1. Wersja I

NABOŻEŃSTWO 5

„KULTURA POKOJU”

„Błogosławieni, którzy wprowadzają pokój”

I. Fundament kościelny (dla prowadzących)

Źródła inspiracji (oficjalne):

• Ewangelia wg św. Mateusza 5,9 – Błogosławieństwa (wprowadzający pokój)

• J 14,27 – Pokój dany przez Chrystusa

• Modlitwa o pokój (św. Franciszek z Asyżu) – tradycja Kościoła

• Katechizm Kościoła Katolickiego – godność osoby, pojednanie

• Św. Jan Paweł II – „Pokój zaczyna się w sercu człowieka”, orędzia pokojowe

Cel duchowy:
Dziecko uczy się pokoju jako postawy serca, słowa i czynu, a nie tylko braku kłótni.

II. Dane organizacyjne

• Czas: 35–45 minut

• Wiek: 4–12 lat (warianty trudności w ćwiczeniach)

• Miejsce: sala / kaplica / ogród

• Symbol główny: biały gołąbek + kamień pokoju

III. Struktura nabożeństwa (minuty)

1. Powitanie i piosenka otwierająca – 5 min

2. Modlitwa otwierająca – 3 min

3. Proklamacja Słowa (dziecięca) + komentarz – 5 min

4. Psalm responsoryjny pokoju – 4 min

5. Wizualizacja „Pokój w sercu” – 4 min

6. Warsztat praktyczny „Budujemy pokój” – 12–15 min

7. Intencje pokoju – 5 min

8. Ślubowanie i błogosławieństwo – 4 min

9. Piosenka końcowa – 2 min

IV. Piosenki (pełne teksty)

Piosenka otwierająca

„Błogosławieni w pokoju”

Zwrotka 1
Gdy moje serce bije spokojnie,
Gdy moje słowa są dobre i ciche,
Wtedy świat wokół jaśnieje,
Pokój zaczyna się tu.

Refren
Błogosławieni, którzy niosą pokój,
Oni są blisko Serca Pana.
Błogosławieni, którzy łączą ludzi,
Ich miłość świat przemienia.

Piosenka końcowa

„Jestem znakiem pokoju”

Jestem znakiem pokoju dziś,
Tam gdzie jestem, rośnie dobro.
Mój uśmiech, słowo, prosty gest
Buduje świat bez lęku.

V. Modlitwy (pełna treść)

Modlitwa otwierająca

„Panie, jesteś teraz pośród nas.
Twój pokój wypełnia nasze serca.
Uczysz nas mówić łagodnie i słuchać uważnie.
Sprawiasz, że stajemy się narzędziami pokoju
w domu, w szkole i między przyjaciółmi.”

Modlitwa inspirowana modlitwą św. Franciszka (wersja dziecięca, teraźniejsza)

„Panie, czynisz mnie narzędziem swojego pokoju.
Tam, gdzie jest kłótnia, niosę zgodę.
Tam, gdzie jest smutek, niosę radość.
Tam, gdzie jest strach, niosę zaufanie.
Moje serce jest spokojne,
a moje ręce budują dobro.”

(Modlitwa oparta na tradycyjnym tekście Kościoła, uproszczona pedagogicznie)

VI. Proklamacja Słowa (dziecięca)

Prowadzący:
„Pan Jezus uczy:
Błogosławieni, którzy wprowadzają pokój,
ponieważ oni są dziećmi Bożymi.”

Krótki komentarz (1–2 zdania):
Pokój rodzi się wtedy, gdy wybieramy dobro zamiast krzyku i zgodę zamiast obrażania.

VII. Psalm responsoryjny „Pan daje pokój”

Prowadzący:
Pan obdarza swoje dzieci pokojem.
Dzieci:
Pokój mieszka w moim sercu.

Prowadzący:
Pan uczy mnie łagodnych słów.
Dzieci:
Moje słowa niosą dobro.

Prowadzący:
Pan prowadzi mnie drogą zgody.
Dzieci:
Jestem dzieckiem pokoju.

VIII. Wizualizacja prowadzona

„Pokój w sercu”

(dzieci siedzą spokojnie, dłonie na sercu)

„Oddycham spokojnie.
Czuję ciepło w sercu.
Widzę jasne światło pokoju.
To światło rozchodzi się w całym ciele.
Jestem spokojny.
Jestem bezpieczny.
Niosę pokój tam, gdzie idę.”

