6.7. Dokumentacja i raportowanie incydentów

3. 6.7.3. Ochrona prawna higienistki w przypadku incydentów

6.7.3.1. Ubezpieczenie OC – zakres, limity, procedury zgłaszania roszczeń

• Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2023 r. poz. 1610 z późn. zm.) – art. 415 stanowi, że kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. Art. 429 stanowi, że kto powierza wykonanie czynności drugiemu, ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną przez sprawcę przy wykonywaniu powierzonej mu czynności.
• Ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz.U. z 2023 r. poz. 1375 z późn. zm.) – art. 62 ust. 1 stanowi, że pielęgniarka i położna podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przy wykonywaniu zawodu.
• Ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 247 z późn. zm.).
• Wewnętrznych procedur szkoły dotyczących ubezpieczenia OC pracowników.

• Szkody wyrządzone przy wykonywaniu czynności zawodowych – obejmujące czynności medyczne wykonywane w gabinecie higienistki (opatrywanie ran, podawanie leków, mierzenie parametrów życiowych, udzielanie pierwszej pomocy).
• Szkody wyrządzone przy wykonywaniu czynności ratunkowych – obejmujące czynności medyczne wykonywane w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia (RKO, podanie adrenaliny, podanie glukagonu, wezwanie pogotowia).
• Szkody wyrządzone przy wykonywaniu czynności profilaktycznych – obejmujące czynności medyczne wykonywane w ramach profilaktyki (badania przesiewowe, szczepienia, edukacja zdrowotna).
• Szkody wyrządzone przy wykonywaniu czynności administracyjnych – obejmujące prowadzenie dokumentacji medycznej, raportowanie, współpracę z instytucjami zewnętrznymi.
• Szkody wyrządzone na terenie szkoły – obejmujące zdarzenia, które miały miejsce w gabinecie higienistki, w sali lekcyjnej, na boisku, na wycieczce, na zajęciach organizowanych przez szkołę.
• Szkody wyrządzone poza terenem szkoły – obejmujące zdarzenia, które miały miejsce w trakcie wycieczki, wyjazdu, obozu organizowanego przez szkołę.

• Limit na jedno zdarzenie – minimum 500 000 zł. W przypadku zdarzeń powodujących trwałe kalectwo lub śmierć poszkodowanego, roszczenia mogą znacznie przekraczać tę kwotę. Higienistka powinna rozważyć zwiększenie limitu do 1 000 000 zł lub więcej.
• Limit roczny – minimum 1 000 000 zł. W przypadku wielu zdarzeń w ciągu jednego roku ubezpieczeniowego, limit roczny może zostać wyczerpany. Higienistka powinna rozważyć zwiększenie limitu rocznego.
• Limit na szkody osobowe – minimum 500 000 zł na jedną osobę. W przypadku szkód osobowych (uszczerbek na zdrowiu, trwałe kalectwo, śmierć), roszczenia mogą być bardzo wysokie.
• Limit na szkody majątkowe – minimum 100 000 zł na jedno zdarzenie. W przypadku szkód majątkowych (uszkodzenie sprzętu, wyposażenia, budynku), roszczenia mogą być niższe niż w przypadku szkód osobowych.

• Higienistka powinna niezwłocznie poinformować dyrektora szkoły o zgłoszonym roszczeniu.
• Higienistka powinna niezwłocznie poinformować ubezpieczyciela o zgłoszonym roszczeniu, zgodnie z warunkami polisy ubezpieczeniowej. Zgłoszenie powinno być dokonane w terminie określonym w polisie (zwykle 7 dni od dnia zdarzenia lub od dnia, w którym higienistka dowiedziała się o roszczeniu).

• Higienistka powinna zabezpieczyć dokumentację medyczną dotyczącą zdarzenia (karta zgłoszenia urazu/zachorowania, karta pierwszej pomocy, rejestr wezwań pogotowia, protokół powypadkowy).
• Higienistka powinna zabezpieczyć dokumentację zdarzenia (raport dla dyrektora szkoły, zdjęcia, nagrania z monitoringu, zeznania świadków).
• Higienistka nie powinna niszczyć, ukrywać ani zmieniać dokumentacji. Działania takie mogą być traktowane jako utrudnianie postępowania i mogą pogorszyć sytuację prawną higienistki.

