Drukuj ten rozdziałDrukuj ten rozdział

13.5. Problemy ginekologiczne i urologiczne — wskazania, ograniczenia, współpraca z ginekologiem

8. Ograniczenia prawne i etyczne oraz dokumentacja zgody — szczegółowy opis

A. Ramy prawne dotyczące zgody i zakresu czynności

  1. Zgoda pacjenta na wykonanie zabiegu jest obowiązkiem prawnym — powinna być świadoma, dobrowolna i udzielona przez osobę zdolną do podejmowania decyzji. Treść koniecznej informacji obejmuje: cel zabiegu, przebieg procedury, przewidywane korzyści, możliwe niepożądane skutki i powikłania, alternatywy terapeutyczne (w tym brak interwencji) oraz informację o prawie do rezygnacji. ISAP

  2. Wszystkie procedury które w praktyce mogą kwalifikować się jako inwazyjne (np. mokra hijama z nacięciami skóry) czy ingerujące w integralność tkanek — w świetle praktyki prawnej i interpretacji regulacji — wymagać mogą kwalifikacji medycznej lub nadzoru osoby medycznie uprawnionej. W wielu przypadkach wykonywanie inwazyjnych technik przez osoby niemające uprawnień medycznych wiąże się z ryzykiem prawnym i zawodowym. Należy więc jasno rozróżnić w dokumentacji, czy dany zabieg jest wykonywany w trybie nienadzorowanym jako zabieg manualny, czy w trybie medycznym pod nadzorem lekarza. pulsmedycyny.pl+1

  3. Ograniczenia zakresu praktyki terapeutycznej wynikają zarówno z przepisów ustawowych (ustawy dotyczące zawodów medycznych i ustawy o działalności leczniczej), jak i z lokalnych regulaminów placówek oraz ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej — dlatego terapeuta musi dysponować wyraźnym opisem, które procedury wykonuje samodzielnie, a które wymagają skierowania, współpracy lub nadzoru medycznego. Gabinet od zaplecza

B. Zasady etyczne specyficzne dla zabiegów ginekologiczno-urologicznych z użyciem baniek

  1. Poszanowanie intymności — zabiegi obejmujące okolice miednicy, dolnej części brzucha lub linii sromowo-udowej wymagają szczególnej troski o prywatność: osobne pomieszczenie, zasłony, zapewnienie obecności jedynie niezbędnego personelu oraz możliwość obecności osoby towarzyszącej na życzenie pacjentki.

  2. Zgoda na ekspozycję intymną — musi być wyraźnie udokumentowana; warto rozbić na komponenty: zgoda na badanie palpacyjne, zgoda na aplikację baniek w strefach intymnych, zgoda na fotografię medyczną (jeśli potrzebna).

  3. Wrażliwość kulturowa i religijna — pytanie o preferencje dotyczące płci terapeuty, stosownych form nakrycia, czy ograniczeń narzuconych przez wierzenia musi stać się częścią standardowego wywiadu-zgody.

  4. Unikanie nadużyć obietnic terapeutycznych — etyka wymaga powściągliwości w zapowiedziach efektów (np. „zagwarantowane zmniejszenie bólu menstruacyjnego”) — ryzyko wprowadzenia w błąd ma konsekwencje prawne i etyczne.

C. Treść i forma dokumentu zgody — elementy obowiązkowe (zalecany szczegółowy zakres wpisu)

  1. Dane identyfikacyjne pacjentki/pacjenta (PESEL lub inny identyfikator, jeśli dostępny), data urodzenia, kontakt.

  2. Krótkie rozpoznanie/rozpoznania wskazujące powód zastosowania bańek (np. bolesne miesiączkowanie, napięcie miednicy).

  3. Szczegółowy opis proponowanej procedury: rodzaj baniek (suche / mokre), miejsce aplikacji, technika (statyczne / przesuwne), przewidywany czas trwania, liczba sesji w ramach planu terapeutycznego.

  4. Wykaz możliwych powikłań i niepożądanych skutków, wprost odnoszący się do okolicy miednicy i układu urogenitalnego (np. krwawienie, zakażenie skóry, nasilenie bólu, reakcje alergiczne), a także informacje o objawach wymagających natychmiastowego kontaktu z lekarzem.

  5. Alternatywy terapeutyczne, w tym opcja konsultacji ginekologicznej/urologicznej, farmakoterapia, fizjoterapia dna miednicy, zabiegi inwazyjne w warunkach medycznych.

  6. Oświadczenie o zdolności do wyrażenia zgody (pełnoletniość, zdolność rozumienia) — w przypadkach ograniczonej zdolności: dane przedstawiciela ustawowego i tryb uzyskania zgody.

