3.5. Aktywność fizyczna i ruch w rozwoju dziecka
3. 3.5.3. Bezpieczeństwo aktywności fizycznej
Bezpieczeństwo aktywności fizycznej jest fundamentem zdrowia – fundamentem, na którym stoi całe zdrowie, fundamentem, na którym stoi całe życie. Aktywność fizyczna jest darem – darem Boga, darem natury, darem stworzenia – ale dar wymaga troski, dar wymaga ochrony, dar wymaga odpowiedzialności. Aktywność fizyczna bez bezpieczeństwa jest zagrożeniem – zagrożeniem dla zdrowia, zagrożeniem dla życia, zagrożeniem dla godności.
W perspektywie Teologii Ciała św. Jana Pawła II, ciało jest sakramentem – widzialnym znakiem niewidzialnej rzeczywistości duchowej. Ruch jest częścią tego sakramentu – częścią ciała, częścią daru, częścią powołania. Ruch nie jest jedynie aktywnością fizyczną – jest częścią osoby, częścią godności, częścią powołania. Ruch jest wyrazem życia – wyrazem życia fizycznego, wyrazem życia psychicznego, wyrazem życia duchowego. Ale ruch bez bezpieczeństwa jest zagrożeniem – zagrożeniem dla ciała, zagrożeniem dla zdrowia, zagrożeniem dla życia.
Higienistka szkolna, która rozumie znaczenie bezpieczeństwa aktywności fizycznej, rozumie potrzeby dzieci w zakresie bezpieczeństwa aktywności fizycznej, promuje bezpieczeństwo, promuje ochronę, promuje zdrowie – współpracuje z Bogiem w dziele ochrony, strzeże daru życia, przekazuje prawdę o bezpieczeństwie aktywności fizycznej w duchu miłości. Higienistka, która ignoruje bezpieczeństwo aktywności fizycznej, ignoruje potrzeby dzieci w zakresie bezpieczeństwa aktywności fizycznej, ignoruje promocję – narusza dar życia, narusza zdrowie dziecka, narusza obowiązek troski.
3.5.3.1. Kwalifikacja uczniów do wysiłku – badania lekarskie, przeciwwskazania
A. Kwalifikacja uczniów do wysiłku
- Badania lekarskie:
- Badania lekarskie – badania lekarskie przed rozpoczęciem zajęć WF – kwalifikacja do wysiłku.
- Zakres badań: wywiad lekarski, badanie przedmiotowe, pomiar ciśnienia tętniczego, pomiar częstości skurczów serca, badanie układu sercowo-naczyniowego, badanie układu oddechowego, badanie układu mięśniowo-szkieletowego.
- Częstotliwość: badania lekarskie – co rok (przed rozpoczęciem roku szkolnego) – zgodnie z zaleceniami Ministra Zdrowia.
- Badania dodatkowe: EKG, echo serca, badanie spirometryczne – w przypadku podejrzenia chorób serca, chorób płuc, chorób układu krążenia.
- Przeciwwskazania do wysiłku:
- Przeciwwskazania bezwzględne: choroby serca (niewydolność serca, kardiomiopatia, zaburzenia rytmu serca), choroby płuc (niewydolność oddechowa, astma ciężka), choroby układu krążenia (nadciśnienie ciężkie, tętniaki), choroby układu nerwowego (padaczka niekontrolowana), choroby układu mięśniowo-szkieletowego (złamania, zwichnięcia, zapalenia stawów).
- Przeciwwskazania względne: choroby serca (wady serca skompensowane), choroby płuc (astma lekka, astma umiarkowana), choroby układu krążenia (nadciśnienie lekkie, nadciśnienie umiarkowane), choroby układu nerwowego (padaczka kontrolowana), choroby układu mięśniowo-szkieletowego (urazy, zapalenia stawów).
- Przeciwwskazania czasowe: choroby ostre (gorączka, infekcja, zapalenie), urazy (złamania, zwichnięcia, skręcenia), zabiegi operacyjne (okres rekonwalescencji).
B. Kwalifikacja do wysiłku – rodzaje
- Kwalifikacja pełna:
- Kwalifikacja pełna – uczeń jest zdolny do pełnego wysiłku – brak przeciwwskazań.
- Formy aktywności: wszystkie formy aktywności – gry zespołowe, gimnastyka, pływanie, taniec, sporty indywidualne, lekkoatletyka.