• Higienistka nie powinna przyznawać się do winy wobec poszkodowanego, jego rodziców/opiekunów prawnych, mediów ani innych osób. Przyznanie się do winy może być wykorzystane przeciwko higienistce w postępowaniu sądowym.
• Higienistka powinna ograniczyć się do stwierdzenia faktów: „Doszło do zdarzenia", „Podjęłam działania ratunkowe", „Wezwałam pogotowie". Nie powinna komentować przyczyn zdarzenia ani swojej odpowiedzialności.

• Higienistka powinna współpracować z ubezpieczycielem w zakresie ustalania okoliczności zdarzenia, rozmiaru szkody, odpowiedzialności.
• Higienistka powinna dostarczyć ubezpieczycielowi dokumentację medyczną, dokumentację zdarzenia, zeznania świadków.
• Higienistka powinna uczestniczyć w postępowaniu likwidacyjnym prowadzonym przez ubezpieczyciela.

• Higienistka powinna skonsultować się z prawnikiem szkoły lub z prawnikiem specjalizującym się w prawie medycznym.
• Higienistka nie powinna samodzielnie prowadzić negocjacji z poszkodowanym ani z jego pełnomocnikiem. Negocjacje powinny być prowadzone przez prawnika lub przez ubezpieczyciela.

• Higienistka powinna dokumentować wszystkie działania podjęte w związku ze zgłoszonym roszczeniem (daty, godziny, osoby, czynności).
• Higienistka powinna przechowywać dokumentację dotyczącą roszczenia w sposób zabezpieczony przed dostępem osób nieupoważnionych.

• Działanie umyślne – jeśli higienistka umyślnie wyrządziła szkodę poszkodowanemu.
• Działanie pod wpływem alkoholu lub substancji psychoaktywnych – jeśli higienistka działała pod wpływem alkoholu, narkotyków lub innych substancji psychoaktywnych.
• Działanie poza zakresem kompetencji – jeśli higienistka wykonywała czynności, do których nie miała uprawnień (np. wykonywanie zabiegów chirurgicznych, podawanie leków na receptę bez zlecenia lekarza).
• Rażące niedbalstwo – jeśli higienistka działała z rażącym niedbalstwem (np. nie wezwała pogotowia w sytuacji zagrożenia życia, nie podjęła RKO w przypadku zatrzymania krążenia).
• Brak ważnej polisy ubezpieczeniowej – jeśli higienistka nie posiadała ważnej polisy ubezpieczeniowej w momencie zdarzenia.
• Zgłoszenie roszczenia po upływie terminu – jeśli roszczenie zostało zgłoszone po upływie terminu określonego w polisie ubezpieczeniowej.

6.7.3.2. Wsparcie prawne – prawnik szkoły, organizacje zawodowe, porady

• Konsultacje prawne – możliwość uzyskania porady prawnej w przypadku wątpliwości dotyczących obowiązków, praw, odpowiedzialności.
• Reprezentację prawną – możliwość uzyskania reprezentacji prawnej w przypadku postępowania sądowego, dyscyplinarnego, karnego.
• Analizę dokumentacji – możliwość uzyskania analizy dokumentacji medycznej, protokołów, raportów pod kątem zgodności z prawem.
• Szkolenia prawne – możliwość uczestniczenia w szkoleniach dotyczących prawa medycznego, prawa oświatowego, prawa pracy, prawa ubezpieczeniowego.

• Udzielać porad prawnych – w przypadku wątpliwości dotyczących obowiązków, praw, odpowiedzialności higienistki.
• Reprezentować higienistkę – w przypadku postępowania sądowego, dyscyplinarnego, karnego.
• Analizować dokumentację – pod kątem zgodności z prawem, kompletności, rzetelności.
• Sporządzać opinie prawne – dotyczące konkretnych zdarzeń, roszczeń, postępowań.
• Prowadzić negocjacje – z poszkodowanym, z jego pełnomocnikiem, z ubezpieczycielem.
• Szkolić personel – w zakresie prawa medycznego, prawa oświatowego, prawa pracy.

