1. Wersja I

NABOŻEŃSTWO CHARYZMATYCZNE 3

„EMPATIA – SERCE, KTÓRE WIDZI DRUGIEGO”

Hasło nabożeństwa:

„Widzę ciebie. Słucham ciebie. Jestem obok.”

Czas: 25–35 minut
Wiek: 4–12 lat (z wariantami)
Cel duchowy: otwieranie serca na drugiego człowieka
Cel wychowawczy: nauka rozpoznawania emocji, słuchania, reagowania bez przemocy
Cel misyjny: kształtowanie postawy „jestem obok kogoś, kto potrzebuje”

1. PRZESTRZEŃ I MATERIAŁY

Strefa empatii

• Ikona Jana Pawła II

• Serce z drewna lub kartonu (symbol serca wspólnoty)

• Mała świeca LED (światło uważności)

• Mata lub dywan do kręgu

• Karty emocji (radość, smutek, złość, strach, wstyd, spokój)

• Opaski „SŁUCHAM SERDECZNIE” (papierowe / materiałowe)

2. STRUKTURA NABOŻEŃSTWA (MINUTY)

1. Powitanie i gra otwierająca – 5 min

2. Piosenka wprowadzająca – 3 min

3. Opowieść duchowa – 5 min

4. Ćwiczenie empatii „Buty drugiego” – 12–15 min

5. Chwila ciszy + wizualizacja – 3–4 min

6. Modlitwa empatii + błogosławieństwo – 4–5 min

7. Zadanie domowe + znak posłania – 2–3 min

3. POWITANIE + GRA „TWARZ I UCZUCIE” (5 MIN)

Instrukcja dla prowadzącego:
Dzieci stoją w kręgu. Prowadzący pokazuje kartę emocji lub minę.

• Dzieci naśladują mimikę.

• Następnie pytanie (bez ocen):

  • „Jak czuje się ta osoba?”

  • „Kiedy ty tak się czujesz?”

Zasada: każde uczucie jest do przyjęcia.

4. PIOSENKA WPROWADZAJĄCA – PEŁNY TEKST

🎵 „SERCE, KTÓRE SŁUCHA”

Zwrotka 1
Mam serce, które słucha,
Mam oczy, które widzą,
Gdy ktoś jest obok smutny,
Ja jestem przy nim blisko.

Refren (x2)
Widzę ciebie, słyszę ciebie,
Jestem obok — nie uciekam.
Panie, uczysz mnie miłości,
Która serce drugie spotyka.

Zwrotka 2
Gdy ktoś płacze albo boi się,
Nie śmieję się, nie ranię.
Podaję rękę cicho tak,
Jak uczysz mnie, Panie.

(Refren x2)

5. OPOWIEŚĆ DUCHOWA (5 MIN)

Tytuł: „Jan Paweł II i chłopiec, którego nikt nie słuchał”

Jan Paweł II, gdy był młodym księdzem, spotykał dzieci i młodzież.
Zawsze najpierw słuchał.
Pewnego dnia podszedł do niego chłopiec, który długo nic nie mówił.
Papież nie poganiał go. Stał spokojnie.
Po chwili chłopiec powiedział: „Dziękuję, że jesteś.”
To była empatia — bycie obok.

Pytanie do dzieci:

• „Jak czuję się, gdy ktoś mnie słucha?”

• „Jak mogę być obok kogoś w tym tygodniu?”

6. ĆWICZENIE GŁÓWNE – „BUTY DRUGIEGO” (12–15 MIN)

Przebieg

Dzieci w parach lub trójkach.

Scenki (losowane):

• Ktoś jest smutny, bo nikt się z nim nie bawi.

• Ktoś boi się nowej szkoły.

• Ktoś jest zły, bo coś mu się nie udało.

Jedno dziecko „przeżywa”, drugie „jest obok”.

Zasady empatii (powtarzane chórem):

• Nie wyśmiewam.

• Słucham.

• Mówię spokojnie.

• Jestem obok.

7. WIZUALIZACJA – PEŁNY TEKST

„SERCE OBOK SERCA” (3–4 MIN)

Usiądź wygodnie.
Zamykasz oczy.
Bierzesz spokojny oddech.
Widzisz swoje serce — ciepłe i jasne.
Obok pojawia się serce drugiej osoby.
Te serca są blisko.
Nie muszą mówić.
Są razem.
Czujesz spokój i gotowość pomocy.
Otwierasz oczy.
Zabierasz to uczucie ze sobą.

8. PSALM RESPONSORYJNY (DLA DZIECI)

Prowadzący:
Pan daje mi serce wrażliwe.

Dzieci:
Jestem blisko drugiego.

Prowadzący:
Pan uczy mnie słuchać.

Dzieci:
Słucham sercem.

(powtórzyć 2–3 razy)

9. MODLITWA EMPATII – PEŁNY TEKST

Modlitwa wspólna (dzieci powtarzają zdania)

Panie, dajesz mi serce, które widzi.
Widzę radość i smutek drugiego.
Uczysz mnie słuchać bez ocen.
Jestem obok, gdy ktoś potrzebuje.
Moje serce wybiera miłość teraz.
Amen.

