6.5. Karma Sesha (Dodatkowe, łagodne terapie oczyszczające)

2. 6.5.2. Anjana (Aplikacja maści do oczu) – oczyszczanie i wzmacnianie narządu wzroku w świetle fizjologii, bezpieczeństwa i prawa naturalnego

• Fizjologia oka w ujęciu ajurwedyjskim:
  • Oko (Netra lub Akshi) jest w Ajurwedzie siedzibą Alochaka Pitta – podtypu Pitta Dosha odpowiedzialnego za percepcję wzrokową, przetwarzanie światła i tworzenie obrazu. Alochaka Pitta jest ściśle związana z Tejas – subtelną esencją wewnętrznego ognia, jasności umysłu, odwagi i zdolności do rozeznawania Prawdy.
  • W ujęciu współczesnej fizjologii, oko jest narządem o niezwykle złożonej strukturze: rogówka (przezroczysta "szyba" oka), tęczówka (regulująca ilość światła), soczewka (ogniskująca obraz), ciało szkliste (wypełniające gałkę oczną), siatkówka (zawierająca fotoreceptory – pręciki i czopki), nerw wzrokowy (przekazujący sygnały do mózgu). Każda z tych struktur jest delikatna, wrażliwa na uszkodzenia mechaniczne, chemiczne, termiczne i infekcyjne.
  • Spojówka (Conjunctiva) – błona śluzowa wyściełająca powieki i pokrywająca przednią powierzchnię gałki ocznej – jest pierwszą linią obrony immunologicznej oka. Jest bogato unerwiona (nerw trójdzielny), unaczyniona i wrażliwa na podrażnienia. W stanie zdrowia – jest gładka, różowa, wilgotna. W stanie zaburzenia – jest przekrwiona, obrzęknięta, sucha, z wydzieliną (ropną, śluzową, wodnistą).
  • Film łzowy (Tear Film) – trójwarstwowa powłoka (lipidowa, wodna, mucynowa) pokrywająca powierzchnię oka – jest naturalnym "płynem oczyszczającym" i ochronnym. Zaburzenie filmu łzowego (zespół suchego oka, nadmierne łzawienie) prowadzi do podrażnienia, infekcji i uszkodzenia rogówki.
  • W terminologii ajurwedyjskiej, zaburzenia oka wynikają z: nadmiaru Pitty (stany zapalne, pieczenie, przekrwienie, światłowstręt), nadmiaru Vaty (suchość, drżenie powiek, pogorszenie widzenia, zmęczenie oczu), nadmiaru Kaphy (obrzęk, śluzowa wydzielina, ciężkość powiek, zamglone widzenie) oraz nagromadzenia Ama (toksyn) w kanałach ocznych (Netra Vaha Srotas).
• Definicja i klasyfikacja Anjana:
  • Anjana pochodzi od sanskryckiego rdzenia anj – "namaszczać", "aplikować", "pokrywać". Jest to procedura, w której substancja lecznicza jest aplikowana bezpośrednio do worka spojówkowego (przestrzeń między powieką a gałką oczną) w celu oczyszczenia, wzmocnienia lub leczenia struktur oka.
  • Klasyfikacja Anjana według konsystencji:
    • Churna Anjana (Proszek): Najbardziej klasyczna forma. Substancja lecznicza w postaci niezwykle drobnego, mikronizowanego proszku (cząsteczki < 10 mikrometrów) jest aplikowana do worka spojówkowego za pomocą specjalnej szpatułki (Salaka – tradycyjnie wykonana ze złota, srebra, miedzi lub żelaza; współcześnie – ze stali nierdzewnej lub szkła borokrzemowego).
    • Rasa Anjana (Płyn/Sok): Świeży sok z ziół (np. z Neem, Triphala, Aloe Vera) lub wywar ziołowy, aplikowany w formie kropli do oczu.
    • Ghrita Anjana (Maść na bazie Ghee): Substancja lecznicza rozpuszczona w Ghee, aplikowana w formie maści do worka spojówkowego. Działa odżywczo, nawilżająco i łagodząco.
    • Taila Anjana (Olej): Medykowany olej (np. Maha Triphala Ghrita, Kajjali) aplikowany w formie kropli.
  • Klasyfikacja Anjana według działania:
    • Shodhana Anjana (Oczyszczające): Usuwa toksyny (Ama), nadmiar Dosha i zanieczyszczenia z worka spojówkowego i kanałów ocznych. Stosowane w stanach zapalnych, infekcjach, nadmiarze wydzieliny.
