5.3. Współpraca z instytucjami zewnętrznymi

4. 5.3.4. Współpraca z samorządem lokalnym i władzami oświatowymi

5.3.4.1. Rola gminy, powiatu, kuratorium w finansowaniu i nadzorze szkół

• Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2024 r. poz. 609 z późn. zm.): Określa rolę gminy w prowadzeniu szkół – finansowanie, infrastruktura, kadra. Nie "opcja" – "obowiązek". Nie "zalecenie" – "prawo".
• Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2024 r. poz. 608 z późn. zm.): Określa rolę powiatu w prowadzeniu szkół ponadpodstawowych – finansowanie, infrastruktura, kadra. Nie "opcja" – "obowiązek". Nie "zalecenie" – "prawo".
• Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz.U. z 2024 r. poz. 737 z późn. zm.): Określa rolę kuratorium w nadzorze pedagogicznym – kontrola, wsparcie, ewaluacja. Nie "opcja" – "obowiązek". Nie "zalecenie" – "prawo".
• Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U. z 2024 r. poz. 754 z późn. zm.): Określa zasady finansowania szkół – subwencja, dotacje, środki własne. Nie "opcja" – "obowiązek". Nie "zalecenie" – "prawo".

• Prowadzenie szkół: Gmina "prowadzi" – szkoły podstawowe. Nie "posiada" – "prowadzi". Nie "rządzi" – "służy". Nie "włada" – "wspiera".
• Finansowanie: Gmina "finansuje" – szkoły podstawowe (subwencja oświatowa, środki własne, dotacje). Nie "daje" – "finansuje". Nie "jałmużna" – "obowiązek". Nie "przywilej" – "prawo".
• Infrastruktura: Gmina "zapewnia" – infrastrukturę szkolną (budynki, wyposażenie, remonty). Nie "daje" – "zapewnia". Nie "jałmużna" – "obowiązek". Nie "przywilej" – "prawo".
• Kadra: Gmina "zatrudnia" – kadrę szkolną (nauczyciele, personel administracyjny, personel obsługowy). Nie "daje" – "zatrudnia". Nie "jałmużna" – "obowiązek". Nie "przywilej" – "prawo".

• Prowadzenie szkół: Powiat "prowadzi" – szkoły ponadpodstawowe (licea, technika, szkoły branżowe). Nie "posiada" – "prowadzi". Nie "rządzi" – "służy". Nie "włada" – "wspiera".
• Finansowanie: Powiat "finansuje" – szkoły ponadpodstawowe (subwencja oświatowa, środki własne, dotacje). Nie "daje" – "finansuje". Nie "jałmużna" – "obowiązek". Nie "przywilej" – "prawo".
• Infrastruktura: Powiat "zapewnia" – infrastrukturę szkolną (budynki, wyposażenie, remonty). Nie "daje" – "zapewnia". Nie "jałmużna" – "obowiązek". Nie "przywilej" – "prawo".
• Kadra: Powiat "zatrudnia" – kadrę szkolną (nauczyciele, personel administracyjny, personel obsługowy). Nie "daje" – "zatrudnia". Nie "jałmużna" – "obowiązek". Nie "przywilej" – "prawo".

• Nadzór pedagogiczny: Kuratorium "sprawuje" – nadzór pedagogiczny nad szkołami. Nie "rządzi" – "nadzoruje". Nie "włada" – "wspiera". Nie "kontroluje" – "pomaga".
• Kontrola: Kuratorium "kontroluje" – szkoły (zgodność z prawem, jakość kształcenia, warunki sanitarne). Nie "karze" – "kontroluje". Nie "niszczy" – "wspiera". Nie "włada" – "służy".
• Wsparcie: Kuratorium "wspiera" – szkoły (doradztwo, szkolenia, materiały). Nie "narzuca" – "wspiera". Nie "włada" – "służy". Nie "kontroluje" – "pomaga".
• Ewaluacja: Kuratorium "ewaluuje" – szkoły (jakość kształcenia, warunki sanitarne, kadra). Nie "karze" – "ewaluuje". Nie "niszczy" – "wspiera". Nie "włada" – "służy".