IX. Warsztat praktyczny „Budujemy pokój”

Ćwiczenie 1: „Kotwica pokoju”

• dzieci uczą się 3 spokojnych oddechów

• dotyk kamienia pokoju w dłoni

• słowo-klucz: „pokój”

Ćwiczenie 2: „Most zamiast muru”

• krótkie scenki konfliktowe (bez agresji)

• dzieci proponują słowa pokoju
  („proszę”, „słucham”, „dogadujemy się”)

Ćwiczenie 3: „Gołąbek do domu”

• każde dziecko składa papierowego gołąbka

• zapisuje jedno zdanie pokoju

• zabiera symbol do domu

X. Intencje pokoju (prowadzone)

Dzieci kolejno kończą zdanie:

„Panie, niosę pokój do…”
„Panie, mój dom jest miejscem pokoju…”
„Panie, moje serce jest spokojne…”

(brak komentowania, pełna akceptacja)

XI. Ślubowanie Małego Budowniczego Pokoju

„Ja, (imię),
wybieram pokój w sercu.
Mówię słowa, które łączą.
Rozwiązuję trudności spokojnie.
Jestem dzieckiem pokoju.”

XII. Błogosławieństwo końcowe

Prowadzący:

„Pokój Pana jest teraz w was.”

Dzieci:

„Niesiemy pokój dalej.”

(gest dłoni uniesionych ku górze lub znak pokoju)

XIII. Zadanie domowe „Misja Pokoju”

• codziennie użyj jednego słowa pokoju

• zastosuj oddech kotwicy w trudnej chwili

• opowiedz rodzicowi, gdzie pokój zwycięża

XIV. Symbol nabożeństwa

🕊 Biały gołąbek + kamień pokoju
– znak kultury pokoju w rodzinie

2. Wersja II

NABOŻEŃSTWO 5 — KULTURA POKOJU

Hasło: „Błogosławieni, którzy przynoszą pokój”

Grupy: dzieci 4–6 / 7–9 / 10–12 lat (warianty wiekowe w tekście)
Czas: 35–45 min (skrócić dla najmłodszych)
Cel: uczyć pokoju jako postawy serca (wewnętrzny spokój), słowa (mowa pojednania) i czynu (konkretne gesty zgody).
Źródła duchowe: Mt 5,9 („Błogosławieni pokój czyniący”), J 14,27 („Pokój zostawiam wam”), tradycja modlitwy pokoju (św. Franciszek), nauczanie Kościoła o pokoju i godności osoby.

Potrzebne materiały

• Biały papierowy gołąbek (gotowy do złożenia lub wycięcia) dla każdego dziecka

• Małe „kamienie pokoju” (gładkie kamienie lub papierowe) — po 1 na dziecko

• Kartki „Moja obietnica pokoju” (A5)

• Tablica / kartki do „Mapy konfliktu”

• Śpiewnik (tekst piosenek) / prosty instrument (bębenek, dzwonek)

• LED-światła / świeca LED przy ołtarzyku (bez płomienia)

• Karty z cytatami: Mt 5,9; J 14,27 (w wersji dziecięcej)

• Karta zgody rodzica (jeśli będzie element dotyku błogosławieństwa)

Struktura nabożeństwa (szczegółowo)

1. Powitanie + ćwiczenie oddechowe „Kotwica Pokoju” — 3–4 min

2. Piosenka otwierająca — 3–4 min

3. Krótkie Słowo (Ewangelia dziecięca: Mt 5,9 + wyjaśnienie) — 3–4 min

4. Psalm/responsorium — 3 min

5. Warsztat: „Mapa konfliktu” + mediacja ról — 12–15 min

6. Wizualizacja „Pokój w sercu” i moment ciszy — 3–4 min

7. Intencje i modlitwa wspólna (liturgia intencji) — 4–5 min

8. Ślubowanie pokoju + błogosławieństwo i znak posłania (gołąbek/kamień) — 3–4 min

9. Piosenka zamykająca + zadanie domowe „Misja Pokoju” — 2–3 min

1) Powitanie + „Kotwica Pokoju” (prowadzący)

„Panie, witamy Cię teraz w naszej wspólnocie. Dziękujemy, że jesteś z nami. Zaczynamy od trzech spokojnych oddechów — wdech, wydech — i mówimy: ‘Jestem spokojny/a’.”

Ćwiczenie: każde dziecko bierze 3 głębokie oddechy, kładzie rękę na sercu i mówi cicho: „Pokój”.

