3.4. Higiena osobista i pielęgnacja

4. 3.4.4. Higiena stóp i obuwia

3.4.4.1. Codzienne mycie i osuszanie stóp, szczególnie przestrzeni międzypalcowych

1. Budowa stóp:
   • Stopa – złożony narząd ruchu – 26 kości, 33 stawy, ponad 100 mięśni, więzadeł, ścięgien – narząd, który niesie całe ciało.
   • Skóra stóp – gruba (szczególnie na podeszwach), gruczoły potowe (ok. 250 000 gruczołów potowych na stopach – najwięcej gruczołów potowych na ciele), brak gruczołów łojowych (na podeszwach).
   • Przestrzenie międzypalcowe – przestrzenie między palcami – wilgotne, ciepłe, ciemne – idealne środowisko dla grzybów, bakterii.
   • Paznokcie – paznokcie stóp – grubsze niż paznokcie rąk, rosną wolniej – wymagają regularnego obcinania, regularnej higieny.
2. Funkcje stóp:
   • Podparcie – podparcie całego ciała – fundament postawy.
   • Ruch – chodzenie, bieganie, skakanie – narząd ruchu.
   • Amortyzacja – amortyzacja wstrząsów – łuk stopy, tkanka tłuszczowa, mięśnie.
   • Czucie – receptory dotyku, receptory bólu, receptory temperatury – czucie dotyku, czucie bólu, czucie temperatury.
   • Termoregulacja – gruczoły potowe – termoregulacja, wydalanie toksyn.

1. Częstotliwość:
   • Codzienne mycie stóp – codziennie – kąpiel lub prysznic – codziennie – w celu usunięcia potu, łoju, drobnoustrojów, zanieczyszczeń.
   • Mycie stóp po wysiłku fizycznym – po WF, po sporcie – w celu usunięcia potu, łoju, drobnoustrojów.
   • Mycie stóp po basenie – po basenie – w celu usunięcia chloru, drobnoustrojów, zanieczyszczeń.
2. Technika mycia:
   • Mycie całych stóp – podeszwy, grzbiety, palce, przestrzenie międzypalcowe – dokładne mycie.
   • Mycie przestrzeni międzypalcowych – szczególnie dokładne mycie przestrzeni międzypalcowych – w celu usunięcia potu, łoju, drobnoustrojów – najważniejszy element higieny stóp.
   • Mycie paznokci – delikatne mycie paznokci – w celu usunięcia zanieczyszczeń, drobnoustrojów.
   • Środki myjące: delikatne środki myjące – bez SLS, bez SLES, bez parabenów, bez sztucznych barwników, bez sztucznych zapachów – pH 5,5.
3. Osuszanie stóp:
   • Dokładne osuszanie stóp – dokładne osuszanie całych stóp – podeszwy, grzbiety, palce, przestrzenie międzypalcowe.
   • Dokładne osuszanie przestrzeni międzypalcowych – szczególnie dokładne osuszanie przestrzeni międzypalcowych – najważniejszy element higieny stóp – wilgoć w przestrzeniach międzypalcowych jest idealnym środowiskiem dla grzybów, bakterii.
   • Technika: delikatne osuszanie ręcznikiem – nie tarcie – delikatne osuszanie – szczególnie przestrzenie międzypalcowe.
   • Uwaga: wilgoć w przestrzeniach międzypalcowych jest idealnym środowiskiem dla grzybów, bakterii – dokładne osuszanie jest najważniejszym elementem profilaktyki grzybicy stóp.

1. Edukacja uczniów:
   • Codzienne mycie stóp – codziennie – kąpiel lub prysznic – codziennie.
   • Mycie przestrzeni międzypalcowych – szczególnie dokładne mycie przestrzeni międzypalcowych – najważniejszy element higieny stóp.
   • Dokładne osuszanie stóp – dokładne osuszanie całych stóp – szczególnie przestrzenie międzypalcowe.
   • Środki myjące – delikatne, bez SLS, bez SLES, bez parabenów, bez sztucznych barwników, bez sztucznych zapachów.
2. Edukacja rodziców:
   • Codzienne mycie stóp – codziennie – kąpiel lub prysznic – codziennie.
   • Mycie przestrzeni międzypalcowych – szczególnie dokładne mycie przestrzeni międzypalcowych – najważniejszy element higieny stóp.
   • Dokładne osuszanie stóp – dokładne osuszanie całych stóp – szczególnie przestrzenie międzypalcowe.
   • Środki myjące – delikatne, bez SLS, bez SLES, bez parabenów, bez sztucznych barwników, bez sztucznych zapachów.