• Naczelna Izba Pielęgniarek i Położnych (NIPiP) – organ samorządu zawodowego pielęgniarek i położnych, zapewniający ochronę prawną członkom, prowadzący postępowania dyscyplinarne, udzielający porad prawnych.
• Okręgowa Izba Pielęgniarek i Położnych (OIPiP) – organ samorządu zawodowego pielęgniarek i położnych na poziomie okręgowym, zapewniający ochronę prawną członkom, prowadzący postępowania dyscyplinarne, udzielający porad prawnych.
• Związek zawodowy pielęgniarek i położnych – organizacja związkowa, zapewniająca ochronę prawną członkom, prowadząca negocjacje z pracodawcami, udzielająca porad prawnych.
• Polskie Towarzystwo Pielęgniarskie (PTP) – organizacja naukowa i zawodowa, zapewniająca wsparcie merytoryczne i prawne członkom.
• Stowarzyszenia i fundacje – organizacje pozarządowe, zapewniające wsparcie prawne, psychologiczne, finansowe członkom.

• Zgłoszenie roszczenia przez poszkodowanego – jeśli poszkodowany lub jego rodzice/opiekunowie prawni zgłaszają roszczenie o odszkodowanie lub zadośćuczynienie.
• Wezwanie do złożenia zeznań – jeśli higienistka jest wezwana do złożenia zeznań w charakterze świadka lub podejrzanego.
• Postępowanie dyscyplinarne – jeśli wobec higienistki jest prowadzone postępowanie dyscyplinarne.
• Postępowanie karne – jeśli wobec higienistki jest prowadzone postępowanie karne.
• Wątpliwości dotyczące obowiązków – jeśli higienistka ma wątpliwości dotyczące swoich obowiązków, praw, odpowiedzialności.
• Wątpliwości dotyczące dokumentacji – jeśli higienistka ma wątpliwości dotyczące prowadzenia dokumentacji medycznej, raportowania, archiwizacji.
• Wątpliwości dotyczące współpracy z instytucjami – jeśli higienistka ma wątpliwości dotyczące współpracy z Sanepidem, kuratorium, policją, ubezpieczycielem.

• Porada ustna – rozmowa z prawnikiem, w której higienistka przedstawia problem i uzyskuje poradę.
• Porada pisemna – opinia prawna sporządzona przez prawnika, zawierająca analizę problemu i rekomendacje.
• Reprezentacja w postępowaniu – udział prawnika w postępowaniu sądowym, dyscyplinarnym, karnym w charakterze pełnomocnika lub obrońcy higienistki.
• Analiza dokumentacji – sprawdzenie dokumentacji medycznej, protokołów, raportów pod kątem zgodności z prawem.
• Szkolenie – uczestniczenie w szkoleniu dotyczącym prawa medycznego, prawa oświatowego, prawa pracy.
• Mediacja – uczestniczenie w mediacji między higienistką a poszkodowanym, mającej na celu polubowne rozwiązanie sporu.

• Ubezpieczenia OC – jeśli polisa ubezpieczeniowa obejmuje koszty ochrony prawnej.
• Budżetu szkoły – jeśli szkoła zapewnia dostęp do prawnika.
• Organizacji zawodowej – jeśli organizacja zawodowa zapewnia bezpłatne lub preferencyjne wsparcie prawne członkom.
• Środków własnych higienistki – jeśli higienistka samodzielnie opłaca porady prawne.

6.7.3.3. Dokumentacja jako dowód – dokładność, rzetelność, zabezpieczenie

• Potwierdzać fakt udzielenia pomocy – karta zgłoszenia urazu/zachorowania, karta pierwszej pomocy, rejestr wezwań pogotowia potwierdzają, że higienistka udzieliła pomocy poszkodowanemu.
• Potwierdzać prawidłowość postępowania – dokumentacja może potwierdzać, że higienistka działała zgodnie z obowiązującymi procedurami, wytycznymi, standardami.
• Potwierdzać stan poszkodowanego – dokumentacja może potwierdzać stan zdrowia poszkodowanego w momencie zdarzenia, co jest istotne w przypadku roszczeń o odszkodowanie.
• Potwierdzać okoliczności zdarzenia – dokumentacja może potwierdzać okoliczności, w których doszło do zdarzenia, co jest istotne w przypadku postępowań karnych, dyscyplinarnych.
• Chronić przed zarzutem zaniechania – dokumentacja może chronić higienistkę przed zarzutem, że nie udzieliła pomocy lub udzieliła jej w sposób niewłaściwy.