    • Shamana Anjana (Łagodzące): Łagodzi podrażnienie, pieczenie, suchość, zmęczenie oczu. Stosowane w zespole suchego oka, zmęczeniu wzroku, po ekspozycji na wiatr, kurz, ekrany.
    • Rasayana Anjana (Wzmacniające/Odmładzające): Wzmacnia struktury oka, poprawia ostrość widzenia, opóźnia procesy degeneracyjne (zaćma, zwyrodnienie plamki żółtej). Stosowane profilaktycznie u osób starszych, u osób pracujących wzrokowo, u osób z obciążeniem rodzinnym.
• Substancje stosowane w Anjana – szczegółowo:
  • Antymon (Kajjali / Kajal / Surma / Collyrium):
    • Historia i tradycja: Antymon (siarczek antymonu – Sb₂S₃, znany jako Kajjali lub Surma) jest jedną z najstarszych substancji stosowanych do oczu – używaną od ponad 5000 lat w kulturach Bliskiego Wschodu, Afryki Północnej i Azji Południowej. W Ajurwedzie jest klasyfikowany jako Rasayana dla oczu – substancja wzmacniająca, oczyszczająca i chroniąca.
    • Przygotowanie: Surowy antymon jest toksyczny i NIE MOŻE być stosowany bezpośrednio. Wymaga wieloetapowego procesu oczyszczania (Shodhana) i kalcynowania (Marana), który trwa tygodnie lub miesiące. Proces obejmuje: wielokrotne moczenie w wywarach ziołowych (np. Triphala, Neem), gotowanie w mleku, kalcynowanie w wysokiej temperaturze, mielenie na niezwykle drobny proszek (cząsteczki < 5 mikrometrów). Tylko tak przygotowany antymon jest bezpieczny do aplikacji do oczu.
    • Działanie: Wzmacnia rzęsy i brwi, chroni przed kurzem i wiatrem, łagodzi zmęczenie oczu, poprawia ostrość widzenia, działa antyseptycznie. W ujęciu ajurwedyjskim – wzmacnia Alochaka Pitta i Tejas.
    • KRYTYCZNE OSTRZEŻENIE: Współczesne badania wykazały, że wiele komercyjnych preparatów "Kajal" lub "Surma" dostępnych na rynku (szczególnie importowanych z Azji Południowej i Afryki) zawiera OŁÓW, ARSZENIK i inne metale ciężkie w stężeniach toksycznych. Stosowanie takich preparatów grozi zatruciem ołowiem (szczególnie u dzieci), uszkodzeniem nerwu wzrokowego, nefropatią i encefalopatią. W warunkach współczesnej praktyki, stosowanie antymonu jest dopuszczalne WYŁĄCZNIE jeśli preparat pochodzi z certyfikowanego, kontrolowanego źródła, posiada badania laboratoryjne potwierdzające brak metali ciężkich i jest przygotowany zgodnie z tradycyjną procedurą Shodhana i Marana. W razie jakichkolwiek wątpliwości – należy zrezygnować z antymonu i zastosować bezpieczniejsze alternatywy.
  • Triphala (Trzy owoce):
    • Wywar z Triphala (Amalaki + Bibhitaki + Haritaki) jest najbezpieczniejszą i najdostępniejszą substancją do Anjana. Działa oczyszczająco, ściągająco, antyseptycznie i wzmacniająco. Może być stosowany w formie kropli (świeży, przefiltrowany wywar) lub jako składnik maści.
    • Współczesne badania potwierdzają działanie antyoksydacyjne, przeciwzapalne i neuroprotekcyjne Triphali na struktury oka (ochrona siatkówki przed stresem oksydacyjnym, opóźnianie zaćmy).
  • Neem (Azadirachta indica):
    • Świeży sok z liści Neem lub wywar – silnie antybakteryjny, przeciwgrzybiczy, przeciwzapalny. Stosowany w infekcjach spojówek, jęczmieniach, stanach zapalnych powiek.
  • Aloe Vera (Kumari):
    • Świeży żel z aloesu (oczyszczony, bez lateksu) – nawilżający, łagodzący, regenerujący. Stosowany w zespole suchego oka, podrażnieniach, po ekspozycji na ekrany.
