6.8. Współpraca ze służbami ratunkowymi

1. 6.8.1. Procedury wezwania pomocy

6.8.1.1. Numery alarmowe – 112, 999 (pogotowie), 998 (straż pożarna), 997 (policja)

• Przyjmuje zgłoszenie – wysłuchuje informacji o zdarzeniu, zadaje pytania, ocenia rodzaj zagrożenia.
• Przekazuje zgłoszenie do odpowiedniej służby – w zależności od rodzaju zagrożenia, operator przekazuje zgłoszenie do pogotowia ratunkowego, straży pożarnej, policji lub innej służby.
• Koordynuje działania – w przypadku zdarzeń wymagających udziału wielu służb, operator koordynuje działania i przekazuje informacje między służbami.

• Nagłego zagrożenia życia – zatrzymanie krążenia, zatrzymanie oddechu, anafilaksja, ciężki uraz, krwotok, zatrucie, porażenie prądem, utonięcie.
• Nagłego zagrożenia zdrowia – omdlenie, napad padaczkowy, zaostrzenie astmy, hipoglikemia, hiperglikemia, reakcja alergiczna, ból w klatce piersiowej, duszność.
• Wypadków – wypadki komunikacyjne, wypadki na boisku, wypadki na wycieczce, wypadki na zajęciach WF.
• Zatruc – zatrucia pokarmowe, zatrucia chemiczne, zatrucia lekami, zatrucia grzybami.
• Chorób zakaźnych – w przypadku podejrzenia choroby zakaźnej wymagającej natychmiastowej hospitalizacji (np. meningokoki).

• Przyjmuje zgłoszenie – wysłuchuje informacji o zdarzeniu, zadaje pytania dotyczące stanu poszkodowanego, rodzaju zdarzenia, lokalizacji.
• Dysponuje zespół ratownictwa medycznego – w zależności od stanu poszkodowanego i rodzaju zdarzenia, dyspozytor wysyła zespół ratownictwa medycznego (ZRM) typu P (podstawowy) lub typu S (specjalistyczny).
• Udziela instrukcji – dyspozytor może udzielać instrukcji dotyczących udzielania pierwszej pomocy do czasu przybycia ZRM.
• Monitoruje sytuację – dyspozytor może utrzymywać połączenie telefoniczne do czasu przybycia ZRM, monitorując stan poszkodowanego i udzielając dalszych instrukcji.

• Pożarów – pożar budynku, pożar lasu, pożar pojazdu, pożar sprzętu.
• Zagrożenia pożarowego – wyciek gazu, podejrzenie podpalenia, zagrożenie wybuchem.
• Katastrof budowlanych – zawalenie budynku, zawalenie stropu, uszkodzenie konstrukcji.
• Klęsk żywiołowych – powódź, wichura, trzęsienie ziemi, silne opady śniegu.
• Zagrożenia chemicznego – wyciek substancji chemicznych, skażenie powietrza, skażenie wody.
• Wypadków komunikacyjnych – wypadki wymagające użycia sprzętu ratownictwa technicznego (np. rozcięcie pojazdu, wydobycie poszkodowanego).
• Ewakuacji – ewakuacja budynku, ewakuacja osób z niepełnosprawnościami, ewakuacja masowa.

• Przyjmuje zgłoszenie – wysłuchuje informacji o zdarzeniu, zadaje pytania dotyczące rodzaju zagrożenia, lokalizacji, liczby poszkodowanych.
• Dysponuje jednostki ratowniczo-gaśnicze – w zależności od rodzaju zagrożenia, dyspozytor wysyła odpowiednie jednostki ratowniczo-gaśnicze.
• Udziela instrukcji – dyspozytor może udzielać instrukcji dotyczących ewakuacji, gaszenia pożaru, zabezpieczenia miejsca zdarzenia.

• Przestępstw – kradzież, rozbój, pobicia, uszkodzenie ciała, wykorzystanie seksualne, przemoc domowa.
• Wypadków komunikacyjnych – wypadki wymagające udziału policji (np. wypadek z udziałem pojazdu, wypadek z ofiarami śmiertelnymi).
• Zagrożenia terrorystycznego – podejrzane paczki, groźby bombowe, aktywny strzelec, porwanie zakładników.
• Zagrożenia porządku publicznego – bójki, zamieszki, wandalizm.
• Zaginięcia osób – zaginięcie ucznia, zaginięcie pracownika szkoły.
• Przemocy wobec ucznia lub pracownika szkoły – przemoc fizyczna, przemoc psychiczna, przemoc seksualna.

• Przyjmuje zgłoszenie – wysłuchuje informacji o zdarzeniu, zadaje pytania dotyczące rodzaju zagrożenia, lokalizacji, liczby poszkodowanych.
• Dysponuje patrole policyjne – w zależności od rodzaju zagrożenia, dyżurny wysyła odpowiednie patrole policyjne.
• Udziela instrukcji – dyżurny może udzielać instrukcji dotyczących zabezpieczenia miejsca zdarzenia, ochrony dowodów, współpracy z policją.

• Numer alarmowy jest numerem bezpłatnym – połączenie z numerem alarmowym jest bezpłatne, niezależnie od operatora telefonicznego, niezależnie od tego, czy połączenie jest wykonywane z telefonu stacjonarnego, komórkowego, czy z telefonu bez karty SIM.
• Numer alarmowy jest dostępny 24 godziny na dobę – połączenie z numerem alarmowym jest dostępne o każdej porze dnia i nocy, w dni robocze, weekendy, święta.
• Numer alarmowy jest numerem wyłącznie do zgłaszania zagrożenia – nie należy dzwonić na numer alarmowy w sprawach, które nie stanowią zagrożenia (np. informacje, porady, skargi). Nadużywanie numeru alarmowego jest wykroczeniem zagrożonym karą grzywny.
• W przypadku wątpliwości, który numer wybrać, należy dzwonić na 112 – operator CPR przekaże zgłoszenie do odpowiedniej służby.
• W przypadku zagrożenia życia, należy dzwonić na 999 lub 112 – nie należy czekać, nie należy szukać innego numeru, nie należy pytać innych osób o zdanie. Należy dzwonić natychmiast.
• W przypadku zagrożenia pożarowego, należy dzwonić na 998 lub 112 – nie należy próbować gasić pożaru samodzielnie, jeśli pożar jest duży lub jeśli istnieje zagrożenie życia.
• W przypadku przestępstwa, należy dzwonić na 997 lub 112 – nie należy próbować zatrzymywać sprawcy samodzielnie, jeśli istnieje zagrożenie życia lub zdrowia.

• Telefon stacjonarny – dostępny w gabinecie higienistki, w sekretariacie, w pokoju nauczycielskim, w sali gimnastycznej.
• Telefon komórkowy – dostępny dla higienistki, dla dyrektora szkoły, dla nauczycieli dyżurnych.
• Radiotelefon – dostępny dla personelu szkoły, umożliwiający komunikację wewnętrzną w przypadku awarii sieci telefonicznej.
• System alarmowy – przyciski alarmowe, syreny, czujki dymu, umożliwiające szybkie wezwanie pomocy.

• Widoczne – numery alarmowe powinny być umieszczone w widocznym miejscu w gabinecie higienistki, w sekretariacie, w pokoju nauczycielskim, w sali gimnastycznej, na korytarzach.
• Czytelne – numery alarmowe powinny być napisane wyraźnym, dużym pismem, z podaniem nazwy służby (np. „Pogotowie Ratunkowe – 999", „Straż Pożarna – 998", „Policja – 997", „Numer alarmowy – 112").
• Zapamiętane – higienistka powinna znać numery alarmowe na pamięć, nie powinna polegać wyłącznie na zapisanych numerach.
• Sprawdzone – higienistka powinna regularnie sprawdzać, czy telefony alarmowe są sprawne, czy mają naładowane baterie, czy mają zasięg.

6.8.1.2. Informacje przekazywane dyspozytorowi – lokalizacja, liczba poszkodowanych, rodzaj zdarzenia

• Rodzaju wysłanej pomocy – dyspozytor, na podstawie przekazanych informacji, decyduje, czy wysłać zespół ratownictwa medycznego, straż pożarną, policję, czy wszystkie służby jednocześnie.
• Liczbie wysłanych zespołów – dyspozytor, na podstawie informacji o liczbie poszkodowanych, decyduje, ile zespołów wysłać.
• Rodzaju wysłanego zespołu – dyspozytor, na podstawie informacji o stanie poszkodowanego, decyduje, czy wysłać zespół typu P (podstawowy) czy typu S (specjalistyczny).
• Wyposażeniu wysłanego zespołu – dyspozytor, na podstawie informacji o rodzaju zdarzenia, decyduje, jakie wyposażenie powinien mieć zespół (np. defibrylator, sprzęt do intubacji, sprzęt do ekstrakcji).
• Czasie przybycia zespołu – dyspozytor, na podstawie informacji o lokalizacji, decyduje, który zespół wysłać i jak szybko może przybyć na miejsce zdarzenia.

• Kompletne – powinny zawierać wszystkie istotne informacje dotyczące zdarzenia, poszkodowanych, lokalizacji.
• Dokładne – powinny być precyzyjne, bez błędów, bez przeinaczeń.
• Zwięzłe – powinny być przekazane w sposób zwięzły, bez zbędnych informacji, bez dygresji.
• Spokojne – powinny być przekazane spokojnym tonem, bez krzyku, bez paniki.
• Rzetelne – powinny odzwierciedlać faktyczny stan rzeczy, bez wyolbrzymiania, bez minimalizowania.