10. BŁOGOSŁAWIEŃSTWO EMPATII

Forma bezpieczna (zalecana):
Prowadzący staje przed dzieckiem, bez dotyku, mówi:

„Pan napełnia twoje serce wrażliwością.
Widzisz drugiego i jesteś obok.”

Opcjonalnie (za zgodą rodzica):
Delikatne położenie dłoni na ramieniu.

11. SYMBOL / GEST POSŁANIA

Opaska „SŁUCHAM SERDECZNIE”

• Dziecko zakłada opaskę.

• Znaczenie: „przez tydzień słucham zanim mówię”.

12. ZADANIE DOMOWE – „MISJA EMPATII”

Wybierz jedno:

1. Wysłuchaj kogoś przez 3 minuty bez przerywania.

2. Pomóż komuś, kto jest smutny.

3. Zapytaj: „Jak się czujesz?” i naprawdę posłuchaj.

Na następne spotkanie:
Opowiedz lub narysuj, co się wydarzyło.

13. WARIANTY WIEKOWE

4–6 lat

• Krótsza wizualizacja (1 min)

• Więcej rysowania niż mówienia

• Jedno proste zdanie: „Jestem obok”

7–9 lat

• Pełne scenki

• Krótkie wypowiedzi w kręgu

10–12 lat

• Pisemna refleksja

• Dzienniczek empatii

14. WSKAZÓWKI PEDAGOGICZNE

• Nie oceniaj emocji dziecka

• Nie wymuszaj wypowiedzi

• Reaguj spokojnie na śmiech nerwowy

• Zawsze domykaj nabożeństwo pozytywnym akcentem

2. Wersja II

Jak korzystać (krótko)

1. Wybierz wariant wieku (4–6 / 7–9 / 10–12).

2. Skopiuj modlitwy i piosenki na karty A4 dla dzieci i prowadzących.

3. Wydrukuj karty emocji, role-play, opaski „SŁUCHAM SERDECZNIE” i kartę misji.

4. Stosuj arkusz oceny co 3 miesiące, by mierzyć zmianę zachowań.

Pełne materiały nabożeństwa „EMPATIA”

1) Powitanie — tekst dla prowadzącego

„Panie, witamy Cię teraz w naszej wspólnocie. Dziękujemy, że otwierasz nasze oczy, aby widzieć drugiego. Dziś uczymy się słuchać sercem. Jesteśmy gotowi.”
(Pauza na 3 oddechy)

2) PIOSENKI — pełne teksty (do prostych melodii, powtarzalne)

A. „Serce, które słucha” (pełny tekst)

Zwrotka 1
Mam serce, które słucha, mam oczy, które widzą,
Gdy ktoś jest obok smutny, ja jestem przy nim blisko.

Refren (x2)
Widzę ciebie, słyszę ciebie, jestem obok — nie uciekam.
Panie, uczysz mnie miłości, która serce drugie spotyka.

Zwrotka 2
Gdy ktoś płacze albo boi się, nie śmieję się, nie ranię.
Podaję rękę cicho tak, jak uczysz mnie, Panie.

(Refren x2)

B. „Most empatii” (krótka piosenka zabawowa)

Refren
Łączę serca mostem miłości,
Słucham, trzymam, jestem obok. (x2)

Zwrotka
Słowa są potrzebne, cisza też pomaga,
Gdy słucham uważnie, drugie serce rośnie.

(Refren)

3) PSALMY / RESPONSORIA (krótkie, powtarzalne)

Psalm-refren 1

Prowadzący: „Pan otwiera moje serce.”
Dzieci: „Ja słucham i jestem blisko.”

Psalm-refren 2 (do dramatyzacji)

P: „Pan widzi każdego.”
R: „Widzę i odpowiadam miłością.”

4) MODLITWY — pełne wersje (drukowalne)

A. Modlitwa otwierająca (powtarzają krótkie frazy)

„Panie, jesteś teraz z nami. Otwierasz nasze oczy na drugiego. Uczysz nas słuchać. Dajesz nam serce, które rozumie. Amen.”

B. Modlitwa empatii (główna)

„Panie, dajesz mi oczy, które widzą. Dajesz mi uszy, które słuchają. Uczysz mnie stawać obok tych, którzy potrzebują. Pomagasz mi mówić łagodnie, działać z miłością i trwać w cierpliwości. Amen.”

C. Modlitwa błogosławieństwa (na zakończenie — wersja bez dotyku)

„Pan napełnia twoje serce uważnością. Idziesz teraz i słuchasz. Twoje serce daje pokój innym.”
Dzieci: „Idę i słucham.”

D. Krótka modlitwa na dobranoc (rodzinna wersja)

„Panie, dziękuję za tych, których dziś słuchałem. Pomagasz mi jutro być obok z sercem otwartym. Amen.”

5) WIZUALIZACJE — pełne skrypty (do odczytania cicho)

A. Krótka (4–6 lat) — „Kamyk serca” (45 s)

„Trzymasz kamyk w dłoni. To kamyk serca. Czujesz jego ciężar i ciepło. Wyobrażasz sobie, że komuś dajesz ten kamyk jako znak: jestem przy tobie. Otwierasz oczy i pamiętasz.”