• Kompletność – dokumentacja powinna zawierać wszystkie istotne informacje dotyczące zdarzenia, poszkodowanego, wykonanych czynności, podanych leków, zaleceń. Nie należy pomijać żadnych informacji, nawet jeśli wydają się nieistotne.
• Czytelność – dokumentacja powinna być czytelna, napisana wyraźnym pismem (w przypadku dokumentacji papierowej) lub w sposób umożliwiający odczytanie (w przypadku dokumentacji elektronicznej). Nie należy stosować skrótów, symboli, oznaczeń, które mogą być niezrozumiałe dla osób nieposiadających wykształcenia medycznego.
• Chronologiczność – dokumentacja powinna być prowadzona w kolejności chronologicznej, z podaniem daty i godziny każdej czynności. Nie należy wpisywać czynności z datą wsteczną ani z datą przyszłą.
• Rzetelność – dokumentacja powinna odzwierciedlać faktyczny stan rzeczy, bez zniekształceń, przeinaczeń, pominięć. Nie należy wpisywać informacji nieprawdziwych, nie należy zmieniać wpisów po ich sporządzeniu.
• Obiektywność – dokumentacja powinna być prowadzona w sposób obiektywny, bez ocen, komentarzy, interpretacji. Nie należy wpisywać opinii, osądów, podejrzań, które nie są potwierdzone faktami.

• Nie należy wpisywać informacji nieprawdziwych – dokumentacja powinna odzwierciedlać faktyczny stan rzeczy.
• Nie należy zmieniać wpisów po ich sporządzeniu – jeśli higienistka popełniła błąd, powinna przekreślić błędny wpis jednym przekreśleniem, wpisać poprawkę, podpisać i opatrzyć datą. Nie należy zamazywać, wyrywać, niszczyć błędnego wpisu.
• Nie należy wpisywać informacji z datą wsteczną – dokumentacja powinna być prowadzona na bieżąco, z podaniem aktualnej daty i godziny.
• Nie należy wpisywać informacji z datą przyszłą – dokumentacja powinna odzwierciedlać czynności wykonane, a nie planowane.
• Nie należy wpisywać informacji pod wpływem presji – dokumentacja powinna być prowadzona samodzielnie, bez wpływu osób trzecich.

• Dostępem osób nieupoważnionych – dokumentacja powinna być przechowywana w zamkniętej szafie, w gabinecie higienistki, zabezpieczonym przed dostępem osób nieupoważnionych.
• Utratą – dokumentacja powinna być zabezpieczona przed kradzieżą, pożarem, zalaniem, uszkodzeniem mechanicznym.
• Zniszczeniem – dokumentacja powinna być zabezpieczona przed zniszczeniem umyślnym lub nieumyślnym.
• Uszkodzeniem – dokumentacja powinna być zabezpieczona przed blaknięciem, wilgocią, uszkodzeniami mechanicznymi.
• Zmianą – dokumentacja powinna być zabezpieczona przed zmianą treści przez osoby nieupoważnione.

• Dokumentacja papierowa – przechowywana w zamkniętej szafie, w segregatorze, w sposób uniemożliwiający dostęp osób nieupoważnionych. Szafa powinna być zamykana na klucz, klucz powinien być przechowywany w bezpiecznym miejscu.
• Dokumentacja elektroniczna – przechowywana na zabezpieczonym nośniku danych, zabezpieczona hasłem, szyfrowana, regularnie archiwizowana (kopia zapasowa). Komputer powinien być zabezpieczony hasłem, oprogramowaniem antywirusowym, zaporą sieciową.
• Kopia zapasowa – dokumentacja powinna być regularnie kopiowana na inny nośnik danych (dysk zewnętrzny, pendrive, chmura danych). Kopia zapasowa powinna być przechowywana w innym miejscu niż oryginał, zabezpieczona przed dostępem osób nieupoważnionych.