  • Ghee (Ghrita):
    • Czyste, świeże Ghee – najbardziej sattwiczna i odżywcza substancja do oczu. Nawilża, odżywia, łagodzi, chroni. Stosowane w formie kropli (1-2 krople do każdego oka przed snem) lub jako baza dla maści ziołowych.
    • Maha Triphala Ghrita: Ghee medykowane z Triphala i innymi ziołami – klasyczna formuła Rasayana dla oczu.
  • Miód (Madhu):
    • Świeży, surowy, niepodgrzewany miód (rozcieńczony w stosunku 1:3 z wodą destylowaną lub wywarem ziołowym) – antyseptyczny, gojący, nawilżający. Stosowany w infekcjach, owrzodzeniach rogówki (wyłącznie pod nadzorem terapeuty).
    • UWAGA: Miód NIE MOŻE być podgrzewany (traci właściwości i staje się toksyczny – Ama). NIE MOŻE być stosowany w formie nierozcieńczonej (hiperosmolarność może uszkodzić rogówkę).
• Technika aplikacji Anjana – szczegółowo:
  • Przygotowanie pacjenta:
    • Pacjent leży na plecach lub siedzi z głową odchyloną do tyłu (opartą na zagłówku lub poduszce).
    • Oczy zamknięte, rozluźnione. Pacjent oddycha spokojnie przez nos.
    • Twarz oczyszczona, bez makijażu, kremów, perfum.
    • Ręce pacjenta i terapeuty umyte, zdezynfekowane.
  • Przygotowanie substancji:
    • Proszek (Churna): Musi być mikronizowany (cząsteczki < 10 µm), świeży, przechowywany w sterylnym, szczelnym pojemniku. Przed aplikacją – sprawdzić, czy nie ma grudek, zanieczyszczeń, zmiany koloru lub zapachu.
    • Płyn (Rasa): Musi być świeżo przygotowany (tego samego dnia), przefiltrowany przez sterylną gazę lub filtr 0,22 µm, w temperaturze pokojowej lub lekko ciepłej (37°C).
    • Maść (Ghrita/Taila): Musi być świeża, czysta, w temperaturze pokojowej lub lekko ciepłej.
  • Aplikacja:
    • Terapeuta delikatnie odciąga dolną powiekę w dół, tworząc "kieszonkę" (worek spojówkowy dolny).
    • Za pomocą sterylnej szpatułki (Salaka) lub sterylnej pipety – aplikuje minimalną ilość substancji (proszek: ilość odpowiadająca główce szpilki; płyn: 1-2 krople; maść: ilość odpowiadająca ziarnu ryżu) do worka spojówkowego dolnego.
    • Pacjent zamyka oczy na 2-5 minut, delikatnie poruszając gałkami ocznymi pod zamkniętymi powiekami (aby substancja równomiernie rozprowadziła się po powierzchni oka).
    • NIE WOLNO trzeć oczu, mrugać intensywnie, otwierać oczu gwałtownie.
    • Po 2-5 minutach – delikatnie wytrzeć nadmiar substancji czystą, sterylną gazą (od wewnętrznego kącika oka do zewnętrznego).
  • Częstotliwość:
    • Profilaktycznie (Rasayana): 1-2 razy w tygodniu.
    • Leczniczo (Shamana/Shodhana): Codziennie lub co drugi dzień, przez 7-14 dni, pod nadzorem terapeuty.
    • Codzienna higiena (Pratimarsha): 1-2 krople Ghee lub Triphala do każdego oka przed snem.
• Wskazania do Anjana:
  • Zmęczenie oczu (po pracy przy komputerze, czytaniu, prowadzeniu pojazdów).
  • Zespół suchego oka (suchość, pieczenie, uczucie "piasku pod powiekami").
  • Przewlekłe zapalenie spojówek (alergiczne, bakteryjne – w fazie podostrej).
  • Jęczmień i gradówka (w fazie gojenia, nie w fazie ostrej).
  • Osłabienie ostrości widzenia (wspomagająco, nie jako zastępstwo okularów czy soczewek).
  • Wczesne stadium zaćmy (wspomagająco, nie jako zastępstwo leczenia operacyjnego).
  • Zwyrodnienie plamki żółtej (wspomagająco, nie jako zastępstwo leczenia okulistycznego).
  • Nadwrażliwość na światło (fotofobia) – łagodna.
  • Cienie pod oczami, obrzęk powiek (wspomagająco).