2) Piosenka otwierająca — pełny tekst (prosta melodia, powtarzalny refren)

„Błogosławieni, którzy niosą pokój”

Zwrotka 1
Błogosławieni, co niosą pokój,
są jak słońce w dniu pochmurnym.
Ich słowo łączy, ich serce czuwa —
pokój rośnie wokół nich.

Refren (x2)
Niosę pokój, mówię łagodnie,
słucham drugiego, daję rękę.
Niosę pokój — to mój dar,
robię przestrzeń, tam gdzie był mur.

Zwrotka 2
Gdy ktoś krzyczy, ja mówię: „Słucham”,
Gdy ktoś płacze, ja stoję blisko.
Mały gest zgody, małe „przepraszam”,
zmienia serca i domów los.

(Refren x2)

3) Proklamacja Słowa — wersja dla dzieci (krótko)

Prowadzący mówi:
„Pan Jezus mówi: ‘Błogosławieni, którzy wprowadzają pokój’ (Mt 5,9). To znaczy: gdy ja wybieram dobra słowa, gdy łączę ludzi, gdy uczę się przebaczać — ja robię pokój.”

Można pokazać dzieciom krótką prostą ilustrację Błogosławieństw.

4) Psalm / Responsorium — tekst do powtarzania

Prowadzący: „Pan daje pokój.”
Dzieci: „Pan daje pokój w moim sercu.”

P: „Pan uczy mnie słów łagodnych.”
R: „Mówię tak, by łączyć.”

Powtórzyć 2–3 razy, ostatnie powtórzenie jako szept.

5) Warsztat praktyczny — Mapa konfliktu + mediacja ról (12–15 min)

Materiały:

• duża kartka z napisem „Mapa konfliktu”

• kolorowe karteczki, flamastry, kredki

Etapy:

1. Zdefiniujmy problem (3–4 min) — dzieci zgłaszają przykłady konfliktów: np. „Ktoś zabrał zabawkę”, „Kłótnia na boisku”, „Nie rozumiemy się w domu”. Animator zapisuje krótkie hasła na mapie.

2. Wyznaczamy role (3–4 min) — wybieramy osoby: poszkodowany, sprawca, mediator, świadek. (Zadbaj, by żadnego dziecka nie zmuszać do roli poszkodowanego).

3. Odtworzenie/mediacja (5–7 min) — scena: krótkie role-play: mediator zadaje pytania „Jak się czujesz?”, „Czego potrzebujesz?”, „Jak naprawimy?”. Prowadzący modeluje język pokoju: „Widzę, że jesteś zły/a. Mogę pomóc?”, „Słucham cię”.

4. Zamknięcie — wspólne propozycje rozwiązań zapisane na mapie (lista kroków: „Przepraszam”, „Pomagam posprzątać”, „Dzielimy się”).

Instrukcja dla prowadzącego: wzmacniać formy języka pokojowego, zachęcać do prostych działań naprawczych (przeprosiny, pomoc, zamiana zadań).

6) Wizualizacja „Pokój w sercu” (3–4 min)

Prowadzący spokojnym głosem:

„Zamykasz oczy. Bierzesz trzy spokojne oddechy. Wyobrażasz sobie, że w twoim sercu zapala się ciepłe światło pokoju. To światło rozchodzi się po dłoniach. Twoje dłonie robią się delikatne. Wyobrażasz siebie w sytuacji, gdzie mógłbyś pomóc: mówisz cicho, słuchasz, jesteś blisko. Czujesz, że dzięki tobie sytuacja się uspokaja. Otwierasz oczy i zabierasz ze sobą pokój.”

Dla najmłodszych: zamiast zamykania oczu — trzymanie „kamienia pokoju” i przyciskanie go do serca.

7) Intencje (liturgia intencji) — teksty gotowe do czytania (prowadzący i dzieci)

Prowadzący: „Mówimy teraz krótkie intencje — każde dziecko może powiedzieć jedno zdanie, albo wypisać na karteczce.”

Przykładowe intencje:

• Panie, prowadzisz pokój w moim domu.

• Panie, uczysz mnie słuchać moich kolegów.

• Panie, dajesz mi słowa, które łączą.

• Panie, pamiętam dzisiaj o tych, którzy są samotni.

Po każdej intencji — grupa odpowiada: „Pan daję pokój” (albo krótki refren).

8) Liturgiczna formuła przebaczenia (krótka runda przebaczenia)

Animator mówi: „Teraz robimy krótką rundę przebaczenia — jeśli chcesz, podaj rękę temu, obok kogo siedzisz, i powiedz: ‘Przepraszam’ albo ‘Przepraszam, że…’” (opcjonalne; nie zmuszać).