• Imię i nazwisko osoby zgłaszającej.
• Stanowisko (higienistka szkolna, nauczyciel, dyrektor szkoły).
• Numer telefonu, z którego jest wykonywane połączenie.

• Rodzaj zdarzenia (wypadek, zachorowanie, pożar, przestępstwo, inne).
• Okoliczności zdarzenia (jak doszło do zdarzenia, co się stało).
• Czas zdarzenia (kiedy doszło do zdarzenia).

• Adres szkoły (ulica, numer, miasto, kod pocztowy).
• Miejsce zdarzenia (sala lekcyjna, boisko, korytarz, stołówka, pracownia, plac zabaw, inne).
• Informacje dodatkowe (piętro, wejście, droga dojazdu, brama, oświetlenie).

• Liczba poszkodowanych.
• Wiek poszkodowanych (dzieci, młodzież, dorośli).
• Stan poszkodowanych (przytomny, nieprzytomny, oddycha, nie oddycha, krwawi, inne).

• Rodzaj pomocy (pogotowie ratunkowe, straż pożarna, policja, wszystkie służby).
• Liczba zespołów (jeden zespół, kilka zespołów).
• Rodzaj zespołu (podstawowy, specjalistyczny).

• Czynności ratunkowe wykonane przez higienistkę (RKO, tamowanie krwawienia, opatrzenie rany, podanie leków).
• Leki podane poszkodowanemu (nazwa, dawka, droga podania, godzina podania).
• Sprzęt użyty (AED, glukometr, inhalator, autoinpektor z adrenaliną).

• Numer telefonu, z którego jest wykonywane połączenie.
• Osoba do kontaktu na miejscu zdarzenia (imię i nazwisko, numer telefonu).
• Informacje o osobie oczekującej na przyjazd służb (kto będzie czekał, gdzie będzie czekał).

• Brak podania lokalizacji – dyspozytor nie jest w stanie wysłać pomocy, jeśli nie wie, gdzie jest zdarzenie. Należy zawsze podać dokładny adres szkoły i miejsce zdarzenia.
• Brak podania liczby poszkodowanych – dyspozytor nie jest w stanie wysłać odpowiedniej liczby zespołów, jeśli nie wie, ilu jest poszkodowanych. Należy zawsze podać liczbę poszkodowanych.
• Brak podania stanu poszkodowanych – dyspozytor nie jest w stanie wysłać odpowiedniego zespołu, jeśli nie wie, w jakim stanie są poszkodowani. Należy zawsze podać stan poszkodowanych.
• Brak podania numeru telefonu – dyspozytor nie jest w stanie oddzwonić, jeśli połączenie zostanie przerwane. Należy zawsze podać numer telefonu, z którego jest wykonywane połączenie.
• Krzyk, panika, chaos – dyspozytor nie jest w stanie zrozumieć informacji, jeśli osoba zgłaszająca krzyczy, panikuje, mówi chaotycznie. Należy mówić spokojnym tonem, powoli, wyraźnie.
• Wyolbrzymianie lub minimalizowanie – dyspozytor nie jest w stanie wysłać odpowiedniej pomocy, jeśli informacje są wyolbrzymione lub zminimalizowane. Należy mówić prawdę, bez wyolbrzymiania, bez minimalizowania.
• Rozłączanie się przed zakończeniem rozmowy – dyspozytor może potrzebować dodatkowych informacji lub może chcieć udzielić instrukcji. Nie należy rozłączać się przed zakończeniem rozmowy, chyba że dyspozytor wyraźnie powie, że można się rozłączyć.

6.8.1.3. Współpraca z dyspozytorem – wykonywanie poleceń, nie przerywanie połączenia

• Mów spokojnie, wyraźnie, zwięźle. Dyspozytor musi zrozumieć informacje, aby podjąć prawidłową decyzję. Mówienie szybko, chaotycznie, z krzykiem utrudnia dyspozytorowi pracę i opóźnia wysłanie pomocy.
• Odpowiadaj na pytania dyspozytora. Dyspozytor zadaje pytania, aby uzyskać informacje niezbędne do podjęcia decyzji. Należy odpowiadać na pytania dyspozytora, nawet jeśli wydają się nieistotne. Każda informacja może być ważna.
• Wykonuj polecenia dyspozytora. Dyspozytor może udzielać instrukcji dotyczących udzielania pierwszej pomocy do czasu przybycia ZRM. Należy wykonywać polecenia dyspozytora, nawet jeśli wydają się niepotrzebne. Dyspozytor jest profesjonalistą i wie, co robi.
• Nie przerywaj połączenia. Nie należy rozłączać się przed zakończeniem rozmowy, chyba że dyspozytor wyraźnie powie, że można się rozłączyć. Dyspozytor może potrzebować dodatkowych informacji lub może chcieć udzielić dalszych instrukcji.
• Nie odkładaj słuchawki. Jeśli dyspozytor poprosi o pozostawienie połączenia, nie należy odkładać słuchawki. Należy trzymać telefon przy uchu lub włączyć tryb głośnomówiący, aby dyspozytor mógł słyszeć, co się dzieje na miejscu zdarzenia.
• Informuj dyspozytora o zmianach stanu poszkodowanego. Jeśli stan poszkodowanego się zmienia (np. poszkodowany odzyskuje przytomność, traci przytomność, zaczyna oddychać, przestaje oddychać), należy natychmiast poinformować dyspozytora.
• Nie kłam. Dyspozytor podejmuje decyzje na podstawie przekazanych informacji. Kłamstwo może prowadzić do wysłania niewłaściwej pomocy, do opóźnienia pomocy, do zagrożenia życia poszkodowanego.
• Nie wyolbrzymiaj. Wyolbrzymianie stanu poszkodowanego może prowadzić do wysłania zbyt wielu zespołów, do niepotrzebnego obciążenia systemu ratownictwa, do opóźnienia pomocy dla innych poszkodowanych.
• Nie minimalizuj. Minimalizowanie stanu poszkodowanego może prowadzić do wysłania zbyt małej liczby zespołów, do opóźnienia pomocy, do zagrożenia życia poszkodowanego.

• RKO – dyspozytor może instruować, jak wykonywać RKO, jak często wykonywać uciśnięcia, jak wykonywać oddechy ratunkowe, jak używać AED.
• Tamowania krwawienia – dyspozytor może instruować, jak tamować krwawienie, jak zakładać opatrunek uciskowy, jak uciskać punkty tętnicze.
• Udrożnienia dróg oddechowych – dyspozytor może instruować, jak udrożnić drogi oddechowe, jak ułożyć poszkodowanego w pozycji bocznej bezpiecznej.
• Podania leków – dyspozytor może instruować, jak podać leki doraźne (np. adrenalinę w autoinpektorze, glukagon, salbutamol).
• Użycia sprzętu medycznego – dyspozytor może instruować, jak używać AED, glukometru, inhalatora.

• Dyspozytor wyraźnie powie, że można się rozłączyć.
• Poszkodowany wymaga natychmiastowej interwencji, której nie można wykonać jednocześnie z prowadzeniem rozmowy telefonicznej (np. poszkodowany nie oddycha i wymaga natychmiastowego RKO). W takim przypadku należy poinformować dyspozytora, że trzeba przerwać połączenie, aby podjąć RKO, i rozłączyć się.
• Telefon traci zasięg lub bateria się wyczerpuje. W takim przypadku należy spróbować ponownie połączyć się z dyspozytorem lub wezwać pomoc z innego telefonu.

6.8.1.4. Wskazanie drogi do poszkodowanego – wyznaczenie osoby, otwarcie bram, oświetlenie

• Znać dokładną lokalizację zdarzenia – wiedzieć, gdzie jest poszkodowany, jak do niego dotrzeć, jakie są przeszkody na drodze.
• Znać stan poszkodowanego – wiedzieć, w jakim stanie jest poszkodowany, jakie czynności ratunkowe zostały wykonane, jakie leki zostały podane.
• Być łatwo rozpoznawalna – osoba oczekująca powinna być łatwo rozpoznawalna dla zespołu ratownictwa medycznego (np. stać przy bramie głównej, trzymać tabliczkę z napisem „POMOC", nosić kamizelkę odblaskową).
• Mieć telefon komórkowy – osoba oczekująca powinna mieć telefon komórkowy, aby mogła kontaktować się z higienistką i z dyspozytorem.
• Być w stanie komunikować się – osoba oczekująca powinna być w stanie komunikować się z zespołem ratownictwa medycznego, przekazywać informacje, odpowiadać na pytania.

• Brama główna – powinna być otwarta, aby zespół ratownictwa medycznego mógł wjechać na teren szkoły.
• Brama boczna – jeśli brama główna jest niedostępna lub zbyt wąska, powinna być otwarta brama boczna.
• Drzwi wejściowe do budynku – powinny być otwarte, aby zespół ratownictwa medycznego mógł wejść do budynku.
• Drzwi wewnętrzne – drzwi prowadzące do miejsca zdarzenia powinny być otwarte, aby zespół ratownictwa medycznego mógł dotrzeć do poszkodowanego.
• Windy – jeśli miejsce zdarzenia jest na wyższym piętrze, winda powinna być dostępna i sprawna.