• Dowodem z dokumentu – jeśli jest prowadzona w formie papierowej lub elektronicznej, podpisana przez higienistkę, opatrzona datą.
• Dowodem z opinii biegłego – jeśli sąd powoła biegłego do oceny dokumentacji medycznej.
• Dowodem z przesłuchania świadka – jeśli higienistka jest przesłuchiwana w charakterze świadka i potwierdza treść dokumentacji.

6.7.3.4. Współpraca z organami ścigania – prawa, obowiązki, tajemnica

• Ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 37 z późn. zm.) – art. 304 stanowi, że każdy, kto dowiedział się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, ma społeczny obowiązek zawiadomić o tym prokuratora lub policję. Art. 177 stanowi, że każda osoba wezwana w charakterze świadka ma obowiązek stawić się i złożyć zeznania.
• Ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2023 r. poz. 171 z późn. zm.).
• Ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o prokuraturze (Dz.U. z 2023 r. poz. 1360 z późn. zm.).
• Ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej – w zakresie tajemnicy zawodowej.

• Prawo do odmowy składania zeznań – jeśli higienistka jest osobą najbliższą dla podejrzanego lub oskarżonego (małżonek, rodzeństwo, wstępny, zstępny), ma prawo odmówić składania zeznań.
• Prawo do odmowy odpowiedzi na pytanie – jeśli odpowiedź na pytanie mogłaby narazić higienistkę lub osobę najbliższą na odpowiedzialność karną, higienistka ma prawo odmówić odpowiedzi na pytanie.
• Prawo do korzystania z pomocy pełnomocnika – higienistka ma prawo korzystać z pomocy adwokata lub radcy prawnego w trakcie przesłuchania.
• Prawo do złożenia zażalenia – jeśli higienistka uważa, że jej prawa zostały naruszone w trakcie postępowania, ma prawo złożyć zażalenie do sądu lub prokuratora.
• Prawo do ochrony danych osobowych – higienistka ma prawo do ochrony swoich danych osobowych w trakcie postępowania.
• Prawo do tajemnicy zawodowej – higienistka ma prawo odmówić ujawnienia informacji objętych tajemnicą zawodową, chyba że sąd lub prokurator zwolni ją z tajemnicy zawodowej.

• Obowiązek stawiennictwa – jeśli higienistka jest wezwana w charakterze świadka, ma obowiązek stawić się w wyznaczonym terminie i miejscu.
• Obowiązek złożenia zeznań – jeśli higienistka jest wezwana w charakterze świadka, ma obowiązek złożyć zeznania, chyba że ma prawo odmowy składania zeznań.
• Obowiązek mówienia prawdy – jeśli higienistka składa zeznania, ma obowiązek mówić prawdę. Złożenie fałszywych zeznań jest przestępstwem zagrożonym karą pozbawienia wolności (art. 233 Kodeksu karnego).
• Obowiązek zawiadomienia o przestępstwie – jeśli higienistka dowiedziała się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, ma społeczny obowiązek zawiadomić o tym prokuratora lub policję.
• Obowiązek zabezpieczenia śladów – jeśli higienistka jest na miejscu zdarzenia, ma obowiązek zabezpieczyć ślady i dowody do czasu przybycia organów ścigania.

• Zażądać okazania postanowienia sądu lub prokuratora – zwalniającego higienistkę z tajemnicy zawodowej.
• Jeśli funkcjonariusz nie posiada postanowienia – higienistka powinna odmówić ujawnienia informacji i poinformować funkcjonariusza, że może ujawnić informacje wyłącznie na podstawie postanowienia sądu lub prokuratora.
• Jeśli funkcjonariusz posiada postanowienie – higienistka powinna ujawnić informacje w zakresie określonym w postanowieniu.