  • Profilaktyka zdrowa oczu u osób starszych, u osób pracujących wzrokowo, u osób z obciążeniem rodzinnym.
• Wymiar duchowy i etyczny Anjana:
  • Oczy są "światłem ciała" (Mt 6,22). Dbanie o ich zdrowie jest aktem szacunku wobec daru widzenia i wobec Stwórcy, który dał nam zdolność kontemplacji piękna stworzenia.
  • W kontekście Kościołów Rodzinnych, zdrowe oczy są niezbędne do: czytania Pisma Świętego, rozpoznawania twarzy bliskich, pełnienia misji, nauczania, modlitwy kontemplacyjnej.
  • Tejas – subtelna esencja wewnętrznego ognia i jasności – jest ściśle związana ze wzrokiem. Wzmocnienie Tejas poprzez Anjana wspiera nie tylko fizyczną ostrość widzenia, ale również jasność umysłu, zdolność do rozeznawania Prawdy i odwagę w jej głoszeniu.
  • Prawo naturalne nakazuje chronić narząd wzroku przed uszkodzeniem. Każda interwencja w obrębie oczu musi być poprzedzona dokładną diagnostyką, świadomą zgodą pacjenta i przeprowadzona z najwyższą precyzją i sterylnością.

• Krytyczne znaczenie sterylności w Anjana:
  • Oko jest narządem o niezwykle ograniczonej zdolności do regeneracji i obrony przed infekcjami. Rogówka jest avaskularna (nie ma naczyń krwionośnych), co oznacza, że komórki immunologiczne docierają do niej wolno i w ograniczonej ilości. Spojówka jest bogato unerwiona i wrażliwa na podrażnienia. Wprowadzenie zanieczyszczonej substancji do worka spojówkowego może wywołać:
    • Bakteryjne zapalenie spojówek (Staphylococcus, Streptococcus, Pseudomonas) – od łagodnego do ciężkiego, z ryzykiem owrzodzenia rogówki.
    • Grzybicze zapalenie rogówki (Fusarium, Aspergillus) – trudne w leczeniu, grożące perforacją rogówki i utratą wzroku.
    • Wirusowe zapalenie spojówek (adenowirusy, HSV) – wysoce zakaźne, trudne w leczeniu.
    • Acanthamoeba keratitis – ciężkie, trudne w leczeniu zapalenie rogówki, grożące utratą wzroku.
    • Reakcje alergiczne i toksyczne – na zanieczyszczenia, metale ciężkie, konserwanty.
    • Urazy mechaniczne rogówki – przez grudki proszku, zanieczyszczenia, nieprawidłową technikę aplikacji.
  • Wymogi sterylności:
    • Substancja: Musi być przygotowana w warunkach sterylnych (laminar flow, autoklaw, filtracja 0,22 µm). Proszki – mikronizowane, bez grudek, przechowywane w sterylnych, szczelnych pojemnikach. Płyny – świeżo przygotowane, przefiltrowane, jednorazowe. Maści – przygotowane w warunkach aseptycznych, przechowywane w sterylnych tubkach.
    • Narzędzia: Szpatułka (Salaka), pipeta, gaziki – muszą być sterylne (jednorazowe lub autoklawowane). NIE WOLNO używać narzędzi wielokrotnego użytku bez sterylizacji między pacjentami.
    • Ręce terapeuty: Umyte, zdezynfekowane, w sterylnych rękawiczkach (lub bez rękawiczek, jeśli ręce są dokładnie umyte i zdezynfekowane, a pacjent wyraża na to zgodę).
    • Otoczenie: Czyste, wolne od kurzu, przeciągów, owadów. NIE WOLNO wykonywać Anjana na zewnątrz (wiatr, kurz, owady), w pomieszczeniu z dymem, w obecności zwierząt.
    • Pacjent: Twarz umyta, bez makijażu, bez kremów, bez perfum. Ręce umyte. Soczewki kontaktowe – wyjęte przed zabiegiem.
• Precyzja aplikacji – ochrona rogówki i spojówki:
  • Ilość substancji: Minimalna. Proszek – ilość odpowiadająca główce szpilki (ok. 1-2 mg). Płyn – 1-2 krople. Maść – ilość odpowiadająca ziarnu ryżu. Nadmiar substancji może wywołać podrażnienie, łzawienie, uczucie ciała obcego, uszkodzenie rogówki.