• Oświetlenie zewnętrzne – latarnie, reflektory, światła awaryjne powinny być włączone.
• Oświetlenie wewnętrzne – światła na korytarzach, na klatkach schodowych, w salach lekcyjnych powinny być włączone.
• Latarki – osoby oczekujące powinny mieć latarki, aby mogły wskazać drogę do poszkodowanego.
• Odblaski – osoby oczekujące powinny mieć kamizelki odblaskowe, opaski odblaskowe, latarki, aby były widoczne dla zespołu ratownictwa medycznego.

• Wskazać miejsce lądowania – miejsce lądowania powinno być płaskie, twarde, wolne od przeszkód (drzewa, słupy, linie energetyczne, budynki). Miejsce lądowania powinno mieć wymiary minimum 30 x 30 metrów.
• Zabezpieczyć miejsce lądowania – miejsce lądowania powinno być zabezpieczone przed dostępem osób postronnych, przed zwierzętami, przed pojazdami.
• Oznakować miejsce lądowania – miejsce lądowania powinno być oznakowane (np. taśma ostrzegawcza, pachołki, światła awaryjne).
• Wskazać drogę do miejsca lądowania – osoba oczekująca powinna wskazać zespołowi ratownictwa medycznego drogę do miejsca lądowania.

6.8.1.5. Przekazanie poszkodowanego służbom – informacja o stanie, wykonanych czynnościach

• Imię i nazwisko.
• Wiek.
• Klasa/stanowisko.
• Numer PESEL (jeśli dostępny).
• Dane kontaktowe rodziców/opiekunów prawnych (w przypadku ucznia niepełnoletniego).

• Stan świadomości (przytomny, nieprzytomny, splątany, senność).
• Parametry życiowe: tętno, ciśnienie tętnicze (jeśli dostępne), częstość oddechów, saturacja (jeśli dostępny pulsoksymetr), temperatura ciała.
• Opis obrażeń lub objawów.
• Choroby przewlekłe, alergie, przyjmowane leki (jeśli znane).

• Rodzaj zdarzenia (wypadek, zachorowanie, zatrucie, reakcja alergiczna, napad padaczkowy).
• Czas zdarzenia.
• Miejsce zdarzenia.
• Okoliczności zdarzenia – jak doszło do zdarzenia.

• RKO – czas rozpoczęcia, czas trwania, liczba cykli, czy użyto AED, liczba wyładowań.
• Tamowanie krwawienia – metoda, czas.
• Opatrzenie rany – rodzaj opatrunku, użyte materiały.
• Unieruchomienie kończyny – metoda, użyty sprzęt.
• Podanie leków – nazwa, dawka, droga podania, godzina podania.
• Użycie sprzętu medycznego – nazwa sprzętu, czas użycia, wynik.
• Ułożenie poszkodowanego w pozycji bezpiecznej.

• Zalecenia dla zespołu ratownictwa medycznego (np. podejrzenie urazu kręgosłupa, alergia na lateks, cukrzyca typu 1).
• Zalecenia dotyczące transportu (np. transport w pozycji leżącej, transport z unieruchomieniem szyi).
• Zalecenia dotyczące dalszego leczenia (np. konsultacja neurologiczna, konsultacja kardiologiczna).

• Karta zgłoszenia urazu/zachorowania.
• Karta pierwszej pomocy.
• Rejestr wezwań pogotowia.
• Inna dokumentacja medyczna (jeśli dostępna).

• Ustnie – higienistka przekazuje informacje o stanie poszkodowanego, o wykonanych czynnościach ratunkowych, o okolicznościach zdarzenia bezpośrednio ratownikom medycznym.
• Pisemnie – higienistka przekazuje ratownikom medycznym kartę zgłoszenia urazu/zachorowania, kartę pierwszej pomocy, rejestr wezwań pogotowia.
• Elektronicznie – jeśli szkoła posiada system elektronicznej dokumentacji medycznej, higienistka może przekazać dokumentację elektronicznie.

• Przekazanie powinno być kompletne – należy przekazać wszystkie istotne informacje dotyczące stanu poszkodowanego, wykonanych czynności ratunkowych, okoliczności zdarzenia. Nie należy pomijać żadnych informacji, nawet jeśli wydają się nieistotne.
• Przekazanie powinno być dokładne – informacje powinny być precyzyjne, bez błędów, bez przeinaczeń. Nie należy wyolbrzymiać ani minimalizować stanu poszkodowanego.
• Przekazanie powinno być zwięzłe – informacje powinny być przekazane w sposób zwięzły, bez zbędnych informacji, bez dygresji. Ratownicy medyczni mają ograniczony czas i potrzebują konkretnych informacji.
• Przekazanie powinno być spokojne – informacje powinny być przekazane spokojnym tonem, bez krzyku, bez paniki. Ratownicy medyczni muszą zrozumieć informacje, aby podjąć prawidłowe decyzje.
• Przekazanie powinno być udokumentowane – higienistka powinna udokumentować przekazanie poszkodowanego (data, godzina, osoba przyjmująca, przekazane informacje, przekazana dokumentacja).

• Przekazania poszkodowanego – przekazanie informacji o stanie poszkodowanego, o wykonanych czynnościach ratunkowych, o okolicznościach zdarzenia.
• Przekazania dokumentacji – przekazanie karty zgłoszenia urazu/zachorowania, karty pierwszej pomocy, rejestru wezwań pogotowia.
• Współpracy przy transporcie – pomoc przy przenoszeniu poszkodowanego na nosze, przy transporcie do karetki, przy zabezpieczeniu poszkodowanego na czas transportu.
• Kontaktu z rodziną – poinformowanie rodziców/opiekunów prawnych o zdarzeniu, o stanie poszkodowanego, o przewiezieniu do szpitala.
• Dalszej współpracy – utrzymanie kontaktu z zespołem ratownictwa medycznego, dostarczenie dodatkowych informacji, jeśli są potrzebne.

6.8.1.6. Dokumentacja dla służb – karta pierwszej pomocy, dane poszkodowanego

• Potwierdzać stan poszkodowanego w momencie zdarzenia – parametry życiowe, opis obrażeń, objawy.
• Potwierdzać wykonane czynności ratunkowe – RKO, tamowanie krwawienia, opatrzenie rany, podanie leków.
• Potwierdzać okoliczności zdarzenia – rodzaj zdarzenia, czas zdarzenia, miejsce zdarzenia.
• Ułatwiać dalsze leczenie – informacje o chorobach przewlekłych, alergiach, przyjmowanych lekach.
• Chronić higienistkę prawnie – dokumentacja potwierdza, że higienistka udzieliła pomocy, że działała zgodnie z procedurami, że podjęła odpowiednie działania.

• Dane poszkodowanego – imię i nazwisko, wiek, klasa/stanowisko, numer PESEL, dane kontaktowe rodziców/opiekunów prawnych.
• Dane zdarzenia – data i godzina zdarzenia, miejsce zdarzenia, rodzaj zdarzenia, okoliczności zdarzenia.
• Stan poszkodowanego – stan świadomości, parametry życiowe, opis obrażeń lub objawów.
• Wykonane czynności ratunkowe – RKO, tamowanie krwawienia, opatrzenie rany, unieruchomienie kończyny, podanie leków, użycie sprzętu medycznego.
• Podane leki – nazwa, dawka, droga podania, godzina podania.
• Zalecenia – zalecenia dla zespołu ratownictwa medycznego, zalecenia dotyczące transportu, zalecenia dotyczące dalszego leczenia.
• Podpis higienistki – imię i nazwisko, numer prawa wykonywania zawodu (jeśli dotyczy), podpis, data i godzina sporządzenia karty.

• Dane identyfikacyjne – imię i nazwisko, data urodzenia, numer PESEL, adres zamieszkania.
• Dane kontaktowe – numer telefonu poszkodowanego (jeśli dostępny), numer telefonu rodziców/opiekunów prawnych.
• Dane medyczne – choroby przewlekłe, alergie, przyjmowane leki, przebyte operacje, szczepienia.
• Dane dotyczące zdarzenia – rodzaj zdarzenia, czas zdarzenia, miejsce zdarzenia, okoliczności zdarzenia.
• Dane dotyczące wykonanych czynności ratunkowych – RKO, tamowanie krwawienia, opatrzenie rany, podanie leków, użycie sprzętu medycznego.

• W formie papierowej – karta pierwszej pomocy, karta zgłoszenia urazu/zachorowania, rejestr wezwań pogotowia, zaświadczenia lekarskie, wyniki badań. Dokumentacja papierowa powinna być przekazana ratownikom medycznym osobiście, podpisana przez higienistkę, opatrzona datą.
• W formie elektronicznej – jeśli szkoła posiada system elektronicznej dokumentacji medycznej, dokumentacja może być przekazana elektronicznie (e-mail, system teleinformatyczny). Dokumentacja elektroniczna powinna być zabezpieczona hasłem, szyfrowana, przekazana w sposób umożliwiający odczytanie.
• W formie ustnej – jeśli dokumentacja papierowa lub elektroniczna nie jest dostępna, higienistka może przekazać informacje ustnie. Informacje ustne powinny być przekazane w sposób kompletny, dokładny, zwięzły, spokojny.