• Zawiadomienie o przestępstwie – jeśli higienistka dowiedziała się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, powinna zawiadomić o tym prokuratora lub policję.
• Złożenie zeznań – jeśli higienistka jest wezwana w charakterze świadka, powinna stawić się i złożyć zeznania.
• Udostępnienie dokumentacji – jeśli sąd lub prokurator zażąda udostępnienia dokumentacji medycznej, higienistka powinna udostępnić dokumentację w zakresie określonym w postanowieniu.
• Zabezpieczenie śladów – jeśli higienistka jest na miejscu zdarzenia, powinna zabezpieczyć ślady i dowody do czasu przybycia organów ścigania.
• Uczestniczenie w oględzinach – jeśli sąd lub prokurator zażąda uczestniczenia higienistki w oględzinach miejsca zdarzenia, higienistka powinna uczestniczyć w oględzinach.
• Uczestniczenie w przesłuchaniach – jeśli sąd lub prokurator zażąda uczestniczenia higienistki w przesłuchaniu świadka, higienistka powinna uczestniczyć w przesłuchaniu.

6.7.3.5. Ochrona przed fałszywymi oskarżeniami – dowody, świadkowie

• Poszkodowanych – którzy mogą oskarżać higienistkę o niewłaściwe udzielenie pomocy, o zaniechanie udzielenia pomocy, o spowodowanie urazu.
• Rodziców/opiekunów prawnych poszkodowanych – którzy mogą oskarżać higienistkę o niewłaściwe udzielenie pomocy, o zaniechanie udzielenia pomocy, o spowodowanie urazu dziecka.
• Nauczycieli – którzy mogą oskarżać higienistkę o niewłaściwe postępowanie, o zaniechanie, o naruszenie procedur.
• Innych pracowników szkoły – którzy mogą oskarżać higienistkę o niewłaściwe postępowanie, o naruszenie procedur, o mobbing.
• Osób trzecich – które mogą oskarżać higienistkę o niewłaściwe postępowanie, o naruszenie procedur.

• Potwierdzać fakt udzielenia pomocy – karta zgłoszenia urazu/zachorowania, karta pierwszej pomocy, rejestr wezwań pogotowia potwierdzają, że higienistka udzieliła pomocy poszkodowanemu.
• Potwierdzać prawidłowość postępowania – dokumentacja może potwierdzać, że higienistka działała zgodnie z obowiązującymi procedurami, wytycznymi, standardami.
• Potwierdzać stan poszkodowanego – dokumentacja może potwierdzać stan zdrowia poszkodowanego w momencie zdarzenia, co jest istotne w przypadku oskarżeń o spowodowanie urazu.
• Potwierdzać okoliczności zdarzenia – dokumentacja może potwierdzać okoliczności, w których doszło do zdarzenia, co jest istotne w przypadku oskarżeń o zaniechanie.
• Obalać fałszywe oskarżenia – dokumentacja może obalać fałszywe oskarżenia, potwierdzając faktyczny przebieg zdarzenia.

• Nagrania z monitoringu – jeśli szkoła posiada system monitoringu, nagrania mogą potwierdzać okoliczności zdarzenia, stan poszkodowanego, działania higienistki.
• Zdjęcia – zdjęcia miejsca zdarzenia, obrażeń poszkodowanego, sprzętu medycznego mogą potwierdzać okoliczności zdarzenia.
• Zeznania świadków – zeznania nauczycieli, uczniów, innych pracowników szkoły, osób obecnych na miejscu zdarzenia mogą potwierdzać okoliczności zdarzenia, działania higienistki.
• Opinie biegłych – opinie biegłych z zakresu medycyny ratunkowej, medycyny sądowej, pielęgniarstwa mogą potwierdzać prawidłowość postępowania higienistki.

• Zidentyfikować świadków – niezwłocznie po zdarzeniu higienistka powinna zidentyfikować osoby, które były obecne na miejscu zdarzenia i mogą potwierdzić okoliczności zdarzenia.
• Zebrać dane świadków – higienistka powinna zebrać imiona, nazwiska, adresy, numery telefonów świadków.
• Poprosić świadków o złożenie oświadczeń – higienistka może poprosić świadków o złożenie pisemnych oświadczeń opisujących okoliczności zdarzenia. Oświadczenia powinny być podpisane przez świadków i opatrzone datą.
• Zabezpieczyć zeznania świadków – higienistka powinna przechowywać oświadczenia świadków w sposób zabezpieczony przed dostępem osób nieupoważnionych.
• Poinformować świadków o postępowaniu – jeśli wobec higienistki jest prowadzone postępowanie dyscyplinarne, karne lub cywilne, higienistka powinna poinformować świadków o postępowaniu i poprosić ich o złożenie zeznań.