3.4.4.2. Zmiana skarpetek codziennie, dobór obuwia z naturalnych materiałów

1. Częstotliwość:
   • Zmiana skarpetek – codziennie – codziennie czyste skarpetki – w celu usunięcia potu, łoju, drobnoustrojów.
   • Zmiana skarpetek po wysiłku fizycznym – po WF, po sporcie – w celu usunięcia potu, łoju, drobnoustrojów.
   • Zmiana skarpetek po basenie – po basenie – w celu usunięcia chloru, drobnoustrojów, zanieczyszczeń.
2. Materiały skarpetek:
   • Naturalne materiały – bawełna, wełna, bambus – przewiewne, chłonne, delikatne – najlepsze dla stóp.
   • Bawełna – przewiewna, chłonna, delikatna – najlepsza dla stóp – ale mniej chłonna niż wełna, bambus.
   • Wełna – przewiewna, chłonna, delikatna, termoregulacyjna – najlepsza dla stóp – ale droższa niż bawełna.
   • Bambus – przewiewny, chłonny, delikatny, antybakteryjny – najlepszy dla stóp – ale droższy niż bawełna.
   • Unikać: skarpetki syntetyczne (poliester, nylon) – nieprzewiewne, niechłonne, podrażniające – unikać.
3. Pranie skarpetek:
   • Pranie w wysokiej temperaturze (≥ 60°C) – w celu zabicia drobnoustrojów – z delikatnym detergentem (bez SLS, bez SLES, bez parabenów).
   • Pranie oddzielnie – skarpetki oddzielnie od innych ubrań – w celu uniknięcia zanieczyszczenia.
   • Pranie w delikatnym detergencie – bez SLS, bez SLES, bez parabenów, bez sztucznych barwników, bez sztucznych zapachów.

1. Materiały obuwia:
   • Naturalne materiały – skóra, zamsz, tkanina – przewiewne, chłonne, delikatne – najlepsze dla stóp.
   • Skóra – przewiewna, chłonna, delikatna, trwała – najlepsza dla stóp – ale droższa niż tkanina.
   • Zamsz – przewiewny, chłonny, delikatny – najlepszy dla stóp – ale mniej trwały niż skóra.
   • Tkanina – przewiewna, chłonna, delikatna – najlepsza dla stóp – ale mniej trwała niż skóra.
   • Unikać: obuwie syntetyczne (poliester, nylon, plastik) – nieprzewiewne, niechłonne, podrażniające – unikać.
2. Dobór obuwia:
   • Rozmiar – prawidłowy rozmiar – nie za mały, nie za duży – z zapasem ok. 1-1,5 cm (dla dzieci w wieku wzrostu).
   • Szerokość – prawidłowa szerokość – nie za wąski, nie za szeroki – dostosowany do szerokości stopy.
   • Podparcie łuku stopy – prawidłowe podparcie łuku stopy – profilaktyka płaskostopia.
   • Podeszwa – elastyczna, antypoślizgowa, amortyzująca – ochrona przed urazami, ochrona przed poślizgnięciem.
   • Zapięcie – sznurowadła, rzepy – dostosowane do wieku, do potrzeb – stabilne, bezpieczne.

1. Edukacja uczniów:
   • Zmiana skarpetek – codziennie – codziennie czyste skarpetki.
   • Materiały skarpetek – naturalne materiały – bawełna, wełna, bambus – przewiewne, chłonne, delikatne.
   • Dobór obuwia – prawidłowy rozmiar, prawidłowa szerokość, prawidłowe podparcie łuku stopy.
   • Materiały obuwia – naturalne materiały – skóra, zamsz, tkanina – przewiewne, chłonne, delikatne.
2. Edukacja rodziców:
   • Zmiana skarpetek – codziennie – codziennie czyste skarpetki.
   • Materiały skarpetek – naturalne materiały – bawełna, wełna, bambus – przewiewne, chłonne, delikatne.
   • Dobór obuwia – prawidłowy rozmiar, prawidłowa szerokość, prawidłowe podparcie łuku stopy.
   • Materiały obuwia – naturalne materiały – skóra, zamsz, tkanina – przewiewne, chłonne, delikatne.

