selekcji pacjenta, ocenie przeciwwskazań i wykluczeniu konieczności natychmiastowej opieki medycznej.

Zasady postępowania — ramy protokołu

1. Selekcja pacjenta i zgoda

   • Potwierdź rozpoznanie zapalenia okołostawowego jako dominujący problem (objawy miejscowe, czas trwania, okresowe zaostrzenia).

   • Wyjaśnij pacjentowi mechanizm działania bańkowania, spodziewane odczucia i możliwe ślady skórne; uzyskaj świadomą zgodę.

2. Ocena przedzabiegowa (skrót)

   • Oceń stan skóry w okolicy planowanej aplikacji (skaleczenia, egzema, zakażenie → odroczyć).

   • Ustal poziom przeciwskazań (np. leczenie przeciwkrzepliwe — indywidualna ocena ryzyka; aktywna infekcja, gorączka, objawy systemowe → odroczyć lub skierować).

   • Zapisz wartości wyjściowe: intensywność bólu (VAS 0–10), funkcję (krótkie testy czynnościowe odpowiednie do stawu) i ewentualnie obwód obrzęku.

3. Dobór techniki i sprzętu

   • W zapaleniu okołostawowym preferujemy suche, krótkotrwałe aplikacje o kontrolowanej, łagodnej do umiarkowanej sile próżni.

   • Wybór baniek: małe/średnie bańki silikonowe lub plastikowe z możliwością regulacji siły ssania; unikać dużej, głębokiej próżni przy ostrym stanie zapalnym.

   • Unikać bańkowania bezpośrednio na wypukłych, niestabilnych zmianach skórnych lub na obrzękniętym, napiętym obszarze gdzie ryzyko uszkodzenia tkanek jest wysokie.

4. Ustawienie pacjenta i znaczniki anatomiczne

   • Ułóż pacjenta w pozycji komfortowej, umożliwiającej relaksację mięśni przy danym stawie.

   • Oznacz palcem lub markiem (jednorazowym) obszary przyczepów ścięgien, kaletki i linii bólowej — miejscami aplikacji będą przeważnie okolice przyczepu ścięgna, przebieg ścięgna oraz pasma powięziowe leżące w sąsiedztwie stawu; unikamy wkładania bańki bezpośrednio nad linią stawową jeśli istnieje wysięk wewnątrzstawowy.

5. Parametry zabiegu — faza ostrego zapalenia (do 2 tygodni)

   • Siła próżni: niska → łagodna (tak, by skóra lekko się uniosła; brak silnego bólu podczas aplikacji).

   • Czas trwania pojedynczej aplikacji: 4–8 minut.

   • Liczba baniek: 2–4 w rozłożeniu rozproszonej serii wokół stawu (nie koncentrować nad jedną, silnie bolesną miejscowością).

   • Częstotliwość sesji: 1 sesja/7–10 dni do ustąpienia fazy ostrej; w tym okresie łączymy zabieg z odpoczynkiem, kontrolą przeciwzapalną zaleconą przez lekarza oraz delikatnym programem ruchowym (wg zaleceń medycznych).

6. Parametry zabiegu — faza podostra i przewlekła

   • Siła próżni: łagodna do umiarkowanej (można zwiększyć stopniowo w kolejnych sesjach).

   • Czas trwania: 8–12 minut dla pojedynczych baniek; przy masowaniu „gliding” czas jednego odcinka 5–8 minut.

   • Liczba baniek i schemat: rozszerzony obszar aplikacji (przyczepy ścięgien + linia przebiegu mięśnia), można stosować serie przesuwne (masaż bańką) jeśli tkanka toleruje.

   • Częstotliwość: 1–2 razy w tygodniu przez 3–6 sesji z regularną ewaluacją efektu.

7. Technika aplikacji

   • Oczyść skórę. Nie stosować silnych oliw/maści, które niwelują efekt przylegania baniek — używać minimalnej ilości środka poślizgowego przy technikach przesuwnych.

   • Aplikacja statyczna: nałożyć bańkę w zaznaczonym obszarze, ustawić niskie ssanie, obserwować reakcję pacjenta.

   • Aplikacja przesuwna (jeśli wskazana w podostrej/przewlekłej fazie): nałożyć odrobinę poślizgu, ustawić umiarkowane ssanie, wykonywać ruchy wzdłuż przebiegu ścięgna/mięśnia zgodnie z kierunkiem anatomicznym; unikać przeciągania bańki przez strefy silnej bolesności przy ostrej fazie.