- Kwalifikacja ograniczona:
- Kwalifikacja ograniczona – uczeń jest zdolny do ograniczonego wysiłku – przeciwwskazania względne.
- Formy aktywności: formy aktywności ograniczone – gimnastyka, pływanie, taniec, sporty indywidualne – zgodnie z zaleceniami lekarza.
- Kwalifikacja brak:
- Kwalifikacja brak – uczeń nie jest zdolny do wysiłku – przeciwwskazania bezwzględne.
- Formy aktywności: brak form aktywności – zwolnienie z WF – zgodnie z zaleceniami lekarza.
C. Znaczenie dla higienistki – edukacja i promocja
- Edukacja uczniów:
- Kwalifikacja do wysiłku – badania lekarskie, przeciwwskazania, kwalifikacja pełna, kwalifikacja ograniczona, kwalifikacja brak.
- Przeciwwskazania – przeciwwskazania bezwzględne, przeciwwskazania względne, przeciwwskazania czasowe.
- Formy aktywności – formy aktywności pełne, formy aktywności ograniczone, brak form aktywności.
- Edukacja rodziców:
- Kwalifikacja do wysiłku – badania lekarskie, przeciwwskazania, kwalifikacja pełna, kwalifikacja ograniczona, kwalifikacja brak.
- Przeciwwskazania – przeciwwskazania bezwzględne, przeciwwskazania względne, przeciwwskazania czasowe.
- Formy aktywności – formy aktywności pełne, formy aktywności ograniczone, brak form aktywności.
- Współpraca ze szkołą:
- Współpraca z lekarzem POZ – kwalifikacja do wysiłku, przeciwwskazania, zwolnienia.
- Współpraca z nauczycielami WF – kwalifikacja do wysiłku, przeciwwskazania, zwolnienia.
- Współpraca z rodzicami – informowanie, edukacja, wsparcie – kwalifikacja do wysiłku, przeciwwskazania, zwolnienia.
3.5.3.2. Zwolnienia z WF – krótkoterminowe i długoterminowe, alternatywne formy aktywności
A. Zwolnienia z WF
- Zwolnienia krótkoterminowe:
- Zwolnienia krótkoterminowe – zwolnienia z WF na okres krótkoterminowy – zwykle 1-2 tygodnie – zgodnie z zaleceniami lekarza.
- Przyczyny: choroby ostre (gorączka, infekcja, zapalenie), urazy (złamania, zwichnięcia, skręcenia), zabiegi operacyjne (okres rekonwalescencji).
- Dokumentacja: zaświadczenie lekarskie – zaświadczenie lekarskie o zwolnieniu z WF – okres zwolnienia, przyczyna, zalecenia.
- Zwolnienia długoterminowe:
- Zwolnienia długoterminowe – zwolnienia z WF na okres długoterminowy – zwykle > 2 tygodnie – zgodnie z zaleceniami lekarza.
- Przyczyny: choroby przewlekłe (choroby serca, choroby płuc, choroby układu krążenia, choroby układu nerwowego, choroby układu mięśniowo-szkieletowego), urazy (złamania, zwichnięcia, skręcenia), zabiegi operacyjne (okres rekonwalescencji).
- Dokumentacja: zaświadczenie lekarskie – zaświadczenie lekarskie o zwolnieniu z WF – okres zwolnienia, przyczyna, zalecenia.
B. Alternatywne formy aktywności
- Formy alternatywne:
- Gimnastyka: gimnastyka przyrządowa, gimnastyka przyrządowa, gimnastyka przyrządowa – rozwój siły, rozwój elastyczności, rozwój koordynacji.
- Pływanie: pływanie – rozwój wydolności, rozwój siły, rozwój koordynacji, ochrona przed urazami.
- Taniec: taniec – rozwój koordynacji, rozwój elastyczności, rozwój umiejętności społecznych.
- Sporty indywidualne: lekkoatletyka, tenis, badminton, jazda na rowerze – rozwój wydolności, rozwój siły, rozwój koordynacji.
- Spacery: spacery – rozwój wydolności, rozwój koordynacji, rozwój umiejętności społecznych.
- Dostosowanie form alternatywnych:
- Dostosowanie form alternatywnych – dostosowanie form alternatywnych do możliwości ucznia – zgodnie z zaleceniami lekarza.