• Utratą – dokumentacja powinna być przechowywana w sposób zabezpieczony przed kradzieżą, pożarem, zalaniem, uszkodzeniem mechanicznym.
• Zniszczeniem – dokumentacja powinna być zabezpieczona przed zniszczeniem umyślnym lub nieumyślnym.
• Zmianą – dokumentacja powinna być zabezpieczona przed zmianą treści przez osoby nieupoważnione.
• Dostępem osób nieupoważnionych – dokumentacja powinna być przechowywana w zamkniętej szafie, w gabinecie higienistki, zabezpieczonym przed dostępem osób nieupoważnionych.

• Postępowania sądowego – jeśli wobec higienistki jest prowadzone postępowanie sądowe, kopia dokumentacji może być wykorzystana jako dowód.
• Postępowania dyscyplinarnego – jeśli wobec higienistki jest prowadzone postępowanie dyscyplinarne, kopia dokumentacji może być wykorzystana jako dowód.
• Postępowania ubezpieczeniowego – jeśli poszkodowany lub jego rodzice/opiekunowie prawni zgłaszają roszczenie o odszkodowanie, kopia dokumentacji może być wykorzystana jako dowód.
• Analizy powypadkowej – kopia dokumentacji może być wykorzystana do analizy przyczyn zdarzenia i wdrażania działań zapobiegawczych.
• Raportowania – kopia dokumentacji może być wykorzystana do sporządzenia raportu dla dyrektora szkoły, kuratorium oświaty, Sanepidu, ubezpieczyciela.

2. 6.8.2. Współpraca z pogotowiem ratunkowym

6.8.2.1. Przekazywanie pacjenta – zespół ratowniczy, lekarz, pielęgniarz

• Zespół typu P (podstawowy) – składa się z co najmniej dwóch ratowników medycznych lub pielęgniarek systemu. Zespół typu P jest wysyłany do zdarzeń, w których poszkodowany nie wymaga zaawansowanych zabiegów medycznych (np. omdlenie, zasłabnięcie, lekki uraz, zaostrzenie astmy).
• Zespół typu S (specjalistyczny) – składa się z lekarza systemu oraz co najmniej jednego ratownika medycznego lub pielęgniarki systemu. Zespół typu S jest wysyłany do zdarzeń, w których poszkodowany wymaga zaawansowanych zabiegów medycznych (np. zatrzymanie krążenia, ciężki uraz, anafilaksja, zatrucie).

• Lekarz systemu – lekarz posiadający specjalizację w dziedzinie medycyny ratunkowej lub posiadający ukończony kurs w zakresie medycyny ratunkowej. Lekarz systemu jest odpowiedzialny za podejmowanie decyzji medycznych, wykonywanie zaawansowanych zabiegów medycznych, ordynowanie leków.
• Ratownik medyczny – osoba posiadająca wykształcenie w zakresie ratownictwa medycznego, uprawniona do wykonywania medycznych czynności ratunkowych. Ratownik medyczny jest odpowiedzialny za wykonywanie czynności ratunkowych, obsługę sprzętu medycznego, transport poszkodowanego.
• Pielęgniarka systemu – pielęgniarka posiadająca specjalizację w dziedzinie pielęgniarstwa ratunkowego lub posiadająca ukończony kurs w zakresie pielęgniarstwa ratunkowego. Pielęgniarka systemu jest odpowiedzialna za wykonywanie czynności ratunkowych, podawanie leków, opiekę nad poszkodowanym.

• Uporządkować miejsce zdarzenia – usunąć zbędne przedmioty, zapewnić dostęp do poszkodowanego, zapewnić oświetlenie, zapewnić przestrzeń do pracy zespołu ratownictwa medycznego.
• Przygotować dokumentację medyczną – karta zgłoszenia urazu/zachorowania, karta pierwszej pomocy, rejestr wezwań pogotowia, zaświadczenia lekarskie (jeśli dostępne), wyniki badań (jeśli dostępne).
• Przygotować informacje o poszkodowanym – imię i nazwisko, wiek, klasa/stanowisko, dane kontaktowe rodziców/opiekunów prawnych, choroby przewlekłe, alergie, przyjmowane leki.
• Przygotować informacje o zdarzeniu – rodzaj zdarzenia, czas zdarzenia, miejsce zdarzenia, okoliczności zdarzenia.
• Przygotować informacje o wykonanych czynnościach ratunkowych – RKO, tamowanie krwawienia, opatrzenie rany, podanie leków, użycie sprzętu medycznego.
• Wyznaczyć osobę do kontaktu z zespołem ratownictwa medycznego – osoba ta powinna znać dokładną lokalizację zdarzenia, stan poszkodowanego, wykonane czynności ratunkowe.
• Zapewnić dostęp do poszkodowanego – otworzyć bramy, drzwi, windę, zapewnić oświetlenie, usunąć przeszkody.

• Higienistka powinna powitać zespół ratownictwa medycznego, przedstawić się, podać swoje stanowisko.
• Higienistka powinna wskazać miejsce zdarzenia, poszkodowanego.
• Higienistka powinna zapewnić zespół ratownictwa medycznego, że miejsce zdarzenia jest bezpieczne.

• Higienistka powinna przekazać informacje o poszkodowanym: imię i nazwisko, wiek, klasa/stanowisko, dane kontaktowe rodziców/opiekunów prawnych.
• Higienistka powinna przekazać informacje o chorobach przewlekłych, alergiach, przyjmowanych lekach.
• Higienistka powinna przekazać informacje o zdarzeniu: rodzaj zdarzenia, czas zdarzenia, miejsce zdarzenia, okoliczności zdarzenia.

• Higienistka powinna przekazać informacje o stanie świadomości poszkodowanego: przytomny, nieprzytomny, splątany, senność.
• Higienistka powinna przekazać informacje o parametrach życiowych: tętno, ciśnienie tętnicze (jeśli dostępne), częstość oddechów, saturacja (jeśli dostępny pulsoksymetr), temperatura ciała.
• Higienistka powinna przekazać informacje o obrażeniach lub objawach: lokalizacja, rodzaj, rozległość, głębokość.

• Higienistka powinna przekazać informacje o RKO: czas rozpoczęcia, czas trwania, liczba cykli, czy użyto AED, liczba wyładowań.
• Higienistka powinna przekazać informacje o tamowaniu krwawienia: metoda, czas.
• Higienistka powinna przekazać informacje o opatrzeniu rany: rodzaj opatrunku, użyte materiały.
• Higienistka powinna przekazać informacje o podanych lekach: nazwa, dawka, droga podania, godzina podania.
• Higienistka powinna przekazać informacje o użyty sprzęcie medycznym: nazwa sprzętu, czas użycia, wynik.

• Higienistka powinna przekazać zespołowi ratownictwa medycznego kartę zgłoszenia urazu/zachorowania, kartę pierwszej pomocy, rejestr wezwań pogotowia.
• Higienistka powinna przekazać zaświadczenia lekarskie, wyniki badań (jeśli dostępne).
• Higienistka powinna sporządzić kopię dokumentacji przekazywanej zespołowi ratownictwa medycznego i przechowywać ją w gabinecie higienistki.

• Higienistka powinna współpracować z zespołem ratownictwa medycznego przy dalszych czynnościach ratunkowych, jeśli jest taka potrzeba.
• Higienistka powinna udostępnić sprzęt medyczny dostępny w gabinecie higienistki (AED, glukometr, inhalator, autoinpektor z adrenaliną, glukagon).
• Higienistka powinna udostępnić leki dostępne w gabinecie higienistki (jeśli są potrzebne i jeśli zespół ratownictwa medycznego wyraża zgodę na ich użycie).

• Higienistka powinna upewnić się, że zespół ratownictwa medycznego posiada wszystkie niezbędne informacje i dokumentację.
• Higienistka powinna przekazać zespołowi ratownictwa medycznego dane kontaktowe rodziców/opiekunów prawnych poszkodowanego.
• Higienistka powinna zapewnić zespół ratownictwa medycznego, że jest dostępna pod numerem telefonu, jeśli są potrzebne dodatkowe informacje.

• Przekazanie powinno być kompletne – należy przekazać wszystkie istotne informacje dotyczące stanu poszkodowanego, wykonanych czynności ratunkowych, okoliczności zdarzenia. Nie należy pomijać żadnych informacji, nawet jeśli wydają się nieistotne.
• Przekazanie powinno być dokładne – informacje powinny być precyzyjne, bez błędów, bez przeinaczeń. Nie należy wyolbrzymiać ani minimalizować stanu poszkodowanego.
• Przekazanie powinno być zwięzłe – informacje powinny być przekazane w sposób zwięzły, bez zbędnych informacji, bez dygresji. Zespół ratownictwa medycznego ma ograniczony czas i potrzebuje konkretnych informacji.
• Przekazanie powinno być spokojne – informacje powinny być przekazane spokojnym tonem, bez krzyku, bez paniki. Zespół ratownictwa medycznego musi zrozumieć informacje, aby podjąć prawidłowe decyzje.
• Przekazanie powinno być udokumentowane – higienistka powinna udokumentować przekazanie poszkodowanego (data, godzina, osoba przyjmująca, przekazane informacje, przekazana dokumentacja).