Jeśli dotyk — wymagana zgoda rodzica; alternatywa: słowo „Przepraszam” i gest pochylenia głowy.

9) Ślubowanie i znak posłania (gołąbek + kamień pokoju)

Ślubowanie dla dzieci (wspólne):
„Ja, (imię), wybieram pokój. Mówię łagodne słowa, słucham uważnie i pomagam naprawiać. Idę z Panem i niosę pokój.”

Znak posłania: każde dziecko dostaje papierowego gołąbka i kamień pokoju (na kamieniu napis: „pokój”). Dzieci obiecują: „Zabieram gełąbka do domu i uczę się być znakiem pokoju.”

10) Modlitwa końcowa (w czasie teraźniejszym) — wersja dziecięca (pełna)

„Panie, jesteś z nami i dajesz nam pokój teraz. Otwierasz nasze serca, aby mówić łagodnie, aby słuchać uważnie i aby działać z miłością. Uczymy się przebaczać i jednoczyć innych. Dziękujemy za światło pokoju w naszych sercach. Idziemy i jesteśmy pokojem w domu, w szkole i wśród przyjaciół. Amen.”

(Uwaga: modlitwa w czasie teraźniejszym — „uczysz”, „dajesz”, „idziemy”)

11) Piosenka zamykająca + zadanie domowe

Śpiew: krótka pieśń „Jestem znakiem pokoju” (refren kilka razy).
Zadanie domowe (Misja Pokoju):
Przez tydzień codziennie użyj jednej techniki uspokojenia w sytuacji napięcia (oddech, liczenie do 5). Zrób 1 akt pokoju (np. zrób laurkę, powiedz „przepraszam”, pomóż w domu) i przynieś świadectwo (rysunek lub zdanie).

12) Wersje wiekowe i dodatkowe materiały

4–6 lat

• warsztat prostszy: zrobienie gołąbka z papieru i narysowanie „kącika pokoju” w domu

• vizualizacja skrócona, więcej ruchu, pieśni z gestami

7–9 lat

• pełne role-play, mapy konfliktu, proste scenariusze mediacyjne

• karta „Moja obietnica pokoju” do wypełnienia i podpisania przez rodzica

10–12 lat

• pisemne krótkie refleksje: „Gdzie byłem narzędziem pokoju?”

• projekt „Przestrzeń Pokoju” — zorganizowanie jednego rodzinnego wydarzenia (np. dzień dialogu)

13) Teksty do wydruku — gotowe karty (krótkie)

Karta: Kamień pokoju
„Ten kamień przypomina mi: oddycham, słucham, mówię łagodnie. Dziś niosę pokój.”

Karta: Gołąbek pokoju (na przyczepienie do lodówki)
„Tu mieszkam ja — dziecko pokoju. Każdego dnia robię jeden mały gest zgody.”

Krótka karta dla rodzica (SMS/email)
„W tym tygodniu dzieci uczą się kultury pokoju. Prosimy, wspieraj ćwiczenie jednego prostego aktu pokoju (np. wspólna rozmowa bez przerywania).”

14) Bezpieczeństwo i granice

• Dotyk (błogosławieństwo, uścisk) tylko za zgodą rodzica; alternatywa: błogosławieństwo mówione.

• Scenki konfliktowe nie powinny wywoływać traum — używaj neutralnych, prostych przykładów.

• Ujawnienie poważnych problemów (przemoc, zaniedbanie) — procedura raportowania zgodna z polityką ochrony dzieci (powiadomienie koordynatora/rodzica/odpowiednich służb, nie obiecywać zachowania tajemnicy).

15) Odniesienia kościelne (skrócone) — co możesz cytować na spotkaniu

• Mt 5,9 — „Błogosławieni pokój czyniący…” (można cytować w wersji dla dzieci)

• J 14,27 — „Pokój zostawiam wam, mój pokój daję wam” (w wersji parafrazowanej)

• Modlitwa św. Franciszka (wersja dziecięca): „Panie, czynisz mnie narzędziem pokoju” (używaj w uproszczonej formie)

• Katechizm Kościoła Katolickiego: pokój rozumiany jako dobro wspólne i rezultat sprawiedliwości (możesz odnieść w skrócie: „Kościół uczy, że pokój to także troska o drugiego”).

Jeśli chcesz, mogę dopisać krótką notkę z dokładnymi odnośnikami (numerami Katechizmu i fragmentami orędzi papieskich), ale wtedy mogę to sformatować jako bibliografię do wydruku.