• Informowanie: Higienistka "informuje" – samorząd o potrzebach zdrowotnych szkoły. Nie "milczy" – "informuje". Nie "czeka" – "działa". Nie "ignoruje" – "mówi".
• Wnioskowanie: Higienistka "wnioskuje" – o środki na programy zdrowotne, infrastrukturę, wyposażenie. Nie "milczy" – "wnioskuje". Nie "czeka" – "działa". Nie "ignoruje" – "mówi".
• Współpraca: Higienistka "współpracuje" – z samorządem. Nie "sama" – "razem". Nie "konkuruje" – "współpracuje". Nie "ignoruje" – "współtworzy".
• Reprezentowanie: Higienistka "reprezentuje" – interesy uczniów i rodziców. Nie "milczy" – "mówi". Nie "czeka" – "działa". Nie "ignoruje" – "broni".

5.3.4.2. Pozyskiwanie środków na programy zdrowotne, infrastrukturę, wyposażenie gabinetu

• Pozyskiwanie środków nie jest "żebraniem" – jest prawem. Nie "jałmużną" – "obowiązkiem samorządu". Nie "przywilejem" – "prawem szkoły". Nie "łaską" – "sprawiedliwością".
• Higienistka ma prawo "wnioskować" – o środki. Nie "prosić" – "wnioskować". Nie "żebrać" – "domagać się". Nie "czekać" – "działać". Nie "milczeć" – "mówić".

• Subwencja oświatowa: Środki z budżetu państwa – przekazywane gminie/powiatowi na prowadzenie szkół. Nie "jałmużna" – "prawo". Nie "przywilej" – "obowiązek".
• Środki własne gminy/powiatu: Środki z budżetu gminy/powiatu – przeznaczane na szkoły. Nie "jałmużna" – "prawo". Nie "przywilej" – "obowiązek".
• Dotacje celowe: Środki z budżetu państwa – przekazywane na konkretne cele (np. programy zdrowotne, modernizacja). Nie "jałmużna" – "prawo". Nie "przywilej" – "obowiązek".
• Fundusze europejskie: Środki z Unii Europejskiej – przekazywane na konkretne cele (np. modernizacja, wyposażenie, szkolenia). Nie "jałmużna" – "prawo". Nie "przywilej" – "obowiązek".
• Środki z NFZ: Środki z Narodowego Funduszu Zdrowia – przekazywane na profilaktykę zdrowotną. Nie "jałmużna" – "prawo". Nie "przywilej" – "obowiązek".
• Środki z organizacji pozarządowych: Środki z fundacji, stowarzyszeń, organizacji – przekazywane na konkretne cele. Nie "jałmużna" – "solidarność". Nie "przywilej" – "wspólnota".
• Środki z Rady Rodziców: Środki z Rady Rodziców – przekazywane na konkretne cele. Nie "jałmużna" – "solidarność". Nie "przywilej" – "wspólnota".

• Krok 1 – Identyfikacja potrzeb: Higienistka "identyfikuje" – potrzeby szkoły (programy zdrowotne, infrastruktura, wyposażenie). Nie "ignoruje" – "identyfikuje". Nie "czeka" – "działa". Nie "milczy" – "mówi".
• Krok 2 – Przygotowanie wniosku: Higienistka "przygotowuje" – wniosek o środki. Nie "na ostatnią chwilę" – "z wyprzedzeniem". Nie "ogólnikowo" – "szczegółowo". Nie "ustnie" – "pisemnie".
• Krok 3 – Złożenie wniosku: Higienistka "składa" – wniosek do właściwego organu (gmina, powiat, kuratorium, NFZ, fundacja). Nie "czeka" – "składa". Nie "ignoruje" – "działa". Nie "milczy" – "mówi".
• Krok 4 – Monitorowanie: Higienistka "monitoruje" – status wniosku. Nie "zapomina" – "sprawdza". Nie "odpuszcza" – "pilnuje". Nie "ignoruje" – "towarzyszy".
• Krok 5 – Realizacja: Higienistka "realizuje" – projekt (jeśli wniosek został zaakceptowany). Nie "odkłada" – "realizuje". Nie "ignoruje" – "działa". Nie "milczy" – "mówi".
• Krok 6 – Rozliczenie: Higienistka "rozlicza" – projekt. Nie "zapomina" – "rozlicza". Nie "odpuszcza" – "pilnuje". Nie "ignoruje" – "dokumentuje".