3.4.4.3. Profilaktyka grzybicy stóp i paznokci – szczególnie w szkołach z basenem

1. Definicja:
   • Grzybica stóp (tinea pedis) – zakażenie grzybicze skóry stóp – wywołane przez dermatofity (Trichophyton rubrum, Trichophyton mentagrophytes, Epidermophyton floccosum) – najczęstsza choroba grzybicza stóp.
   • Grzybica paznokci (onychomikoza) – zakażenie grzybicze paznokci – wywołane przez dermatofity, drożdżaki, pleśnie – najczęstsza choroba paznokci.
   • Epidemiologia: grzybica stóp – ok. 10-20% populacji – częściej u dzieci, u osób korzystających z basenów, u osób z nadmierną potliwością stóp.
   • Grzybica paznokci – ok. 5-10% populacji – częściej u osób starszych, u osób z grzybicą stóp, u osób z obniżoną odpornością.
2. Drogi zakażenia:
   • Kontakt z zanieczyszczonymi powierzchniami – baseny, prysznice, szatnie, szatnie sportowe – kontakt z zanieczyszczonymi powierzchniami.
   • Kontakt z zanieczyszczonymi przedmiotami – ręczniki, skarpetki, obuwie – kontakt z zanieczyszczonymi przedmiotami.
   • Kontakt z zanieczyszczonymi powierzchniami w szkołach z basenem – baseny, prysznice, szatnie – kontakt z zanieczyszczonymi powierzchniami.

1. Higiena stóp:
   • Codzienne mycie stóp – codziennie – kąpiel lub prysznic – codziennie.
   • Mycie przestrzeni międzypalcowych – szczególnie dokładne mycie przestrzeni międzypalcowych – najważniejszy element profilaktyki grzybicy stóp.
   • Dokładne osuszanie stóp – dokładne osuszanie całych stóp – szczególnie przestrzenie międzypalcowe – wilgoć w przestrzeniach międzypalcowych jest idealnym środowiskiem dla grzybów.
   • Zmiana skarpetek – codziennie – codziennie czyste skarpetki – naturalne materiały (bawełna, wełna, bambus).
2. Profilaktyka w szkołach z basenem:
   • Klapki pod prysznic – klapki pod prysznic – obowiązkowe – ochrona przed kontaktem z zanieczyszczonymi powierzchniami.
   • Klapki na basenie – klapki na basenie – obowiązkowe – ochrona przed kontaktem z zanieczyszczonymi powierzchniami.
   • Unikanie chodzenia boso w miejscach publicznych – unikanie chodzenia boso w miejscach publicznych – ochrona przed kontaktem z zanieczyszczonymi powierzchniami.
   • Dezynfekcja powierzchni – dezynfekcja powierzchni w szatniach, w prysznicach, na basenie – regularna dezynfekcja.
3. Profilaktyka grzybicy paznokci:
   • Obcinanie paznokci – regularne obcinanie paznokci – prosto, nie za krótko, nie zaokrąglone – profilaktyka wrastania paznokci, profilaktyka grzybicy paznokci.
   • Higiena paznokci – delikatne mycie paznokci – w celu usunięcia zanieczyszczeń, drobnoustrojów.
   • Unikanie obcinania paznokci w miejscach publicznych – unikanie obcinania paznokci w miejscach publicznych – ochrona przed kontaktem z zanieczyszczonymi przedmiotami.
   • Unikanie lakierów do paznokci – unikanie lakierów do paznokci – ochrona przed podrażnieniem, ochrona przed grzybicą paznokci.

1. Edukacja uczniów:
   • Profilaktyka grzybicy stóp – codzienne mycie stóp, mycie przestrzeni międzypalcowych, dokładne osuszanie stóp, zmiana skarpetek.
   • Profilaktyka w szkołach z basenem – klapki pod prysznic, klapki na basenie, unikanie chodzenia boso w miejscach publicznych.
   • Profilaktyka grzybicy paznokci – regularne obcinanie paznokci, higiena paznokci, unikanie obcinania paznokci w miejscach publicznych.
2. Edukacja rodziców:
   • Profilaktyka grzybicy stóp – codzienne mycie stóp, mycie przestrzeni międzypalcowych, dokładne osuszanie stóp, zmiana skarpetek.
   • Profilaktyka w szkołach z basenem – klapki pod prysznic, klapki na basenie, unikanie chodzenia boso w miejscach publicznych.
   • Profilaktyka grzybicy paznokci – regularne obcinanie paznokci, higiena paznokci, unikanie obcinania paznokci w miejscach publicznych.
3. Współpraca ze szkołą:
   • Dezynfekcja powierzchni – dezynfekcja powierzchni w szatniach, w prysznicach, na basenie – regularna dezynfekcja.
   • Klapki pod prysznic – klapki pod prysznic – obowiązkowe – ochrona przed kontaktem z zanieczyszczonymi powierzchniami.
   • Klapki na basenie – klapki na basenie – obowiązkowe – ochrona przed kontaktem z zanieczyszczonymi powierzchniami.