- Dostosowanie form alternatywnych – dostosowanie form alternatywnych do możliwości ucznia – zgodnie z zaleceniami lekarza.
- Dostosowanie form alternatywnych – dostosowanie form alternatywnych do możliwości ucznia – zgodnie z zaleceniami lekarza.
C. Znaczenie dla higienistki – edukacja i promocja
- Edukacja uczniów:
- Zwolnienia z WF – zwolnienia krótkoterminowe, zwolnienia długoterminowe, alternatywne formy aktywności.
- Przyczyny – choroby ostre, urazy, zabiegi operacyjne, choroby przewlekłe.
- Formy alternatywne – gimnastyka, pływanie, taniec, sporty indywidualne, spacery.
- Edukacja rodziców:
- Zwolnienia z WF – zwolnienia krótkoterminowe, zwolnienia długoterminowe, alternatywne formy aktywności.
- Przyczyny – choroby ostre, urazy, zabiegi operacyjne, choroby przewlekłe.
- Formy alternatywne – gimnastyka, pływanie, taniec, sporty indywidualne, spacery.
- Współpraca ze szkołą:
- Współpraca z lekarzem POZ – zwolnienia z WF, alternatywne formy aktywności.
- Współpraca z nauczycielami WF – zwolnienia z WF, alternatywne formy aktywności.
- Współpraca z rodzicami – informowanie, edukacja, wsparcie – zwolnienia z WF, alternatywne formy aktywności.
3.5.3.3. Profilaktyka urazów: rozgrzewka, właściwy sprzęt, nadzór nauczyciela
A. Profilaktyka urazów
- Rozgrzewka:
- Rozgrzewka – rozgrzewka przed wysiłkiem – minimum 10-15 minut – przygotowanie układu sercowo-naczyniowego, przygotowanie układu oddechowego, przygotowanie układu mięśniowo-szkieletowego.
- Formy rozgrzewki: marsz, bieganie, skakanie, rozciąganie, gimnastyka – przygotowanie układu sercowo-naczyniowego, przygotowanie układu oddechowego, przygotowanie układu mięśniowo-szkieletowego.
- Czas: minimum 10-15 minut – przygotowanie układu sercowo-naczyniowego, przygotowanie układu oddechowego, przygotowanie układu mięśniowo-szkieletowego.
- Znaczenie: ochrona przed urazami – przygotowanie układu sercowo-naczyniowego, przygotowanie układu oddechowego, przygotowanie układu mięśniowo-szkieletowego.
- Właściwy sprzęt:
- Właściwy sprzęt – właściwy sprzęt – sprzęt sportowy, sprzęt ochronny, sprzęt ochronny.
- Sprzęt sportowy: piłki, obręcze, skakanki, materace – sprzęt sportowy – sprawny, bezpieczny, dostosowany do wieku.
- Sprzęt ochronny: kaski, ochraniacze, ochraniacze – sprzęt ochronny – sprawny, bezpieczny, dostosowany do wieku.
- Sprzęt ochronny: kaski, ochraniacze, ochraniacze – sprzęt ochronny – sprawny, bezpieczny, dostosowany do wieku.
- Nadzór nauczyciela:
- Nadzór nauczyciela – nadzór nauczyciela – nadzór nauczyciela WF – nadzór nad uczniami w trakcie zajęć WF.
- Nadzór nauczyciela – nadzór nauczyciela – nadzór nauczyciela WF – nadzór nad uczniami w trakcie zajęć WF.
- Nadzór nauczyciela – nadzór nauczyciela – nadzór nauczyciela WF – nadzór nad uczniami w trakcie zajęć WF.
B. Znaczenie dla higienistki – edukacja i promocja
- Edukacja uczniów:
- Profilaktyka urazów – rozgrzewka, właściwy sprzęt, nadzór nauczyciela.
- Rozgrzewka – minimum 10-15 minut – przygotowanie układu sercowo-naczyniowego, przygotowanie układu oddechowego, przygotowanie układu mięśniowo-szkieletowego.
- Właściwy sprzęt – sprzęt sportowy, sprzęt ochronny – sprawny, bezpieczny, dostosowany do wieku.
- Nadzór nauczyciela – nadzór nauczyciela WF – nadzór nad uczniami w trakcie zajęć WF.