• Wniosek o programy zdrowotne: Higienistka "wnioskuje" – o środki na programy zdrowotne (dni zdrowia, tygodnie profilaktyki, warsztaty, prelekcje). Nie "milczy" – "wnioskuje". Nie "czeka" – "działa".
• Wniosek o infrastrukturę: Higienistka "wnioskuje" – o środki na infrastrukturę (remont gabinetu, modernizacja sanitariatów, wentylacja, oświetlenie). Nie "milczy" – "wnioskuje". Nie "czeka" – "działa".
• Wniosek o wyposażenie: Higienistka "wnioskuje" – o środki na wyposażenie gabinetu (sprzęt, materiały, meble). Nie "milczy" – "wnioskuje". Nie "czeka" – "działa".
• Wniosek o szkolenia: Higienistka "wnioskuje" – o środki na szkolenia (kursy, konferencje, warsztaty). Nie "milczy" – "wnioskuje". Nie "czeka" – "działa".

5.3.4.3. Współpraca przy modernizacji budynków szkolnych pod kątem sanitarnym i ergonomicznym

• Modernizacja budynków szkolnych nie jest "luksusem" – jest prawem. Nie "przywilejem" – "obowiązkiem". Nie "opcją" – "koniecznością". Nie "dodatkiem" – "podstawą".
• Higienistka ma prawo "wnioskować" – o modernizację. Nie "prosić" – "wnioskować". Nie "żebrać" – "domagać się". Nie "czekać" – "działać". Nie "milczeć" – "mówić".

• Warunki sanitarne:
  • Sanitariaty: Modernizacja sanitariatów – dostęp do wody, mydła, ręczników, papieru toaletowego. Nie "luksus" – "prawo". Nie "przywilej" – "obowiązek".
  • Wentylacja: Modernizacja wentylacji – dostęp do świeżego powietrza, wymiana powietrza, filtracja. Nie "luksus" – "prawo". Nie "przywilej" – "obowiązek".
  • Oświetlenie: Modernizacja oświetlenia – dostęp do naturalnego światła, odpowiednie oświetlenie sztuczne. Nie "luksus" – "prawo". Nie "przywilej" – "obowiązek".
  • Temperatura: Modernizacja ogrzewania – odpowiednia temperatura w salach, korytarzach, sanitariatów. Nie "luksus" – "prawo". Nie "przywilej" – "obowiązek".
  • Czystość: Modernizacja warunków czystości – dostęp do środków czystości, regularne sprzątanie, dezynfekcja. Nie "luksus" – "prawo". Nie "przywilej" – "obowiązek".
• Warunki ergonomiczne:
  • Meble: Modernizacja mebli – ławki, krzesła, biurka dostosowane do wieku i wzrostu uczniów. Nie "luksus" – "prawo". Nie "przywilej" – "obowiązek".
  • Stanowisko pracy: Modernizacja stanowiska pracy – biurko, krzesło, monitor, oświetlenie dostosowane do potrzeb higienistki. Nie "luksus" – "prawo". Nie "przywilej" – "obowiązek".
  • Przestrzeń: Modernizacja przestrzeni – odpowiednia powierzchnia na ucznia, odpowiednia powierzchnia gabinetu. Nie "luksus" – "prawo". Nie "przywilej" – "obowiązek".
  • Dostępność: Modernizacja dostępności – dostęp dla osób z niepełnosprawnościami (rampy, windy, szerokie drzwi). Nie "luksus" – "prawo". Nie "przywilej" – "obowiązek".

• Krok 1 – Identyfikacja potrzeb: Higienistka "identyfikuje" – potrzeby modernizacyjne. Nie "ignoruje" – "identyfikuje". Nie "czeka" – "działa". Nie "milczy" – "mówi".
• Krok 2 – Dokumentacja: Higienistka "dokumentuje" – potrzeby modernizacyjne (zdjęcia, protokoły, notatki, wyniki badań). Nie "na pamięć" – "na piśmie". Nie "ustnie" – "pisemnie". Nie "ogólnikowo" – "szczegółowo".
• Krok 3 – Wniosek: Higienistka "składa" – wniosek o modernizację. Nie "czeka" – "składa". Nie "ignoruje" – "działa". Nie "milczy" – "mówi".
• Krok 4 – Współpraca: Higienistka "współpracuje" – z samorządem przy realizacji modernizacji. Nie "sama" – "razem". Nie "konkuruje" – "współpracuje". Nie "ignoruje" – "współtworzy".
• Krok 5 – Monitorowanie: Higienistka "monitoruje" – realizację modernizacji. Nie "zapomina" – "sprawdza". Nie "odpuszcza" – "pilnuje". Nie "ignoruje" – "towarzyszy".
• Krok 6 – Odbiór: Higienistka "odbiera" – modernizację. Nie "zapomina" – "odbiera". Nie "odpuszcza" – "sprawdza". Nie "ignoruje" – "weryfikuje".