• Higienistka powinna niezwłocznie poinformować dyrektora szkoły o oskarżeniu.
• Higienistka powinna niezwłocznie skontaktować się z prawnikiem szkoły lub z prawnikiem specjalizującym się w prawie medycznym.

• Higienistka powinna zabezpieczyć dokumentację medyczną dotyczącą zdarzenia.
• Higienistka powinna zabezpieczyć nagrania z monitoringu, zdjęcia, zeznania świadków.
• Higienistka nie powinna niszczyć, ukrywać ani zmieniać dokumentacji.

• Higienistka nie powinna przyznawać się do winy wobec oskarżyciela, mediów ani innych osób.
• Higienistka powinna ograniczyć się do stwierdzenia faktów: „Doszło do zdarzenia", „Podjęłam działania ratunkowe", „Wezwałam pogotowie". Nie powinna komentować oskarżeń ani swojej odpowiedzialności.

• Higienistka powinna złożyć pisemne oświadczenie opisujące okoliczności zdarzenia, podjęte działania, stan poszkodowanego.
• Oświadczenie powinno być podpisane przez higienistkę i opatrzone datą.
• Oświadczenie powinno być złożone dyrektorowi szkoły, prawnikowi, organowi prowadzącemu postępowanie.

• Higienistka powinna współpracować z prawnikiem w zakresie przygotowania obrony, zbierania dowodów, przesłuchiwania świadków.
• Higienistka nie powinna samodzielnie prowadzić negocjacji z oskarżycielem ani z jego pełnomocnikiem.

• Higienistka powinna dokumentować wszystkie działania podjęte w związku z oskarżeniem (daty, godziny, osoby, czynności).
• Higienistka powinna przechowywać dokumentację dotyczącą oskarżenia w sposób zabezpieczony przed dostępem osób nieupoważnionych.

• Higienistka ma prawo do obrony w postępowaniu dyscyplinarnym, karnym, cywilnym.
• Higienistka ma prawo do korzystania z pomocy pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego).
• Higienistka ma prawo do składania wyjaśnień, do zadawania pytań świadkom, do składania wniosków dowodowych.
• Higienistka ma prawo do złożenia zażalenia, apelacji, kasacji.

• Prowadzenie dokumentacji w sposób dokładny, rzetelny, kompletny, czytelny – dokumentacja jest najważniejszym dowodem w przypadku fałszywych oskarżeń.
• Przestrzeganie procedur – higienistka powinna przestrzegać obowiązujących procedur, wytycznych, standardów. Działanie niezgodne z procedurami zwiększa ryzyko oskarżeń.
• Szkolenie personelu – higienistka powinna szkolić nauczycieli, personel pomocniczy w zakresie udzielania pierwszej pomocy, procedur bezpieczeństwa, dokumentacji.
• Informowanie rodziców – higienistka powinna informować rodziców o każdym zdarzeniu medycznym, o podjętych działaniach, o zaleceniach. Poinformowanie rodziców zmniejsza ryzyko oskarżeń.
• Współpraca z dyrektorem szkoły – higienistka powinna współpracować z dyrektorem szkoły w zakresie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia uczniów. Współpraca z dyrektorem zmniejsza ryzyko oskarżeń.
• Ubezpieczenie OC – higienistka powinna posiadać ubezpieczenie OC obejmujące szkody wyrządzone przy wykonywaniu czynności zawodowych. Ubezpieczenie OC chroni finansowo w przypadku roszczeń.
• Przynależność do organizacji zawodowej – higienistka powinna być członkiem organizacji zawodowej zapewniającej ochronę prawną. Organizacja zawodowa może zapewnić wsparcie prawne w przypadku oskarżeń.