- Edukacja rodziców:
- Profilaktyka urazów – rozgrzewka, właściwy sprzęt, nadzór nauczyciela.
- Rozgrzewka – minimum 10-15 minut – przygotowanie układu sercowo-naczyniowego, przygotowanie układu oddechowego, przygotowanie układu mięśniowo-szkieletowego.
- Właściwy sprzęt – sprzęt sportowy, sprzęt ochronny – sprawny, bezpieczny, dostosowany do wieku.
- Nadzór nauczyciela – nadzór nauczyciela WF – nadzór nad uczniami w trakcie zajęć WF.
- Współpraca ze szkołą:
- Współpraca z nauczycielami WF – profilaktyka urazów, rozgrzewka, właściwy sprzęt, nadzór nauczyciela.
- Współpraca z rodzicami – informowanie, edukacja, wsparcie – profilaktyka urazów, rozgrzewka, właściwy sprzęt, nadzór nauczyciela.
- Współpraca z lekarzem POZ – kwalifikacja do wysiłku, przeciwwskazania, zwolnienia.
3.5.3.4. Postępowanie w przypadku urazów na WF – pierwsza pomoc, dokumentacja
A. Postępowanie w przypadku urazów na WF
- Rodzaje urazów na WF:
- Urazy mięśni: naciągnięcia, naderwania, zerwania – urazy mięśni – ból, obrzęk, ograniczenie ruchomości.
- Urazy stawów: skręcenia, zwichnięcia – urazy stawów – ból, obrzęk, ograniczenie ruchomości.
- Urazy kości: złamania, pęknięcia – urazy kości – ból, obrzęk, ograniczenie ruchomości, deformacja.
- Urazy głowy: wstrząśnienie mózgu, urazy głowy – urazy głowy – ból, zawroty głowy, nudności, wymioty, utrata przytomności.
- Urazy oczu: urazy oczu – urazy oczu – ból, łzawienie, zaczerwienienie, zaburzenia widzenia.
- Pierwsza pomoc:
- Zasada RICE (Rest, Ice, Compression, Elevation) – odpoczynek, lód, ucisk, uniesienie – postępowanie w przypadku urazów mięśni, urazów stawów.
- Odpoczynek – odpoczynek – unieruchomienie kończyny, unieruchomienie stawu – ochrona przed dalszym urazem.
- Lód – lód – okład z lodu – 20 minut, co 2-3 godziny – zmniejszenie obrzęku, zmniejszenie bólu.
- Ucisk – ucisk – bandaż elastyczny – zmniejszenie obrzęku, zmniejszenie bólu.
- Uniesienie – uniesienie kończyny – uniesienie kończyny powyżej poziomu serca – zmniejszenie obrzęku, zmniejszenie bólu.
- Postępowanie w przypadku urazów głowy:
- Wstrząśnienie mózgu – wstrząśnienie mózgu – ból, zawroty głowy, nudności, wymioty, utrata przytomności.
- Postępowanie: unieruchomienie głowy, wezwanie pogotowia ratunkowego (999 lub 112), monitorowanie świadomości, monitorowanie oddechu, monitorowanie tętna.
- Postępowanie: unieruchomienie głowy, wezwanie pogotowia ratunkowego (999 lub 112), monitorowanie świadomości, monitorowanie oddechu, monitorowanie tętna.
- Postępowanie w przypadku złamań:
- Złamanie – złamanie – ból, obrzęk, ograniczenie ruchomości, deformacja.
- Postępowanie: unieruchomienie kończyny, wezwanie pogotowia ratunkowego (999 lub 112), monitorowanie świadomości, monitorowanie oddechu, monitorowanie tętna.
- Postępowanie: unieruchomienie kończyny, wezwanie pogotowia ratunkowego (999 lub 112), monitorowanie świadomości, monitorowanie oddechu, monitorowanie tętna.
B. Dokumentacja urazów
- Dokumentacja urazów:
- Dokumentacja urazów – dokumentacja urazów – data, godzina, miejsce, rodzaj urazu, przyczyna, postępowanie.
- Dokumentacja urazów – dokumentacja urazów – data, godzina, miejsce, rodzaj urazu, przyczyna, postępowanie.
- Dokumentacja urazów – dokumentacja urazów – data, godzina, miejsce, rodzaj urazu, przyczyna, postępowanie.