  • Miejsce aplikacji: Worek spojówkowy dolny (przestrzeń między dolną powieką a gałką oczną). NIE WOLNO aplikować substancji bezpośrednio na rogówkę (przezroczysta "szyba" oka) – grozi to uszkodzeniem nabłonka rogówki, bólem, łzawieniem i ryzykiem infekcji.
  • Technika odciągania powieki: Delikatna, bez ucisku na gałkę oczną. NIE WOLNO uciskać gałki ocznej (ryzyko wzrostu ciśnienia śródgałkowego, uszkodzenia siatkówki, odklejenia siatkówki u osób predysponowanych).
  • Kierunek aplikacji: Od wewnętrznego kącika oka (przy nosie) do zewnętrznego (przy skroni). NIE WOLNO aplikować od zewnątrz do wewnątrz (ryzyko wprowadzenia zanieczyszczeń do kanalika łzowego i woreczka łzowego).
  • Po aplikacji: Pacjent zamyka oczy na 2-5 minut. NIE WOLNO trzeć oczu, mrugać intensywnie, otwierać oczu gwałtownie. NIE WOLNO prowadzić pojazdów, obsługiwać maszyn, wykonywać prac wymagających ostrego widzenia przez minimum 30 minut po aplikacji (tymczasowe zamglenie widzenia, łzawienie).
• Bezwzględne przeciwwskazania do Anjana:
  • Ostre infekcje oka: Ostre bakteryjne, wirusowe lub grzybicze zapalenie spojówek lub rogówki. Anjana może nasilić infekcję, rozprzestrzenić patogeny i opóźnić gojenie. Należy najpierw wyleczyć infekcję (u okulisty), a dopiero potem rozważyć Anjana.
  • Owrzodzenia rogówki: Jakakolwiek substancja aplikowana na owrzodzoną rogówkę może nasilić uszkodzenie, wywołać perforację i utratę wzroku. Bezwzględnie zabronione.
  • Urazy oka: Świeże urazy mechaniczne, chemiczne, termiczne. Anjana może nasilić uszkodzenie i opóźnić gojenie.
  • Stan po operacji oka: Minimum 6-8 tygodni po operacji zaćmy, jaskry, siatkówki, przeszczepie rogówki. Anjana może uszkodzić gojące się tkanki, wywołać infekcję, zwiększyć ciśnienie śródgałkowe.
  • Jaskra (szczególnie niekontrolowana): Anjana może tymczasowo zwiększyć ciśnienie śródgałkowe (przez ucisk na gałkę oczną, łzawienie, skurcz powiek). U pacjentów z jaskrą – wyłącznie za zgodą okulisty.
  • Ciąża: Niektóre substancje stosowane w Anjana (np. antymon, niektóre zioła) mogą mieć działanie teratogenne lub abortywne. W ciąży – wyłącznie Ghee lub Triphala, i wyłącznie za zgodą lekarza ginekologa.
  • Dzieci poniżej 5 lat: Ryzyko urazu mechanicznego (dziecko może gwałtownie zamknąć oczy, odwrócić głowę, trzeć oczy). Anjana u dzieci poniżej 5 lat – wyłącznie pod nadzorem okulisty.
  • Alergia na substancję: Przed pierwszym użyciem – test alergiczny (nałożyć minimalną ilość substancji na wewnętrzną stronę przedramienia, odczekać 24 godziny). W razie zaczerwienienia, obrzęku, świądu – NIE stosować do oczu.
  • Soczewki kontaktowe: NIE WOLNO aplikować Anjana na soczewki kontaktowe. Soczewki należy wyjąć przed zabiegiem i założyć nie wcześniej niż 30 minut po aplikacji.
• Odpowiedzialność terapeuty i prawo pacjenta do bezpieczeństwa:
  • Terapeuta, który wykonuje Anjana, ma obowiązek:
    • Przeprowadzić wywiad (alergie, choroby oczu, operacje, soczewki kontaktowe, ciąża).
    • Ocenić stan oczu przed zabiegiem (czy nie ma ostrej infekcji, urazu, owrzodzenia).
    • Użyć wyłącznie certyfikowanych, sterylnych, świeżych substancji.
    • Użyć sterylnych narzędzi (jednorazowych lub autoklawowanych).
    • Zachować najwyższą precyzję i delikatność.
    • Poinformować pacjenta o technice, odczuciach, przeciwwskazaniach i postępowaniu po zabiegu.
    • Uzyskać świadomą zgodę pacjenta (Informed Consent).