3.4.4.4. Profilaktyka brodawek wirusowych (Verrucae) – klapki pod prysznic, unikanie chodzenia boso w miejscach publicznych

1. Definicja:
   • Brodawki wirusowe (Verrucae) – zakażenie wirusowe skóry – wywołane przez wirus brodawczaka ludzkiego (HPV – Human Papillomavirus) – najczęstsze zakażenie wirusowe skóry.
   • Brodawki zwykłe (Verrucae vulgares) – brodawki na rękach, na palcach – najczęstsze brodawki.
   • Brodawki podeszwowe (Verrucae plantares) – brodawki na podeszwach stóp – najczęstsze brodawki stóp.
   • Epidemiologia: brodawki wirusowe – ok. 10-20% dzieci – częściej u dzieci, u osób korzystających z basenów, u osób z obniżoną odpornością.
2. Drogi zakażenia:
   • Kontakt z zanieczyszczonymi powierzchniami – baseny, prysznice, szatnie, szatnie sportowe – kontakt z zanieczyszczonymi powierzchniami.
   • Kontakt z zanieczyszczonymi przedmiotami – ręczniki, skarpetki, obuwie – kontakt z zanieczyszczonymi przedmiotami.
   • Kontakt z zanieczyszczonymi powierzchniami w szkołach z basenem – baseny, prysznice, szatnie – kontakt z zanieczyszczonymi powierzchniami.

1. Klapki pod prysznic:
   • Klapki pod prysznic – klapki pod prysznic – obowiązkowe – ochrona przed kontaktem z zanieczyszczonymi powierzchniami.
   • Klapki na basenie – klapki na basenie – obowiązkowe – ochrona przed kontaktem z zanieczyszczonymi powierzchniami.
   • Klapki w szatniach – klapki w szatniach – obowiązkowe – ochrona przed kontaktem z zanieczyszczonymi powierzchniami.
2. Unikanie chodzenia boso w miejscach publicznych:
   • Unikanie chodzenia boso w miejscach publicznych – unikanie chodzenia boso w miejscach publicznych – ochrona przed kontaktem z zanieczyszczonymi powierzchniami.
   • Unikanie chodzenia boso w szatniach – unikanie chodzenia boso w szatniach – ochrona przed kontaktem z zanieczyszczonymi powierzchniami.
   • Unikanie chodzenia boso na basenie – unikanie chodzenia boso na basenie – ochrona przed kontaktem z zanieczyszczonymi powierzchniami.
3. Higiena stóp:
   • Codzienne mycie stóp – codziennie – kąpiel lub prysznic – codziennie.
   • Mycie przestrzeni międzypalcowych – szczególnie dokładne mycie przestrzeni międzypalcowych – najważniejszy element profilaktyki brodawek wirusowych.
   • Dokładne osuszanie stóp – dokładne osuszanie całych stóp – szczególnie przestrzenie międzypalcowe.
   • Zmiana skarpetek – codziennie – codziennie czyste skarpetki – naturalne materiały (bawełna, wełna, bambus).