6.8.2.2. Informacja o stanie – świadomość, oddech, krążenie, wykonane czynności

• Stan świadomości: przytomny, nieprzytomny, splątany, senność.
• Skala Glasgow (GCS) – jeśli higienistka jest w stanie ocenić (otwieranie oczu, odpowiedź słowna, odpowiedź ruchowa).
• Reakcja na bodźce: reaguje na głos, reaguje na ból, nie reaguje.
• Orientacja: zorientowany co do czasu, miejsca, osoby, niezorientowany.

• Obecność oddechu: oddycha, nie oddycha.
• Częstość oddechów: liczba oddechów na minutę.
• Charakter oddechu: prawidłowy, przyspieszony, spowolniony, płytki, głęboki, świszczący, chrapliwy.
• Drożność dróg oddechowych: drożne, niedrożne, częściowo niedrożne.
• Saturacja (jeśli dostępny pulsoksymetr): wartość procentowa.
• Oddechy ratunkowe: czy były wykonywane, ile, kiedy.

• Obecność krążenia: tętno wyczuwalne, tętno niewyczuwalne.
• Częstość tętna: liczba uderzeń na minutę.
• Charakter tętna: prawidłowe, przyspieszone, spowolnione, słabe, nitkowate, niemiarowe.
• Ciśnienie tętnicze (jeśli dostępny ciśnieniomierz): wartość skurczowa/rozkurczowa.
• Kolor skóry: prawidłowy, blady, siny, czerwony.
• Temperatura skóry: ciepła, zimna, wilgotna.
• Czas nawrotu kapilarnego (CRT): czas w sekundach.
• RKO: czy było wykonywane, czas rozpoczęcia, czas trwania, liczba cykli, czy użyto AED, liczba wyładowań.

• RKO: czas rozpoczęcia, czas trwania, liczba cykli, czy użyto AED, liczba wyładowań.
• Tamowanie krwawienia: metoda, czas, skuteczność.
• Opatrzenie rany: rodzaj opatrunku, użyte materiały.
• Unieruchomienie kończyny: metoda, użyty sprzęt.
• Podanie leków: nazwa, dawka, droga podania, godzina podania.
• Użycie sprzętu medycznego: nazwa sprzętu, czas użycia, wynik.
• Ułożenie poszkodowanego w pozycji bezpiecznej.
• Wezwanie zespołu ratownictwa medycznego: czas wezwania, numer zespołu.

• Rodzaj zdarzenia: wypadek, zachorowanie, zatrucie, reakcja alergiczna, napad padaczkowy.
• Czas zdarzenia: data i godzina.
• Miejsce zdarzenia: sala lekcyjna, boisko, korytarz, stołówka, pracownia, plac zabaw, inne.
• Okoliczności zdarzenia: jak doszło do zdarzenia, co się stało.

• Choroby przewlekłe: cukrzyca, astma, padaczka, alergia, choroby serca, inne.
• Alergie: leki, pokarmy, lateks, inne.
• Przyjmowane leki: nazwa, dawka, częstość.
• Przebyte operacje: rodzaj, data.
• Szczepienia: rodzaj, data.

• Ustnie – higienistka przekazuje informacje o stanie poszkodowanego bezpośrednio ratownikom medycznym, lekarzowi systemu, pielęgniarce systemu.
• Pisemnie – higienistka przekazuje kartę pierwszej pomocy, kartę zgłoszenia urazu/zachorowania, rejestr wezwań pogotowia.
• Elektronicznie – jeśli szkoła posiada system elektronicznej dokumentacji medycznej, higienistka może przekazać informacje elektronicznie.

• Informacja powinna być kompletna – należy przekazać wszystkie istotne informacje dotyczące stanu poszkodowanego. Nie należy pomijać żadnych informacji, nawet jeśli wydają się nieistotne.
• Informacja powinna być dokładna – informacje powinny być precyzyjne, bez błędów, bez przeinaczeń. Nie należy wyolbrzymiać ani minimalizować stanu poszkodowanego.
• Informacja powinna być zwięzła – informacje powinny być przekazane w sposób zwięzły, bez zbędnych informacji, bez dygresji.
• Informacja powinna być spokojna – informacje powinny być przekazane spokojnym tonem, bez krzyku, bez paniki.
• Informacja powinna być aktualna – informacje powinny odzwierciedlać aktualny stan poszkodowanego. Jeśli stan poszkodowanego się zmienia, należy natychmiast poinformować zespół ratownictwa medycznego.

6.8.2.3. Dokumentacja medyczna – karta pierwszej pomocy, dane osobowe, historia chorób

• Potwierdzać stan poszkodowanego w momencie zdarzenia – parametry życiowe, opis obrażeń, objawy.
• Potwierdzać wykonane czynności ratunkowe – RKO, tamowanie krwawienia, opatrzenie rany, podanie leków.
• Potwierdzać okoliczności zdarzenia – rodzaj zdarzenia, czas zdarzenia, miejsce zdarzenia.
• Ułatwiać dalsze leczenie – informacje o chorobach przewlekłych, alergiach, przyjmowanych lekach.
• Chronić higienistkę prawnie – dokumentacja potwierdza, że higienistka udzieliła pomocy, że działała zgodnie z procedurami, że podjęła odpowiednie działania.

• Dane poszkodowanego – imię i nazwisko, wiek, klasa/stanowisko, numer PESEL, dane kontaktowe rodziców/opiekunów prawnych.
• Dane zdarzenia – data i godzina zdarzenia, miejsce zdarzenia, rodzaj zdarzenia, okoliczności zdarzenia.
• Stan poszkodowanego – stan świadomości, parametry życiowe, opis obrażeń lub objawów.
• Wykonane czynności ratunkowe – RKO, tamowanie krwawienia, opatrzenie rany, unieruchomienie kończyny, podanie leków, użycie sprzętu medycznego.
• Podane leki – nazwa, dawka, droga podania, godzina podania.
• Zalecenia – zalecenia dla zespołu ratownictwa medycznego, zalecenia dotyczące transportu, zalecenia dotyczące dalszego leczenia.
• Podpis higienistki – imię i nazwisko, numer prawa wykonywania zawodu (jeśli dotyczy), podpis, data i godzina sporządzenia karty.

• Dane identyfikacyjne – imię i nazwisko, data urodzenia, numer PESEL, adres zamieszkania.
• Dane kontaktowe – numer telefonu poszkodowanego (jeśli dostępny), numer telefonu rodziców/opiekunów prawnych.
• Dane medyczne – choroby przewlekłe, alergie, przyjmowane leki, przebyte operacje, szczepienia.

• Choroby przewlekłe – cukrzyca typu 1, astma, padaczka, alergia, choroby serca, choroby nerek, choroby onkologiczne, inne.
• Alergie – leki, pokarmy, lateks, inne.
• Przyjmowane leki – nazwa, dawka, częstość.
• Przebyte operacje – rodzaj, data.
• Szczepienia – rodzaj, data.
• Indywidualny plan opieki – jeśli poszkodowany posiada indywidualny plan opieki, higienistka powinna przekazać go zespołowi ratownictwa medycznego.

• W formie papierowej – karta pierwszej pomocy, karta zgłoszenia urazu/zachorowania, rejestr wezwań pogotowia, zaświadczenia lekarskie, wyniki badań. Dokumentacja papierowa powinna być przekazana ratownikom medycznym osobiście, podpisana przez higienistkę, opatrzona datą.
• W formie elektronicznej – jeśli szkoła posiada system elektronicznej dokumentacji medycznej, dokumentacja może być przekazana elektronicznie (e-mail, system teleinformatyczny). Dokumentacja elektroniczna powinna być zabezpieczona hasłem, szyfrowana, przekazana w sposób umożliwiający odczytanie.
• W formie ustnej – jeśli dokumentacja papierowa lub elektroniczna nie jest dostępna, higienistka może przekazać informacje ustnie. Informacje ustne powinny być przekazane w sposób kompletny, dokładny, zwięzły, spokojny.

• Utratą – dokumentacja powinna być przekazana bezpośrednio ratownikom medycznym, nie powinna być pozostawiona bez opieki.
• Zniszczeniem – dokumentacja powinna być zabezpieczona przed zniszczeniem umyślnym lub nieumyślnym.
• Dostępem osób nieupoważnionych – dokumentacja powinna być przekazana wyłącznie zespołowi ratownictwa medycznego, nie powinna być udostępniana osobom nieupoważnionym.

• Postępowania sądowego – jeśli wobec higienistki jest prowadzone postępowanie sądowe, kopia dokumentacji może być wykorzystana jako dowód.
• Postępowania dyscyplinarnego – jeśli wobec higienistki jest prowadzone postępowanie dyscyplinarne, kopia dokumentacji może być wykorzystana jako dowód.
• Postępowania ubezpieczeniowego – jeśli poszkodowany lub jego rodzice/opiekunowie prawni zgłaszają roszczenie o odszkodowanie, kopia dokumentacji może być wykorzystana jako dowód.
• Analizy powypadkowej – kopia dokumentacji może być wykorzystana do analizy przyczyn zdarzenia i wdrażania działań zapobiegawczych.
• Raportowania – kopia dokumentacji może być wykorzystana do sporządzenia raportu dla dyrektora szkoły, kuratorium oświaty, Sanepidu, ubezpieczyciela.