- Dokumentacja pierwszej pomocy:
- Dokumentacja pierwszej pomocy – dokumentacja pierwszej pomocy – data, godzina, miejsce, rodzaj urazu, przyczyna, postępowanie.
- Dokumentacja pierwszej pomocy – dokumentacja pierwszej pomocy – data, godzina, miejsce, rodzaj urazu, przyczyna, postępowanie.
- Dokumentacja pierwszej pomocy – dokumentacja pierwszej pomocy – data, godzina, miejsce, rodzaj urazu, przyczyna, postępowanie.
C. Znaczenie dla higienistki – edukacja i promocja
- Edukacja uczniów:
- Postępowanie w przypadku urazów – pierwsza pomoc, dokumentacja.
- Rodzaje urazów – urazy mięśni, urazy stawów, urazy kości, urazy głowy, urazy oczu.
- Pierwsza pomoc – zasada RICE, unieruchomienie, wezwanie pogotowia ratunkowego.
- Dokumentacja – dokumentacja urazów, dokumentacja pierwszej pomocy.
- Edukacja rodziców:
- Postępowanie w przypadku urazów – pierwsza pomoc, dokumentacja.
- Rodzaje urazów – urazy mięśni, urazy stawów, urazy kości, urazy głowy, urazy oczu.
- Pierwsza pomoc – zasada RICE, unieruchomienie, wezwanie pogotowia ratunkowego.
- Dokumentacja – dokumentacja urazów, dokumentacja pierwszej pomocy.
- Współpraca ze szkołą:
- Współpraca z nauczycielami WF – postępowanie w przypadku urazów, pierwsza pomoc, dokumentacja.
- Współpraca z rodzicami – informowanie, edukacja, wsparcie – postępowanie w przypadku urazów, pierwsza pomoc, dokumentacja.
- Współpraca z lekarzem POZ – kwalifikacja do wysiłku, przeciwwskazania, zwolnienia.
3.5.3.5. Unikanie nadmiernego współzawodnictwa i presji – sport jako radość, nie przymus
A. Unikanie nadmiernego współzawodnictwa
- Nadmierne współzawodnictwo:
- Nadmierne współzawodnictwo – nadmierne współzawodnictwo – presja, presja, presja – presja na wynik, presja na wygraną, presja na sukces.
- Skutki: stres, lęk, depresja, wypalenie, urazy, kontuzje – skutki nadmierne współzawodnictwo.
- Skutki: stres, lęk, depresja, wypalenie, urazy, kontuzje – skutki nadmierne współzawodnictwo.
- Skutki: stres, lęk, depresja, wypalenie, urazy, kontuzje – skutki nadmierne współzawodnictwo.
- Unikanie nadmiernego współzawodnictwa:
- Unikanie nadmierne współzawodnictwo – unikanie nadmierne współzawodnictwo – sport jako radość, nie przymus.
- Sport jako radość – sport jako radość – rozwój wydolności, rozwój siły, rozwój koordynacji, rozwój umiejętności społecznych.
- Sport jako radość – sport jako radość – rozwój wydolności, rozwój siły, rozwój koordynacji, rozwój umiejętności społecznych.
- Sport jako radość – sport jako radość – rozwój wydolności, rozwój siły, rozwój koordynacji, rozwój umiejętności społecznych.
B. Sport jako radość, nie przymus
- Sport jako radość:
- Sport jako radość – sport jako radość – rozwój wydolności, rozwój siły, rozwój koordynacji, rozwój umiejętności społecznych.
- Sport jako radość – sport jako radość – rozwój wydolności, rozwój siły, rozwój koordynacji, rozwój umiejętności społecznych.
- Sport jako radość – sport jako radość – rozwój wydolności, rozwój siły, rozwój koordynacji, rozwój umiejętności społecznych.
- Sport jako przymus:
- Sport jako przymus – sport jako przymus – presja, presja, presja – presja na wynik, presja na wygraną, presja na sukces.
- Skutki: stres, lęk, depresja, wypalenie, urazy, kontuzje – skutki sport jako przymus.
- Skutki: stres, lęk, depresja, wypalenie, urazy, kontuzje – skutki sport jako przymus.
- Skutki: stres, lęk, depresja, wypalenie, urazy, kontuzje – skutki sport jako przymus.
C. Znaczenie dla higienistki – edukacja i promocja
- Edukacja uczniów:
- Unikanie nadmierne współzawodnictwo – sport jako radość, nie przymus.