   • Po zdjęciu bańki zastosować delikatny ucisk opuszką dłoni i chłodny kompres w razie potrzeby.

8. Łączenie z innymi interwencjami

   • W ostrych stanach bańkowanie ma charakter uzupełniający wobec terapii farmakologicznej (przeciwzapalnej) i odpoczynku; nie zastępuje leczenia medycznego.

   • W fazie podostra/przewlekła integrujemy bańkowanie z programem ćwiczeń, terapią manualną i technikami rozluźniania.

   • Unikać bezpośredniego łączenia z agresywnymi technikami mobilizacji natychmiast po silnej aplikacji próżniowej — dać tkance czas na adaptację (min. 24–48 h).

9. Monitorowanie efektów i bezpieczeństwo

   • Bezpośrednio po zabiegu obserwuj: bóle nasilone, nasilenie obrzęku, nieprawidłowe zasinienie, objawy neurologiczne.

   • W kolejnych dniach monitoruj VAS, zakres funkcji i ewentualne objawy niepożądane. Jeśli dolegliwości narastają zamiast maleć, przerwij terapię i rozważ diagnostykę dodatkową.

   • Dokumentuj rodzaj baniek, siłę ssania (opisowo: łagodna/umiarkowana), czas, miejsca aplikacji i reakcję pacjenta.

10. Kryteria zakończenia cyklu

    • Utrzymująca się poprawa bólu (≥30% w VAS), poprawa funkcji i zwiększenie tolerancji ruchowej; brak powikłań skórnych.

    • Brak poprawy po 4–6 sesjach → analityczna rewizja rozpoznania i skierowanie do specjalisty.

Przeciwwskazania i środki ostrożności specyficzne dla zapalenia okołostawowego

• Aktywne infekcje skóry, miejscowy ropny stan lub zakażenie systemowe.

• Niekontrolowane leczenie przeciwkrzepliwe — decyzja indywidualna, ryzyko krwiaków.

• Wyraźny, gwałtowny wzrost obrzęku sugerujący ropne zapalenie → natychmiastowa konsultacja lekarska.

• Objawy neurotoksyczne, znaczna niedrożność tętnicza w kończynie (objawy niedokrwienia) — odroczyć.

Monitorowanie efektów — zalecane miary

• VAS (0–10) przed i 24–72 h po zabiegu.

• Krótki test funkcjonalny dostosowany do stawu (np. liczba powtórzeń funkcji bez bólu).

• Obraz kliniczny: zmiana obrzęku, zakresu ruchu, jakość skóry.

Krótki przykład kliniczny

Pacjent, 45 lat, przewlekłe zapalenie kaletki barkowej lewego stawu ramiennego z nasileniem bólu przy ruchach powyżej poziomu barku. Po ocenie i wykluczeniu przeciwwskazań zaplanowano suchą terapię bańkami: dwie małe bańki ustawione obwodowo do kaletki (jeden nad przyczepem ścięgna stożka rotatorów, drugi nad boczną częścią akromionu), ssanie łagodne, czas 6 minut. Po zabiegu pacjent zgłasza zmniejszenie bólu z 6/10 do 4/10 w VAS i lepszy komfort przy podnoszeniu ramienia. Zalecono jednocześnie delikatny program wzmacniający rotatory i kontrolę farmakologiczną przez lekarza. Ewaluacja po 2 tygodniach: dalsza poprawa funkcji.

Krótkie ćwiczenie praktyczne (pary, 25 minut)

1. Przygotowanie (3 min): wybierzcie artykulację (np. bark lub łokieć) i oceńcie krótko widoczne oznaki zapalenia okołostawowego (obrzęk, bolesność przy dotyku).

2. Planowanie (5 min): zaznaczcie miejsca aplikacji bańek — nie na linii stawowej, lecz przyczepy ścięgien i przebieg ścięgna. Określcie parametry: siła ssania (łagodna), czas 6 minut, 2 bańki.

3. Aplikacja (8–10 min): nałóżcie bańki według planu (partner leży/się ustawia), utrzymujcie komunikację o odczuciu bólu; po 6 minutach zdejmijcie bańki, zastosujcie delikatny ucisk i chłodny okład.

4. Ocena (5 min): zmierzcie subiektywny ból (VAS) przed i po zabiegu, zapiszcie obserwacje (zmiany obrzęku, skórne). Omówcie, czy zwiększylibyście siłę próżni lub zmienili liczbę aplikacji przy kolejnych sesjach i dlaczego.