    • Być dostępnym w razie pytań, wątpliwości lub powikłań.
    • W razie jakichkolwiek wątpliwości co do stanu oczu pacjenta – skierować do okulisty PRZED wykonaniem Anjana.
  • Pacjent ma prawo:
    • Odmówić Anjana – bez żadnych konsekwencji.
    • Wybrać substancję (Ghee, Triphala, Neem) lub odmówić użycia konkretnej substancji (np. antymonu).
    • Przerwać procedurę w dowolnym momencie (np. jeśli odczuwa ból, pieczenie, dyskomfort).
    • Zadać pytania i uzyskać jasne odpowiedzi.
    • Zgłosić powikłania (ból, zaczerwienienie, pogorszenie widzenia, łzawienie trwające dłużej niż 24 godziny) i uzyskać pomoc.
  • Zakaz manipulacji: Terapeuta nie ma prawa mówić: "Jeśli nie zrobisz Anjana, to oślepniesz", "To jest jedyna metoda na zdrowe oczy", "Antymon jest cudowny – wszyscy go używają". Takie stwierdzenia są manipulacją i naruszeniem wolności pacjenta. Anjana jest ZALECENIEM, nie NAKAZEM.
• Postępowanie w przypadku powikłań:
  • Łagodne podrażnienie (przemijające pieczenie, łzawienie, zaczerwienienie – trwające < 30 minut): Przemyć oczy czystą, letnią wodą lub solą fizjologiczną. Zastosować zimny okład. Obserwować. Jeśli objawy nie ustępują po 24 godzinach – konsultacja okulistyczna.
  • Umiarkowane podrażnienie (silne zaczerwienienie, obrzęk, ból, światłowstręt – trwające > 24 godziny): Natychmiastowa konsultacja okulistyczna. NIE stosować żadnych kropli ani maści bez zalecenia lekarza.
  • Ciężkie powikłania (ostra ból oka, nagłe pogorszenie widzenia, wydzielina ropna, owrzodzenie rogówki, uraz mechaniczny): NATYCHMIASTOWA pomoc okulistyczna lub szpitalna (SOR okulistyczny). NIE czekać. NIE stosować domowych metod. NIE trzeć oczu.
  • Czerwone flagi wymagające natychmiastowej pomocy medycznej:
    • Nagła utrata widzenia (całkowita lub częściowa).
    • Ostry, silny ból oka (nie ustępujący po 30 minutach).
    • Widzenie "zasłony", "kurtyny", "błysków" (podejrzenie odklejenia siatkówki).
    • Ropna wydzielina z oka (podejrzenie infekcji bakteryjnej).
    • Uraz mechaniczny rogówki (uczucie "ciała obcego", które nie ustępuje).
    • Obrzęk powiek uniemożliwiający otwarcie oczu.
    • Objawy ogólne: gorączka, ból głowy, nudności, wymioty (podejrzenie infekcji ogólnoustrojowej).
• Anjana w kontekście Kościołów Rodzinnych i Wspólnot:
  • Anjana (szczególnie w formie łagodnej – Ghee, Triphala) może być elementem codziennej lub cotygodniowej higieny oczu w Kościołach Rodzinnych – jako akt troski o dar widzenia i przygotowanie do modlitwy kontemplacyjnej, czytania Pisma Świętego, nauczania.
  • Rodzice mogą uczyć dzieci (od 8-10 roku życia) delikatnej formy Anjana (1 kropla Ghee do każdego oka przed snem) – jako element wieczornej rutyny higienicznej.
  • W ramach Wspólnot, terapeuta może prowadzić warsztaty z Anjana – ucząc techniki, bezpieczeństwa, przeciwwskazań i postępowania w razie powikłań. Warsztaty powinny być bezpłatne lub niskokosztowe.
  • Zasada najwyższa: Oczy są darem Stwórcy. Każda interwencja w ich obrębie musi być poprzedzona modlitwą, rozwagą, dokładną diagnostyką i świadomą zgodą pacjenta. Terapeuta, który wykonuje Anjana, jest sługą widzenia – nie panem oczu. Jego obowiązkiem jest chronić, wzmacniać i oczyszczać – nigdy nie uszkadzać, nie eksperymentować i nie narażać. Prawo naturalne, prawo Boże i prawa człowieka nakazują najwyższą ostrożność, precyzję i pokorę wobec narządu, który jest "światłem ciała" i "oknem duszy".