B. Średnia (7–9 lat) — „Serce obok serca” (1.5–2 min)

„Siadasz wygodnie. Wdech. Wyobrażasz dwa serca: twoje i osoby obok. One się zbliżają. Możesz usłyszeć ich rytm. Czujesz spokój. Widzę, jak podchodzę, słucham i mówię: jestem obok.”

C. Głęboka (10–12 lat) — „Pokój uchem” (2.5–3 min)

„Zamykasz oczy. Wchodzisz do sali ciszy. Przy oknie siedzi ktoś smutny. Siadasz obok, nie mówisz — po prostu jesteś. Słuchasz oddechu. Po chwili ten ktoś otwiera się i mówi jedno zdanie. Wiesz, że twoja obecność pomaga.”

6) ĆWICZENIA PRAKTYCZNE — szczegółowe scenariusze role-play

Każde ćwiczenie ma instrukcję, dialog przykładowy i cel.

Ćw. 1 — „Buty drugiego” (para, 6–10 lat)

Cel: wejść w perspektywę innej osoby.
Instrukcja: A opowiada sytuację (np. „W szkole nikt nie chce się bawić z Tobą”). B zakłada „buty” i mówi, co czuje (1–2 zdania). A odpowiada: „Widzę, że czujesz…”, potem oferuje jedno działanie (np. „Zaproponuję grę”).
Przykład dialogu:
A: „Czuję się smutny, bo nikt nie dzwoni do mnie.”
B: „Widzę, że jesteś smutny. Może dziś usiądziemy razem na przerwie?”

Ćw. 2 — „List empatii” (grupa 7–12 lat)

Cel: przelanie empatii na zapis.
Instrukcja: Każde dziecko pisze krótką kartkę: „Wiem, że jesteś… (np. smutny). Ja chcę pomóc przez… (np. zabawę).” Karty można anonimowo wrzucić do skrzynki intencji.

Ćw. 3 — „Most empatii” (zabawowy, 4–6 lat)

Cel: ruch i empatia.
Instrukcja: Dzieci w parach tworzą „most” z rąk — jedno przechodzi pod mostem, drugie mówi miłe słowo. Zmiana ról.

7) ZADANIE DOMOWE (karty dla dzieci)

Karta „Misja empatii” (wypełnij i przynieś):

• Dziś słuchałem (kogo): __________

• Co zrobiłem: __________

• Jak się czułem: __________

Rodzic podpisuje.

8) MATERIAŁY DO DRUKU — treści (skopiuj-wklej)

Karta emocji (6 ikon): Radość / Smutek / Złość / Strach / Wstyd / Spokój
Opaska: napis „SŁUCHAM SERDECZNIE” + pole „Moje imię: ____”
Karta intencji (rodzic/dziecko): „Dziś proszę o… / Dziś dziękuję za…”

(Mogę wygenerować je w PDF jeśli chcesz — napisz który zestaw.)

9) ARKUSZ OCENY I KPI (empatia — przykładowy)

KPI kwartalne (proste):

• % dzieci wykonujących zadanie domowe („misja empatii”) — cel 70%

• Liczba świadectw empatii zgłoszonych (dzieci/rodzice) — cel ≥10/kwartał

• Zmiana zachowań (raport wychowawcy) — skala 1–5 w 3 obszarach: słuchanie, reagowanie łagodnie, gotowość do pomocy. Cel średnia ≥4

Arkusz obserwacji (prowadzący, anon.):

• Dziecko A: słucha aktywnie (tak/nie), wyraziło empatię (tak/nie), podjęło działanie (opis).

• Notatka: reakcje trudne (opis).

10) RYZYKA I PROCEDURY BEZPIECZEŃSTWA

• Dotyk jako błogosławieństwo tylko jeśli jest podpisana zgoda rodzica. W przeciwnym razie błogosławieństwo mówione nad dzieckiem.

• Płacz/trauma: jeśli dziecko ujawnia poważne problemy (przemoc, zaniedbanie), prowadzący ma obowiązek powiadomienia opiekuna/koordynatora i zastosowania lokalnej procedury ochrony (zgodna z RODO i child protection).

• Zapis świadectw: zdjęcia/wideo tylko za zgodą rodzica.

11) Scenariusz „rodzinnego wyjścia” (wersja na 1 miesiąc)

Rodziny pracują przez tydzień nad „misją empatii” — odwiedziny seniora, pomoc samotnej rodzinie, itp. Na nabożeństwie rodzinnym dzieci prezentują, co zrobiły; wszyscy śpiewają „Most empatii”, wręczają opaski i odbierają dyplom „Młody Łącznik Serc”.

12) Krótkie frazy-podpowiedzi dla prowadzącego (gdy ktoś nie wie co powiedzieć)

• „Słyszę cię.”

• „To, co mówisz, jest ważne.”

• „Jak mogę być obok?”

• „Możemy razem spróbować…”