1. Edukacja uczniów:
   • Profilaktyka brodawek wirusowych – klapki pod prysznic, klapki na basenie, unikanie chodzenia boso w miejscach publicznych.
   • Higiena stóp – codzienne mycie stóp, mycie przestrzeni międzypalcowych, dokładne osuszanie stóp, zmiana skarpetek.
   • Unikanie chodzenia boso w miejscach publicznych – unikanie chodzenia boso w miejscach publicznych.
2. Edukacja rodziców:
   • Profilaktyka brodawek wirusowych – klapki pod prysznic, klapki na basenie, unikanie chodzenia boso w miejscach publicznych.
   • Higiena stóp – codzienne mycie stóp, mycie przestrzeni międzypalcowych, dokładne osuszanie stóp, zmiana skarpetek.
   • Unikanie chodzenia boso w miejscach publicznych – unikanie chodzenia boso w miejscach publicznych.
3. Współpraca ze szkołą:
   • Dezynfekcja powierzchni – dezynfekcja powierzchni w szatniach, w prysznicach, na basenie – regularna dezynfekcja.
   • Klapki pod prysznic – klapki pod prysznic – obowiązkowe – ochrona przed kontaktem z zanieczyszczonymi powierzchniami.
   • Klapki na basenie – klapki na basenie – obowiązkowe – ochrona przed kontaktem z zanieczyszczonymi powierzchniami.

3.4.4.5. Prawidłowy dobór obuwia – rozmiar, szerokość, podparcie łuku stopy, profilaktyka płaskostopia

1. Budowa łuku stopy:
   • Łuk stopy – łuk podłużny przyśrodkowy, łuk podłużny boczny, łuk poprzeczny – amortyzacja wstrząsów, podparcie ciała, ruch.
   • Łuk podłużny przyśrodkowy – najważniejszy łuk – amortyzacja wstrząsów, podparcie ciała.
   • Łuk podłużny boczny – podparcie ciała, stabilność.
   • Łuk poprzeczny – podparcie ciała, stabilność, amortyzacja wstrząsów.
2. Rozwój łuku stopy:
   • Niemowlęta – płaskostopie fizjologiczne – tkanka tłuszczowa na podeszwach – łuk stopy niewidoczny.
   • Dzieci 1-3 lata – łuk stopy zaczyna się kształtować – tkanka tłuszczowa zanika, łuk stopy zaczyna być widoczny.
   • Dzieci 3-6 lat – łuk stopy kształtuje się – łuk stopy zaczyna być widoczny, ale nadal płaski.
   • Dzieci 6-10 lat – łuk stopy kształtuje się – łuk stopy zaczyna być widoczny, ale nadal płaski.
   • Dzieci 10-14 lat – łuk stopy kształtuje się – łuk stopy zaczyna być widoczny, ale nadal płaski.
   • Dzieci 14-18 lat – łuk stopy kształtuje się – łuk stopy zaczyna być widoczny, ale nadal płaski.
   • Dorośli – łuk stopy ukształtowany – łuk stopy widoczny, ale nadal płaski (u niektórych osób).

1. Rozmiar:
   • Prawidłowy rozmiar – nie za mały, nie za duży – z zapasem ok. 1-1,5 cm (dla dzieci w wieku wzrostu).
   • Pomiar stopy – pomiar stopy w pozycji stojącej – długość, szerokość – pomiar obu stóp (stopy mogą mieć różną długość).
   • Pomiar w pozycji stojącej – pomiar w pozycji stojącej – stopa rozszerza się w pozycji stojącej.
   • Pomiar wieczorem – pomiar wieczorem – stopa jest większa wieczorem (po całym dniu chodzenia).
2. Szerokość:
   • Prawidłowa szerokość – nie za wąski, nie za szeroki – dostosowany do szerokości stopy.
   • Szerokość przedniej części stopy – najszersza część stopy – dostosowana do szerokości stopy.
   • Szerokość pięty – dostosowana do szerokości pięty – stabilna, stabilna.
3. Podparcie łuku stopy:
   • Prawidłowe podparcie łuku stopy – profilaktyka płaskostopia.
   • Podparcie łuku podłużnego przyśrodkowego – najważniejszy łuk – amortyzacja wstrząsów, podparcie ciała.
   • Podparcie łuku poprzecznego – podparcie ciała, stabilność, amortyzacja wstrząsów.
   • Wkładki ortopedyczne – w przypadku płaskostopia, w przypadku innych wad stóp – wkładki ortopedyczne – zgodnie z zaleceniami ortopedy, fizjoterapeuty.