- Sport jako radość – rozwój wydolności, rozwój siły, rozwój koordynacji, rozwój umiejętności społecznych.
- Unikanie presji – unikanie presji na wynik, unikanie presji na wygraną, unikanie presji na sukces.
- Edukacja rodziców:
- Unikanie nadmierne współzawodnictwo – sport jako radość, nie przymus.
- Sport jako radość – rozwój wydolności, rozwój siły, rozwój koordynacji, rozwój umiejętności społecznych.
- Unikanie presji – unikanie presji na wynik, unikanie presji na wygraną, unikanie presji na sukces.
- Współpraca ze szkołą:
- Współpraca z nauczycielami WF – unikanie nadmierne współzawodnictwo, sport jako radość, nie przymus.
- Współpraca z rodzicami – informowanie, edukacja, wsparcie – unikanie nadmierne współzawodnictwo, sport jako radość, nie przymus.
- Współpraca z lekarzem POZ – kwalifikacja do wysiłku, przeciwwskazania, zwolnienia.
D. Wymiar teologiczny – sport jako dar, sport jako wspólnota
W perspektywie Teologii Ciała św. Jana Pawła II, ciało jest sakramentem – widzialnym znakiem niewidzialnej rzeczywistości duchowej. Ruch jest częścią tego sakramentu – częścią ciała, częścią daru, częścią powołania. Ruch nie jest jedynie aktywnością fizyczną – jest częścią osoby, częścią godności, częścią powołania. Ruch jest wyrazem życia – wyrazem życia fizycznego, wyrazem życia psychicznego, wyrazem życia duchowego.
Sport jest darem – darem Boga, darem natury, darem stworzenia. Sport jest wspólnotą – wspólnotą osób, wspólnotą osób, wspólnotą osób. Sport jest radością – radością życia, radością życia, radością życia. Sport nie jest przymusem – nie jest przymusem, nie jest przymusem, nie jest przymusem.
Higienistka, która rozumie znaczenie bezpieczeństwa aktywności fizycznej, rozumie potrzeby dzieci w zakresie bezpieczeństwa aktywności fizycznej, promuje bezpieczeństwo, promuje ochronę, promuje zdrowie – współpracuje z Bogiem w dziele ochrony, strzeże daru życia, przekazuje prawdę o bezpieczeństwie aktywności fizycznej w duchu miłości. Higienistka, która ignoruje bezpieczeństwo aktywności fizycznej, ignoruje potrzeby dzieci w zakresie bezpieczeństwa aktywności fizycznej, ignoruje promocję – narusza dar życia, narusza zdrowie dziecka, narusza obowiązek troski.
E. Modlitwa higienistki o bezpieczeństwo i radość
„Panie Boże, Stwórco ciała, Ty dałeś nam ciało – dar nienaruszalny, dar wymagający troski. Ty dałeś nam ruch – dar nienaruszalny, dar wymagający troski. Ty dałeś nam zdrowie – dar nienaruszalny, dar wymagający troski. Ty powiedziałeś: «Dziękuję Ci, że mnie stworzyłeś tak cudownie» (Ps 139, 14).Proszę Cię za dzieci, które się ruszają – Niech ich ciało będzie zdrowe – nie zagrożone, nie narażone, nie zaniedbane. Niech ich ruch będzie chroniony – nie zagrożony, nie narażony, nie zaniedbany. Niech ich zdrowie będzie chronione – nie zagrożone, nie narażone, nie zaniedbane.Daj im zdrowie – nie tylko fizyczne, ale i psychiczne, duchowe. Daj im ruch – nie tylko fizyczny, ale i psychiczny, duchowy. Daj im miłość – nie tylko do jedzenia, ale i do Ciebie.A mnie, higienistce, daj mądrość – By promować bezpieczeństwo – z szacunkiem, z miłością, z troską. By promować ochronę – z szacunkiem, z miłością, z troską. By promować zdrowie – z szacunkiem, z miłością, z troską.Niech każde dziecko – będzie zdrowe. Niech każde dziecko – będzie kochane. Niech każde dziecko – będzie chronione. Niech każde dziecko – będzie darem – nie zagrożeniem, nie problemem, nie wykluczeniem.«Dziękuję Ci, że mnie stworzyłeś tak cudownie» (Ps 139, 14).Amen."