5.3.4.4. Udział w lokalnych programach profilaktycznych i zdrowotnych

• Udział w lokalnych programach profilaktycznych nie jest "dodatkiem" – jest integralną częścią misji. Nie "opcją" – "koniecznością". Nie "luksusem" – "prawem". Nie "przywilejem" – "obowiązkiem".
• Higienistka ma prawo "uczestniczyć" – w lokalnych programach profilaktycznych. Nie "czekać na zaproszenie" – "zgłaszać się". Nie "być bierną" – "być aktywną". Nie "milczeć" – "mówić".

• Programy profilaktyki zdrowotnej: Programy prowadzone przez gminę, powiat, NFZ – dotyczące profilaktyki chorób, promocji zdrowia, edukacji zdrowotnej. Nie "dodatek" – "integralna część". Nie "opcja" – "konieczność".
• Programy profilaktyki uzależnień: Programy prowadzone przez gminę, powiat, organizacje – dotyczące profilaktyki uzależnień (alkohol, narkotyki, ekrany). Nie "dodatek" – "integralna część". Nie "opcja" – "konieczność".
• Programy promocji zdrowia: Programy prowadzone przez gminę, powiat, organizacje – dotyczące promocji zdrowia (ruch, żywienie, sen, higiena). Nie "dodatek" – "integralna część". Nie "opcja" – "konieczność".
• Programy szczepień: Programy prowadzone przez gminę, powiat, NFZ – dotyczące szczepień obowiązkowych i zalecanych. Nie "dodatek" – "integralna część". Nie "opcja" – "konieczność".
• Programy badań przesiewowych: Programy prowadzone przez gminę, powiat, NFZ – dotyczące badań przesiewowych (wzrok, słuch, postawa, BMI). Nie "dodatek" – "integralna część". Nie "opcja" – "konieczność".

• Uczestnictwo: Higienistka "uczestniczy" – w lokalnych programach profilaktycznych. Nie "nieobecna" – "obecna". Nie "bierna" – "aktywna". Nie "milcząca" – "mówiąca".
• Współtworzenie: Higienistka "współtworzy" – lokalne programy profilaktyczne. Nie "sama" – "razem". Nie "konkuruje" – "współpracuje". Nie "ignoruje" – "współtworzy".
• Koordynowanie: Higienistka "koordynuje" – udział szkoły w lokalnych programach profilaktycznych. Nie "sama" – "z zespołem". Nie "ignoruje" – "koordynuje". Nie "odpuszcza" – "pilnuje".
• Ewaluacja: Higienistka "ewaluuje" – skuteczność lokalnych programów profilaktycznych. Nie "ignoruje" – "ocenia". Nie "zapomina" – "analizuje". Nie "odpuszcza" – "sprawdza".

5.3.4.5. Reprezentowanie interesów uczniów i rodziców w dialogu z władzami

• Higienistka ma obowiązek "reprezentować" – interesy uczniów i rodziców. Nie "milczeć" – "mówić". Nie "czekać" – "działać". Nie "ignorować" – "bronić". Nie "bać się" – "odważnie mówić".
• Reprezentowanie interesów nie jest "buntem" – jest służbą. Nie "agresją" – "obroną". Nie "nietolerancją" – "miłością". Nie "ciemnogrodem" – "mądrością".

• Dialog z gminą: Higienistka "rozmawia" – z gminą o potrzebach szkoły. Nie "milczy" – "mówi". Nie "czeka" – "działa". Nie "ignoruje" – "reprezentuje".
• Dialog z powiatem: Higienistka "rozmawia" – z powiatem o potrzebach szkoły. Nie "milczy" – "mówi". Nie "czeka" – "działa". Nie "ignoruje" – "reprezentuje".
• Dialog z kuratorium: Higienistka "rozmawia" – z kuratorium o potrzebach szkoły. Nie "milczy" – "mówi". Nie "czeka" – "działa". Nie "ignoruje" – "reprezentuje".
• Dialog z NFZ: Higienistka "rozmawia" – z NFZ o potrzebach szkoły. Nie "milczy" – "mówi". Nie "czeka" – "działa". Nie "ignoruje" – "reprezentuje".
• Udział w sesjach: Higienistka "uczestniczy" – w sesjach rady gminy, rady powiatu. Nie "nieobecna" – "obecna". Nie "bierna" – "aktywna". Nie "milcząca" – "mówiąca".
• Petycje: Higienistka "składa" – petycje w imieniu uczniów i rodziców. Nie "milczy" – "składa". Nie "czeka" – "działa". Nie "ignoruje" – "broni".
• Współpraca z Radą Rodziców: Higienistka "współpracuje" – z Radą Rodziców w reprezentowaniu interesów. Nie "sama" – "razem". Nie "konkuruje" – "współpracuje". Nie "ignoruje" – "współtworzy".