1. Definicja i epidemiologia:
   • Płaskostopie (pes planus) – obniżenie łuku stopy – obniżenie łuku podłużnego przyśrodkowego, obniżenie łuku poprzecznego – najczęstsza wada stóp.
   • Płaskostopie fizjologiczne – u dzieci do ok. 6-10 lat – fizjologiczne, naturalne – nie wymaga leczenia.
   • Płaskostopie nabyte – u dzieci starszych, u młodzieży, u dorosłych – wymaga leczenia, wymaga profilaktyki.
   • Epidemiologia: płaskostopie – ok. 10-20% populacji – częściej u dzieci, u osób z nadwagą, u osób z nieprawidłowym obuwiem.
2. Profilaktyka płaskostopia:
   • Prawidłowy dobór obuwia – prawidłowy rozmiar, prawidłowa szerokość, prawidłowe podparcie łuku stopy.
   • Ćwiczenia stóp – ćwiczenia stóp – chodzenie na palcach, chodzenie na piętach, chodzenie na zewnętrznych krawędziach stóp, chodzenie na wewnętrznych krawędziach stóp.
   • Ćwiczenia stóp – chwytanie przedmiotów palcami stóp, rozczapierzanie palców, zwijanie ręcznika palcami stóp.
   • Chodzenie boso – chodzenie boso w domu, chodzenie boso na trawie, chodzenie boso na piasku – wzmacnianie mięśni stóp, wzmacnianie łuku stopy.
   • Unikanie nieprawidłowego obuwia – unikanie obuwia za małego, unikanie obuwia za dużego, unikanie obuwia bez podparcia łuku stopy.

1. Edukacja uczniów:
   • Prawidłowy dobór obuwia – prawidłowy rozmiar, prawidłowa szerokość, prawidłowe podparcie łuku stopy.
   • Profilaktyka płaskostopia – prawidłowy dobór obuwia, ćwiczenia stóp, chodzenie boso, unikanie nieprawidłowego obuwia.
   • Ćwiczenia stóp – chodzenie na palcach, chodzenie na piętach, chodzenie na zewnętrznych krawędziach stóp, chodzenie na wewnętrznych krawędziach stóp.
2. Edukacja rodziców:
   • Prawidłowy dobór obuwia – prawidłowy rozmiar, prawidłowa szerokość, prawidłowe podparcie łuku stopy.
   • Profilaktyka płaskostopia – prawidłowy dobór obuwia, ćwiczenia stóp, chodzenie boso, unikanie nieprawidłowego obuwia.
   • Ćwiczenia stóp – chodzenie na palcach, chodzenie na piętach, chodzenie na zewnętrznych krawędziach stóp, chodzenie na wewnętrznych krawędziach stóp.
3. Współpraca z ortopedą, fizjoterapeutą:
   • Kierowanie do ortopedy – w przypadku podejrzenia płaskostopia, w przypadku innych wad stóp.
   • Współpraca z fizjoterapeutą – ćwiczenia stóp, wkładki ortopedyczne, profilaktyka płaskostopia.
   • Współpraca z rodzicami – informowanie, edukacja, wsparcie – prawidłowy dobór obuwia, profilaktyka płaskostopia.

„Panie Boże, Stwórco ciała, Ty dałeś nam ciało – dar nienaruszalny, dar wymagający troski. Ty dałeś nam stopy – dar nienaruszalny, dar wymagający troski. Ty dałeś nam ruch – dar nienaruszalny, dar wymagający troski. Ty powiedziałeś: «Dziękuję Ci, że mnie stworzyłeś tak cudownie» (Ps 139, 14).

Proszę Cię za dzieci, które chodzą – Niech ich stopy będą zdrowe – nie zagrożone, nie narażone, nie zaniedbane. Niech ich ruch będzie chroniony – nie zagrożony, nie narażony, nie zaniedbany. Niech ich życie będzie chronione – nie zagrożone, nie narażone, nie zaniedbane.

Daj im zdrowie – nie tylko fizyczne, ale i psychiczne, duchowe. Daj im ruch – nie tylko fizyczny, ale i psychiczny, duchowy. Daj im miłość – nie tylko do jedzenia, ale i do Ciebie.

A mnie, higienistce, daj mądrość – By promować higienę stóp – z szacunkiem, z miłością, z troską. By promować prawidłowy dobór obuwia – z szacunkiem, z miłością, z troską. By promować profilaktykę płaskostopia – z szacunkiem, z miłością, z troską.

Niech każde dziecko – będzie zdrowe. Niech każde dziecko – będzie kochane. Niech każde dziecko – będzie chronione. Niech każde dziecko – będzie darem – nie zagrożeniem, nie problemem, nie wykluczeniem.

«Dziękuję Ci, że mnie stworzyłeś tak cudownie» (Ps 139, 14).

Amen."