6.8.2.4. Kontakt z rodziną – informowanie, towarzyszenie, wsparcie

• Niezwłocznie – w przypadku zdarzeń zagrażających życiu lub zdrowiu (zatrzymanie krążenia, anafilaksja, ciężki uraz, zatrucie). Higienistka powinna poinformować rodzinę poszkodowanego niezwłocznie po zdarzeniu, przed przybyciem zespołu ratownictwa medycznego lub w trakcie oczekiwania na przybycie zespołu.
• W ciągu 30 minut – w przypadku zdarzeń wymagających wezwania zespołu ratownictwa medycznego, ale nie zagrażających bezpośrednio życiu. Higienistka powinna poinformować rodzinę poszkodowanego w ciągu 30 minut od zdarzenia.
• W ciągu 1 godziny – w przypadku zdarzeń wymagających konsultacji lekarskiej, ale nie wymagających wezwania zespołu ratownictwa medycznego. Higienistka powinna poinformować rodzinę poszkodowanego w ciągu 1 godziny od zdarzenia.

• Telefonicznie – higienistka dzwoni do rodziców/opiekunów prawnych poszkodowanego i informuje o zdarzeniu. Jest to najszybszy sposób poinformowania rodziny.
• Osobiście – jeśli rodzice/opiekunowie prawni poszkodowanego są na terenie szkoły (np. na wywiadówce, na zajęciach), higienistka może poinformować ich osobiście. Jest to najskuteczniejszy sposób poinformowania rodziny, ponieważ umożliwia bezpośredni kontakt, zadawanie pytań, udzielanie wsparcia.
• Za pośrednictwem zespołu ratownictwa medycznego – jeśli higienistka nie jest w stanie skontaktować się z rodziną poszkodowanego, może poprosić zespół ratownictwa medycznego o poinformowanie rodziny.

• Dane poszkodowanego – imię i nazwisko, klasa/stanowisko.
• Rodzaj zdarzenia – wypadek, zachorowanie, zatrucie, reakcja alergiczna, napad padaczkowy.
• Czas zdarzenia – data i godzina.
• Miejsce zdarzenia – sala lekcyjna, boisko, korytarz, stołówka, pracownia, plac zabaw, inne.
• Stan poszkodowanego – stan świadomości, parametry życiowe, opis obrażeń lub objawów.
• Wykonane czynności ratunkowe – RKO, tamowanie krwawienia, opatrzenie rany, podanie leków.
• Wezwanie zespołu ratownictwa medycznego – czas wezwania, numer zespołu.
• Przewiezienie do szpitala – nazwa szpitala, adres, oddział.
• Dane kontaktowe higienistki – imię i nazwisko, numer telefonu.

• Informacja powinna być prawdziwa – nie należy wyolbrzymiać ani minimalizować stanu poszkodowanego. Należy mówić prawdę, nawet jeśli jest trudna.
• Informacja powinna być spokojna – informacje powinny być przekazane spokojnym tonem, bez krzyku, bez paniki. Rodzina poszkodowanego jest przestraszona, zdezorientowana, pełna obaw. Higienistka powinna być spokojna, opanowana, wspierająca.
• Informacja powinna być kompletna – należy przekazać wszystkie istotne informacje dotyczące zdarzenia, stanu poszkodowanego, wykonanych czynności ratunkowych. Nie należy pomijać żadnych informacji, nawet jeśli wydają się nieistotne.
• Informacja powinna być zrozumiała – informacje powinny być przekazane w sposób zrozumiały dla rodziny poszkodowanego. Należy unikać terminologii medycznej, której rodzina może nie rozumieć. Jeśli rodzina nie rozumie informacji, należy je powtórzyć w inny sposób.
• Informacja powinna być przekazana z empatią – rodzina poszkodowanego przeżywa trudne chwile. Higienistka powinna być empatyczna, wspierająca, cierpliwa.

• Na miejscu zdarzenia – jeśli rodzina poszkodowanego przybywa na miejsce zdarzenia, higienistka powinna być obecna, odpowiadać na pytania, udzielać wsparcia.
• W trakcie oczekiwania na zespół ratownictwa medycznego – jeśli rodzina poszkodowanego przybywa przed zespołem ratownictwa medycznego, higienistka powinna być obecna, informować o stanie poszkodowanego, udzielać wsparcia.
• W trakcie transportu poszkodowanego do karetki – jeśli rodzina poszkodowanego chce towarzyszyć poszkodowanemu w transporcie do karetki, higienistka powinna to umożliwić (jeśli nie przeszkadza to zespołowi ratownictwa medycznego).
• W trakcie przewożenia poszkodowanego do szpitala – jeśli rodzina poszkodowanego chce towarzyszyć poszkodowanemu w karetce, higienistka powinna to umożliwić (jeśli zespół ratownictwa medycznego wyraża zgodę).

• Wsparcie informacyjne – udzielanie informacji o zdarzeniu, o stanie poszkodowanego, o wykonanych czynnościach ratunkowych, o przewiezieniu do szpitala.
• Wsparcie emocjonalne – wysłuchanie rodziny, obecność, empatia, cierpliwość.
• Wsparcie praktyczne – pomoc w kontakcie ze szpitalem, w organizacji transportu, w opiece nad innymi dziećmi.
• Wsparcie duchowe – jeśli rodzina poszkodowanego jest wierząca, higienistka może zaproponować modlitwę, kontakt z duszpasterzem, sakramenty (za zgodą rodziny).
• Wsparcie psychologiczne – jeśli rodzina poszkodowanego przeżywa silny stres, higienistka może skierować rodzinę do psychologa, do interwenta kryzysowego, do grupy wsparcia.

• Data i godzina kontaktu – kiedy rodzina została poinformowana.
• Sposób kontaktu – telefonicznie, osobiście, za pośrednictwem zespołu ratownictwa medycznego.
• Osoba informująca – imię i nazwisko higienistki.
• Osoba informowana – imię i nazwisko rodzica/opiekuna prawnego.
• Treść informacji – rodzaj zdarzenia, stan poszkodowanego, wykonane czynności ratunkowe, przewiezienie do szpitala.
• Reakcja rodziny – pytania, obawy, decyzje.
• Podpis higienistki – imię i nazwisko, podpis, data i godzina sporządzenia notatki.

6.8.2.5. Współpraca przy transporcie – nosze, winda, droga do karetki

• Otwarcie bram i drzwi – brama główna, brama boczna, drzwi wejściowe do budynku, drzwi wewnętrzne prowadzące do miejsca zdarzenia powinny być otwarte.
• Oświetlenie drogi – jeśli zdarzenie ma miejsce w nocy lub w warunkach ograniczonej widoczności, higienistka powinna zapewnić oświetlenie drogi do karetki.
• Usunięcie przeszkód – przeszkody na drodze do karetki (meble, sprzęt, osoby postronne) powinny być usunięte.
• Zabezpieczenie drogi – droga do karetki powinna być zabezpieczona przed dostępem osób postronnych, przed zwierzętami, przed pojazdami.
• Wyznaczenie osoby prowadzącej – higienistka powinna wyznaczyć osobę, która będzie prowadzić zespół ratownictwa medycznego do karetki.

• Pomoc przy układaniu poszkodowanego na noszach – higienistka może pomagać przy układaniu poszkodowanego na noszach, przy zabezpieczaniu poszkodowanego pasami, przy podnoszeniu noszy.
• Pomoc przy przenoszeniu noszy – higienistka może pomagać przy przenoszeniu noszy, jeśli jest taka potrzeba.
• Pomoc przy zabezpieczaniu poszkodowanego na noszach – higienistka może pomagać przy zabezpieczaniu poszkodowanego pasami, przy okrywaniu kocem, przy monitorowaniu stanu poszkodowanego.

• Zapewnić dostępność windy – winda powinna być dostępna, sprawna, wystarczająco duża, aby pomieścić nosze i zespół ratownictwa medycznego.
• Zablokować windę – winda powinna być zablokowana na parterze lub na piętrze, na którym jest poszkodowany, aby zespół ratownictwa medycznego nie musiał czekać na windę.
• Wyznaczyć osobę do obsługi windy – higienistka powinna wyznaczyć osobę, która będzie obsługiwać windę podczas transportu poszkodowanego.
• Zapewnić oświetlenie windy – winda powinna być oświetlona, aby zespół ratownictwa medycznego mógł monitorować stan poszkodowanego.
• Zapewnić przestrzeń w windzie – winda powinna być wystarczająco duża, aby pomieścić nosze, zespół ratownictwa medycznego, higienistkę (jeśli jest potrzebna).

• Droga powinna być najkrótsza – zespół ratownictwa medycznego powinien dotrzeć do karetki jak najszybciej.
• Droga powinna być najbezpieczniejsza – droga powinna być wolna od przeszkód, od osób postronnych, od zwierząt, od pojazdów.
• Droga powinna być dostępna dla noszy – droga powinna być wystarczająco szeroka, aby pomieścić nosze, powinna być wolna od schodów (jeśli jest taka możliwość), powinna być oświetlona.
• Droga powinna być wskazana przez osobę prowadzącą – higienistka powinna wyznaczyć osobę, która będzie prowadzić zespół ratownictwa medycznego do karetki.