• Prawda: Reprezentowanie jest "prawdziwe" – nie "fałszywe". Nie "manipulacja" – "prawda". Nie "kłamstwo" – "świadectwo". Nie "agresja" – "miłość".
• Szacunek: Reprezentowanie jest "szanowne" – nie "agresywne". Nie "obraźliwe" – "szanowne". Nie "potępiające" – "szanowne". Nie "nienawistne" – "miłujące".
• Odwaga: Reprezentowanie jest "odważne" – nie "tchórzliwe". Nie "milczące" – "mówiące". Nie "poddające się" – "walczące". Nie "lękliwe" – "ufne".
• Wspólnota: Reprezentowanie jest "wspólnotowe" – nie "samotne". Nie "izolowane" – "razem". Nie "indywidualne" – "wspólne". Nie "ja" – "my".

5.3.4.6. Ochrona autonomii szkoły i rodziny przed nadmierną centralizacją i biurokratyzacją

• Autonomia szkoły i rodziny nie jest "przywilejem" – jest prawem. Nie "łaską" – "sprawiedliwością". Nie "opcją" – "koniecznością". Nie "dodatkiem" – "podstawą".
• Centralizacja i biurokratyzacja nie są "służbą" – są zagrożeniem. Nie "pomocą" – "przeszkodą". Nie "wsparciem" – "obciążeniem". Nie "porządkiem" – "chaosem".

• Narzucone programy: Centralizacja "narzuca" – programy edukacyjne, bez konsultacji z rodzicami, bez uwzględnienia kontekstu lokalnego. Nie "proponuje" – "narzuca". Nie "zaprasza" – "wymusza". Nie "wspiera" – "narzuca".
• Narzucone metody: Centralizacja "narzuca" – metody edukacyjne, bez uwzględnienia potrzeb uczniów, bez uwzględnienia kompetencji nauczycieli. Nie "proponuje" – "narzuca". Nie "zaprasza" – "wymusza". Nie "wspiera" – "narzuca".
• Narzucone wartości: Centralizacja "narzuca" – wartości, bez uwzględnienia przekonań rodziców, bez uwzględnienia kontekstu kulturowego. Nie "proponuje" – "narzuca". Nie "zaprasza" – "wymusza". Nie "wspiera" – "narzuca".
• Narzucona biurokracja: Centralizacja "narzuca" – biurokrację, bez uwzględnienia potrzeb szkoły, bez uwzględnienia kompetencji kadry. Nie "proponuje" – "narzuca". Nie "zaprasza" – "wymusza". Nie "wspiera" – "narzuca".

• Nadmiar dokumentacji: Biurokratyzacja "wymaga" – nadmiaru dokumentacji, bez uwzględnienia potrzeb szkoły, bez uwzględnienia kompetencji kadry. Nie "proponuje" – "wymusza". Nie "zaprasza" – "narzuca". Nie "wspiera" – "obciąża".
• Nadmiar kontroli: Biurokratyzacja "wymaga" – nadmiaru kontroli, bez uwzględnienia potrzeb szkoły, bez uwzględnienia kompetencji kadry. Nie "proponuje" – "wymusza". Nie "zaprasza" – "narzuca". Nie "wspiera" – "obciąża".
• Nadmiar sprawozdań: Biurokratyzacja "wymaga" – nadmiaru sprawozdań, bez uwzględnienia potrzeb szkoły, bez uwzględnienia kompetencji kadry. Nie "proponuje" – "wymusza". Nie "zaprasza" – "narzuca". Nie "wspiera" – "obciąża".
• Nadmiar procedur: Biurokratyzacja "wymaga" – nadmiaru procedur, bez uwzględnienia potrzeb szkoły, bez uwzględnienia kompetencji kadry. Nie "proponuje" – "wymusza". Nie "zaprasza" – "narzuca". Nie "wspiera" – "obciąża".

• Prawo do odmowy: Szkoła ma prawo "odmówić" – realizacji programów niezgodnych z jej misją wychowawczą. Nie "musi" – "może". Nie "jest zmuszona" – "jest wolna". Nie "jest niewolnikiem" – "jest wolna".
• Prawo do konsultacji: Szkoła ma prawo "konsultować" – programy, metody, wartości. Nie "musi akceptować" – "może konsultować". Nie "jest zmuszona" – "jest wolna". Nie "jest niewolnikiem" – "jest wolna".
• Prawo do sprzeciwu: Szkoła ma prawo "sprzeciwić się" – centralizacji, biurokratyzacji, indoktrynacji. Nie "musi milczeć" – "może mówić". Nie "jest zmuszona" – "jest wolna". Nie "jest niewolnikiem" – "jest wolna".
• Prawo do autonomii: Szkoła ma prawo "do autonomii" – w zakresie programów, metod, wartości. Nie "musi być jednolita" – "może być różna". Nie "jest zmuszona" – "jest wolna". Nie "jest niewolnikiem" – "jest wolna".

• Dialog: Higienistka "rozmawia" – z władzami o autonomii szkoły. Nie "milczy" – "mówi". Nie "czeka" – "działa". Nie "ignoruje" – "broni".
• Współpraca z Radą Rodziców: Higienistka "współpracuje" – z Radą Rodziców w obronie autonomii. Nie "sama" – "razem". Nie "konkuruje" – "współpracuje". Nie "ignoruje" – "współtworzy".
• Współpraca z organizacjami: Higienistka "współpracuje" – z organizacjami prorodzinnymi w obronie autonomii. Nie "sama" – "razem". Nie "konkuruje" – "współpracuje". Nie "ignoruje" – "współtworzy".
• Współpraca z mediami: Higienistka "współpracuje" – z mediami katolickimi i prorodzinnymi w obronie autonomii. Nie "sama" – "razem". Nie "konkuruje" – "współpracuje". Nie "ignoruje" – "współtworzy".
• Współpraca z prawnikami: Higienistka "współpracuje" – z prawnikami w obronie autonomii. Nie "sama" – "razem". Nie "konkuruje" – "współpracuje". Nie "ignoruje" – "współtworzy".

• Subsidiarność: "Co może zrobić jednostka, nie powinno robić państwo. Co może zrobić rodzina, nie powinno robić państwo. Co może zrobić wspólnota lokalna, nie powinno robić państwo." (Zasada subsidiarności – katolicka nauka społeczna). Subsidiarność nie jest "opcją" – jest "prawem". Nie "przywilejem" – "sprawiedliwością". Nie "dodatkiem" – "podstawą".
• Wolność: "Ku wolności wyswobodził nas Chrystus" (Ga 5,1). Wolność nie jest "luksusem" – jest "prawem". Nie "przywilejem" – "darem". Nie "dodatkiem" – "podstawą".
• Odpowiedzialność: Wolność jest "odpowiedzialnością" – nie "dowolnością". Nie "mogę wszystko" – "mogę to, co dobre". Nie "jestem wolny od" – "jestem wolny do". Nie "jestem niewolnikiem" – "jestem dzieckiem Bożym".
• Odwaga: "Nie bójcie się!" (Mt 14,27). Odwaga nie jest "agresją" – jest "męstwem". Nie "ciemnogrodem" – jest "światłem". Nie "lękiem" – jest "ufnością".

• "Panie, daj mi mądrość – abym wiedziała, kiedy współpracować, a kiedy bronić. Daj mi roztropność – abym wiedziała, co jest służbą, a co jest władzą. Daj mi odwagę – abym mówiła, nawet gdy jest trudno. Daj mi miłość – abym broniła dzieci, nie z lęku, ale z miłości. Daj mi pokorę – abym wiedziała, że nie jestem sama. Daj mi cierpliwość – abym nie ufała bezkrytycznie, ale też nie podejrzewała bez powodu. Maryjo, Matko Kościoła – módl się za nami. Św. Józefie, Opiekunie – strzeż nas. Św. Tomaszu Morusie, Męczenniku Prawdy – ucz mnie odwagi. Amen."