• Pomoc przy umieszczaniu noszy w karetce – higienistka może pomagać przy umieszczaniu noszy w karetce, przy zabezpieczaniu noszy w karetce.
• Pomoc przy zabezpieczaniu poszkodowanego w karetce – higienistka może pomagać przy zabezpieczaniu poszkodowanego pasami, przy okrywaniu kocem, przy monitorowaniu stanu poszkodowanego.
• Przekazanie informacji zespołowi ratownictwa medycznego – higienistka powinna przekazać zespołowi ratownictwa medycznego informacje o stanie poszkodowanego, o wykonanych czynnościach ratunkowych, o chorobach przewlekłych, alergiach, przyjmowanych lekach.
• Przekazanie dokumentacji medycznej – higienistka powinna przekazać zespołowi ratownictwa medycznego kartę pierwszej pomocy, kartę zgłoszenia urazu/zachorowania, rejestr wezwań pogotowia.

• Data i godzina transportu – kiedy poszkodowany został przetransportowany do karetki.
• Osoby uczestniczące w transporcie – imiona i nazwiska ratowników medycznych, lekarza systemu, pielęgniarki systemu, higienistki.
• Droga transportu – z miejsca zdarzenia do karetki, z karetki do szpitala.
• Stan poszkodowanego w trakcie transportu – stan świadomości, parametry życiowe, obrażenia, objawy.
• Podane leki w trakcie transportu – nazwa, dawka, droga podania, godzina podania.
• Podpis higienistki – imię i nazwisko, podpis, data i godzina sporządzenia notatki.

6.8.2.6. Szkolenia wspólne – ćwiczenia, symulacje, wymiana doświadczeń

• Poznanie procedur – higienistka poznaje procedury działania zespołów ratownictwa medycznego, zespoły ratownictwa medycznego poznają procedury działania higienistki szkolnej.
• Doskonalenie współpracy – higienistka i zespoły ratownictwa medycznego ćwiczą współpracę, komunikację, przekazywanie poszkodowanego.
• Wymianę doświadczeń – higienistka i zespoły ratownictwa medycznego wymieniają doświadczenia, spostrzeżenia, wnioski.
• Identyfikację problemów – higienistka i zespoły ratownictwa medycznego identyfikują problemy, trudności, bariery we współpracy.
• Wdrażanie usprawnień – higienistka i zespoły ratownictwa medycznego wdrażają usprawnienia, zmiany, poprawki.

• Ćwiczenia praktyczne – higienistka i zespoły ratownictwa medycznego ćwiczą udzielanie pierwszej pomocy, przekazywanie poszkodowanego, transport poszkodowanego.
• Symulacje zdarzeń – higienistka i zespoły ratownictwa medycznego symulują zdarzenia (wypadek, zachorowanie, pożar, katastrofa), ćwiczą procedury postępowania.
• Warsztaty – higienistka i zespoły ratownictwa medycznego uczestniczą w warsztatach dotyczących medycyny ratunkowej, komunikacji kryzysowej, zarządzania kryzysowego.
• Konferencje – higienistka i zespoły ratownictwa medycznego uczestniczą w konferencjach dotyczących medycyny ratunkowej, bezpieczeństwa w szkołach, ochrony zdrowia.
• Wymiana doświadczeń – higienistka i zespoły ratownictwa medycznego wymieniają doświadczenia, spostrzeżenia, wnioski.

• Co najmniej raz w roku – higienistka powinna zorganizować szkolenie wspólne z zespołami ratownictwa medycznego co najmniej raz w roku szkolnym.
• Na początku roku szkolnego – szkolenie wspólne powinno być zorganizowane na początku roku szkolnego, aby higienistka i zespoły ratownictwa medycznego mogły poznać się, ustalić procedury współpracy, wymienić doświadczenia.
• Po zdarzeniu kryzysowym – szkolenie wspólne powinno być zorganizowane po zdarzeniu kryzysowym, aby higienistka i zespoły ratownictwa medycznego mogły omówić zdarzenie, wyciągnąć wnioski, wdrożyć usprawnienia.
• Na wniosek higienistki lub zespołów ratownictwa medycznego – szkolenie wspólne może być zorganizowane na wniosek higienistki lub zespołów ratownictwa medycznego, jeśli jest taka potrzeba.

• Procedury wezwania pomocy – numery alarmowe, informacje przekazywane dyspozytorowi, współpraca z dyspozytorem.
• Procedury przekazania poszkodowanego – przekazywanie informacji o stanie poszkodowanego, przekazywanie dokumentacji medycznej, współpraca przy transporcie.
• Procedury transportu – przenoszenie poszkodowanego na nosze, transport windą, droga do karetki, umieszczanie poszkodowanego w karetce.
• Procedury komunikacji kryzysowej – informowanie rodziny poszkodowanego, komunikacja z zespołem ratownictwa medycznego, komunikacja z dyrekcją szkoły.
• Procedury dokumentacji – prowadzenie dokumentacji medycznej, przekazywanie dokumentacji zespołowi ratownictwa medycznego, archiwizacja dokumentacji.
• Procedury współpracy z innymi służbami – policja, straż pożarna, Zarządzanie Kryzysowe, Czerwony Krzyż.

• Omówienie zdarzeń – higienistka i zespoły ratownictwa medycznego omawiają zdarzenia, które miały miejsce w szkole, wyciągają wnioski, wdrażają usprawnienia.
• Wymiana spostrzeżeń – higienistka i zespoły ratownictwa medycznego wymieniają spostrzeżenia dotyczące współpracy, komunikacji, procedur.
• Wymiana materiałów szkoleniowych – higienistka i zespoły ratownictwa medycznego wymieniają materiały szkoleniowe, podręczniki, wytyczne.
• Wymiana kontaktów – higienistka i zespoły ratownictwa medycznego wymieniają dane kontaktowe, aby umożliwić szybką komunikację w przypadku zdarzenia.

• Data i godzina szkolenia – kiedy szkolenie się odbyło.
• Miejsce szkolenia – gdzie szkolenie się odbyło.
• Uczestnicy szkolenia – imiona i nazwiska uczestników, stanowiska.
• Zakres szkolenia – tematy omówione podczas szkolenia.
• Wnioski i rekomendacje – wnioski wyciągnięte podczas szkolenia, rekomendacje dotyczące usprawnień.
• Podpis organizatora szkolenia – imię i nazwisko, podpis, data i godzina sporządzenia notatki.

3. 6.8.3. Współpraca z policją i innymi służbami

6.8.3.1. Zgłaszanie przestępstw – wypadki, pobicia, zagrożenia

• Pobicia i znęcanie się: Zasinienia, oparzenia, rany szarpane, których mechanizm powstania nie pokrywa się z wyjaśnieniami ucznia lub rodziców (podejrzenie przemocy domowej lub rówieśniczej).
• Zagrożenia bezpieczeństwa powszechnego: Wnoszenie na teren szkoły broni, niebezpiecznych narzędzi, materiałów wybuchowych lub środków odurzających.
• Przestępstwa seksualne: Podejrzenie wykorzystania seksualnego małoletniego (w tym wewnątrzrodzinnego), produkcji lub rozpowszechniania treści pedofilskich.
• Wypadki komunikacyjne z udziałem uczniów: Zdarzenia na terenie szkoły (np. potrącenie na parkingu szkolnym) lub w drodze do/z szkoły, jeśli szkoła organizowała transport.
• Zaginięcia i porwania: Nagłe i niewyjaśnione zniknięcie ucznia, które może wskazywać na uprowadzenie lub ucieczkę z domu w wyniku przemocy.

1. Natychmiastowa reakcja: W przypadku bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia (np. bójka z użyciem niebezpiecznego narzędzia, obecność uzbrojonego intruza) należy niezwłocznie wybrać numer 112 lub 997.
2. Zabezpieczenie dowodów: Zabezpieczenie rzeczy, które mogą stanowić dowód w sprawie (np. znalezione substancje, uszkodzona odzież), do czasu przybycia Policji.
3. Zawiadomienie dyrektora: Higienistka ma obowiązek poinformować dyrektora szkoły o zaistniałym podejrzeniu, jednak w przypadku podejrzenia przestępstwa, w które zamieszany może być personel szkoły (w tym dyrektor), higienistka ma moralne i prawne prawo (a nawet obowiązek) zgłosić sprawę bezpośrednio do Policji lub prokuratury, z pominięciem przełożonego.
4. Dokumentacja medyczna: Precyzyjne opisanie w karcie urazu lub notatce służbowej charakteru obrażeń, ich lokalizacji, kształtu (np. ślady po uderzeniu pasem, rany po papierosach) oraz zachowania i wypowiedzi ucznia. Dokumentacja ta stanowi kluczowy dowód w postępowaniu karnym.

6.8.3.2. Zabezpieczenie miejsca zdarzenia – do czasu przybycia policji

• Odizolowanie terenu: Natychmiastowe odgrodzenie miejsca zdarzenia (np. za pomocą taśmy policyjnej, linek, lub poprzez ustawienie personelu w bezpiecznej odległości) w celu uniemożliwienia dostępu osobom postronnym, uczniom i mediom.
• Zakaz ingerencji: Bezwzględny zakaz dotykania, przemieszczania lub usuwania jakichkolwiek przedmiotów (broni, narzędzi, opakowań po lekach/narkotykach, łusek, plam krwi) z miejsca zdarzenia. Wyjątkiem jest sytuacja, w której przemieszczenie przedmiotu jest absolutnie konieczne do ratowania życia (np. usunięcie ciężaru przygniatającego klatkę piersiową poszkodowanego).
• Ochrona godności ofiary: W przypadku zgonu, ciężkiego okaleczenia lub zdarzenia o charakterze seksualnym, obowiązkiem moralnym i etycznym personelu jest ochrona godności ofiary. Należy przykryć ciało lub poszkodowanego (np. kocem, parawanem, folią NRC), aby uchronić go przed wzrokiem gapiów, telefonów komórkowych i kamer. Jest to wyraz szacunku dla Imago Dei (obrazu Boga) obecnego w każdym człowieku, również w chwili jego największej kruchości lub po śmierci.
• Ewakuacja świadków: Oddalenie świadków zdarzenia od miejsca incydentu, aby zapobiec zanieczyszczeniu śladów, ale jednocześnie uniemożliwić im wzajemne uzgadnianie wersji wydarzeń przed przybyciem Policji. Należy spisać listę osób przebywających na miejscu zdarzenia.
• Zabezpieczenie monitoringu: Natychmiastowe powiadomienie administratora systemu CCTV o konieczności zabezpieczenia nagrań z odpowiedniego przedziału czasowego, aby zapobiec ich nadpisaniu lub usunięciu.

6.8.3.3. Współpraca przy dochodzeniu – zeznania, dokumentacja, dowody

• Pracownik szkoły wezwany w charakterze świadka ma obowiązek stawić się na wezwanie i złożyć zeznania zgodne z prawdą (art. 177 KPK).
• Należy pamiętać, że składanie fałszywych zeznań jest przestępstwem (art. 233 KK).
• W przypadku przesłuchiwania małoletnich uczniów, szkoła powinna zapewnić im wsparcie psychologiczne oraz obecność pedagoga lub psychologa szkolnego, dbając o to, aby proces ten nie powodował wtórnej wiktymizacji (ponownej traumatyzacji dziecka).

• Zgodnie z prawem, zwolnienie z tajemnicy zawodowej może nastąpić na mocy postanowienia sądu lub prokuratora, jeżeli jest to niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości, a okoliczność nie może być ustalona na podstawie innych dowodów.
• Higienistka nie może samodzielnie decydować o przekazaniu dokumentacji medycznej ucznia Policji na podstawie samego legitymacji funkcjonariusza. Wymagane jest pisemne wezwanie lub postanowienie prokuratorskie/sądowe.
• Wyjątkiem jest sytuacja, w której ujawnienie informacji jest niezbędne do natychmiastowego ratowania życia lub zdrowia (np. informowanie ratowników medycznych i Policji o tym, że uczeń, który uciekł i stanowi zagrożenie dla siebie, jest w stanie psychozy lub pod wpływem silnych leków).

6.8.3.4. Ochrona przed mediami – brak informacji, rzecznik prasowy

1. Zasada jedności głosu: Jedyną osobą upoważnioną do wypowiadania się w imieniu szkoły w sytuacjach kryzysowych jest dyrektor placówki lub wyznaczony rzecznik prasowy organu prowadzącego (np. urzędu gminy/miasta).
2. Milczenie personelu: Higienistka, nauczyciele i inni pracownicy szkoły są bezwzględnie zobowiązani do zachowania milczenia wobec dziennikarzy. Przekazywanie nieoficjalnych informacji, spekulowanie na temat przyczyn zdarzenia lub ujawnianie danych medycznych poszkodowanych jest rażącym naruszeniem prawa (RODO, ustawy o ochronie danych osobowych) oraz etyki zawodowej.
3. Ochrona przed "hienami": W przypadku pojawienia się dziennikarzy na terenie szkoły lub w pobliżu miejsca zbiórki ewakuacyjnej, personel ochrony i wyznaczeni nauczyciele mają obowiązek grzecznie, ale stanowczo odmówić wstępu na teren placówki i udzielania jakichkolwiek komentarzy.
4. Ochrona wizerunku uczniów: Szkoła musi aktywnie przeciwdziałać rejestrowaniu twarzy uczniów (szczególnie w stanie szoku, płaczu czy ewakuacji) przez osoby postronne i media. Należy w miarę możliwości organizować ewakuację i zbiórki w miejscach osłoniętych, z dala od obiektywów kamer.
5. Komunikaty oficjalne: Wszelkie komunikaty prasowe muszą być wcześniej skonsultowane z Policją, prokuraturą oraz (w miarę możliwości) z rodzinami poszkodowanych. Komunikaty te powinny zawierać wyłącznie zweryfikowane fakty, unikać emocjonalnego języka i zawsze podkreślać troskę o dobro poszkodowanych oraz współpracę ze służbami.

6.8.3.5. Współpraca z Strażą Pożarną – pożary, ewakuacje, katastrofy

• Ratownictwo chemiczno-ekologiczne: W przypadku uszkodzenia instalacji grzewczej (wyciek tlenku węgla, gazu) lub wypadku w pracowni chemicznej (rozlanie substancji żrących, toksycznych), straż pożarna dysponuje specjalistycznym sprzętem pomiarowym i ochronnym. Higienistka musi przekazać dowódcy akcji karty charakterystyki substancji niebezpiecznych (MSDS) przechowywanych w szkole, co jest kluczowe dla doboru odpowiednich środków neutralizujących i zabezpieczenia medycznego ratowników.
• Ratownictwo techniczne: Otwieranie zablokowanych pomieszczeń, uwalnianie osób z uszkodzonych wind, usuwanie powalonych drzew zagrażających budynkowi szkoły.
• Ewakuacja z wysokości: Ewakuacja uczniów i personelu z wyższych kondygnacji za pomocą drabin mechanicznych lub aparatów ucieczkowych, gdy drogi ewakuacyjne (klatki schodowe) są zadymione lub odcięte przez ogień.
• Prewencja i edukacja: Straż Pożarna jest naturalnym partnerem szkoły w prowadzeniu szkoleń z zakresu ochrony przeciwpożarowej, obsługi gaśnic oraz ewakuacji. Wspólne ćwiczenia ewakuacyjne z udziałem wozów strażackich budują u uczniów prawidłowe nawyki i zmniejszają ryzyko paniki w sytuacji realnego zagrożenia.
• Udostępnianie planów: Szkoła powinna posiadać aktualne plany architektoniczne budynku z zaznaczonymi głównymi zaworami mediów (gaz, prąd, woda), układem dróg ewakuacyjnych i lokalizacją materiałów niebezpiecznych, które na żądanie dowódcy akcji ratunkowej muszą być natychmiast udostępnione.

6.8.3.6. Współpraca z Zarządzaniem Kryzysowym – klęski żywiołowe, zagrożenia masowe

• Budynek szkoły jako punkt zbiórki i schronienie: W przypadku klęsk żywiołowych (np. podtopienia okolicy, pożary lasów zmuszające do ewakuacji całych osiedli), budynek szkoły (szczególnie sala gimnastyczna) może zostać decyzją wójta/burmistrza wyznaczony na punkt przyjęć ewakuowanych lub punkt rozdzielania pomocy humanitarnej.
• Logistyka i zaplecze: Szkoła dysponuje zapleczem sanitarnym, kuchennym i przestrzenią, co czyni ją naturalnym zapleczem logistycznym dla służb ratunkowych i wolontariuszy działających na terenie dotkniętym katastrofą.
• Współpraca higienistki z zespołami medycznymi: W przypadku utworzenia w szkole punktu medycznego dla ewakuowanych, higienistka szkolna może zostać włączona (za swoją zgodą i w ramach wolontariatu lub delegowania służbowego) do pracy w punkcie triage'u lub opieki nad osobami przewlekle chorymi, które w wyniku ewakuacji utraciły dostęp do swoich leków i sprzętu medycznego.
• Systemy wczesnego ostrzegania: Szkoła musi być zintegrowana z lokalnym systemem ostrzegania (np. RSO - Regionalny System Ostrzegania), aby w przypadku nagłych zagrożeń (np. skażenie powietrza, zbliżająca się trąba powietrzna) dyrekcja mogła natychmiast wdrożyć procedury lockdownu lub ewakuacji wewnętrznej.

6.8.3.7. Współpraca z Czerwonym Krzyżem – szkolenia, pomoc humanitarna, wolontariat

• Edukacja i szkolenia: PCK jest wiodącą organizacją w zakresie certyfikowanego szkolenia z pierwszej pomocy przedmedycznej. Szkoła powinna nawiązać stałą współpracę z lokalnym oddziałem PCK w celu organizowania corocznych szkoleń dla kadry pedagogicznej oraz zajęć fakultatywnych i kół zainteresowań dla uczniów (np. Szkolne Koła PCK).
• Wolontariat i pomoc humanitarna: Włączanie uczniów i personelu w akcje charytatywne PCK (zbiórki krwi, zbiórki darów dla ofiar klęsk żywiołowych, paczki świąteczne dla ubogich) jest doskonałą formą wychowania przez działanie. Kształtuje to w młodych ludziach wrażliwość społeczną, empatię i postawę proaktywności wobec cierpienia innych.
• Zabezpieczenie medyczne imprez: Wolontariusze PCK posiadający kwalifikacje z pierwszej pomocy mogą wspierać higienistkę szkolną w zabezpieczaniu medycznym dużych imprez masowych organizowanych przez szkołę (festyny, zawody sportowe, wycieczki).
• Konkursy i rywalizacja: Udział drużyn szkolnych w Mistrzostwach Szkół w Pierwszej Pomocy Przedmedycznej organizowanych przez PCK podnosi prestiż wiedzy medycznej w środowisku uczniowskim i motywuje do doskonalenia umiejętności ratowania życia.