  7. Informacja o przetwarzaniu danych osobowych i czasie przechowywania dokumentacji (zgodnie z przepisami). UODO+1

D. Procedury dodatkowe i zapisy bezpieczeństwa w dokumentacji

  1. Checklist bezpieczeństwa przed zabiegiem — potwierdzenie wykonania wywiadu (leki przeciwzakrzepowe, choroby krwi, ciąża), zgody na nacięcia (jeśli dotyczy), przygotowania higienicznego, dostępności środków do dezynfekcji i zestawu aseptycznego.

  2. Protokół monitorowania po zabiegu — zapis czasu zakończenia zabiegu, krótkiego badania kontrolnego, wskazówek dla pacjentki (jak obserwować miejsce zabiegu, jakich objawów nie lekceważyć).

  3. Rejestr zdarzeń niepożądanych — osobny formularz i sposób eskalacji (opis zdarzenia, podjęte działania, informacja zwrotna dla pacjenta, ew. zgłoszenie do przełożonego/instytucji).

  4. Dokumentacja współpracy z lekarzem — w przypadkach odwołania do specjalisty muszą znaleźć się: data i godzina konsultacji, nazwisko/skrócone dane lekarza, rekomendacje i zapis wykonanych działań.

E. Ochrona danych i okres przechowywania dokumentacji

  1. Dokumentacja medyczna i zgody są danymi wrażliwymi — podlegają RODO i krajowym regulacjom; terapeuta musi zapewnić bezpieczne przechowywanie (fizyczne lub elektroniczne) oraz ograniczyć dostęp wyłącznie do osób uprawnionych. UODO

  2. Standardowe okresy przechowywania dokumentacji medycznej w Polsce (w zależności od rodzaju dokumentu i miejsca świadczenia) są określone w przepisach i zwyczajowo sięgają kilkunastu-kilkudziesięciu lat; praktyka wymaga, aby terapeuta znał i stosował właściwy okres (warto uregulować to w regulaminie gabinetu). Prawo.pl

F. Ubezpieczenie i ryzyko zawodowe

  1. Terapia łączona z interwencją ginekologiczną/urologiczną (szczególnie mokra hijama) może wymagać rozszerzenia polisy OC albo pracy pod parasolem ubezpieczeniowym placówki medycznej — brak adekwatnego ubezpieczenia zwiększa ryzyko osobistej odpowiedzialności.

  2. Zalecane: pisemne potwierdzenie zakresu działalności ubezpieczyciela oraz zapisana w dokumentacji informacja, czy dana procedura jest objęta polisą.

G. Przykład (krótki)
Pacjentka A, 32 lata, zgłasza bolesne miesiączki i chce próbować terapii bańkami wspomagającej. W dokumentacji wpisano: rozpoznanie „dysmenorrhoea”, proponowana procedura — suche bańkowanie brzucha i dolnej części pleców, nieplanowane nacięcia (brak mokrej hijamy). Przed zabiegiem pacjentce przekazano informacje o możliwym nasiloneniu bólu przez 24–72 godz., ryzyku zaczerwienienia i siniaków, alternatywie konsultacji z ginekologiem i o prawie do odstąpienia od zabiegu w każdej chwili. Po uzyskaniu świadomej zgody pacjentka podpisała formularz; zapisano także informacje o ostatnich przyjmowanych lekach (brak antykoagulantów). Dwa dni później pacjentka zgłosiła bolesność i powiększone zasinienie — w dokumentacji zapisano przebieg informacji, zalecenie chłodzenia i kontaktu w razie nasilenia, oraz monitoring do kolejnej wizyty.

H. Krótkie ćwiczenie praktyczne (do przeprowadzenia podczas zajęć warsztatowych, 10–15 min)
Cel: pilotaż procesu uzyskiwania zgody i kompletowania dokumentacji.

  1. Podzielcie się na pary: osoba A — pacjentka z dolegliwościami menstruacyjnymi, osoba B — terapeuta.

  2. Terapeuta ma za zadanie w maks. 6 minut przedstawić pacjentce: cel procedury, możliwe korzyści, trzy główne ryzyka, dwie alternatywy oraz zapytać o preferencje kulturowe/etniczne dotyczące intymności.

  3. Pacjentka zadaje co najmniej jedno pytanie z listy: „Czy mogę zrezygnować w trakcie?”, „Jak długo będzie widoczne zasinienie?”, „Czy to wpłynie na płodność?”.

  4. Po zakończeniu rozmowy terapeuta wypełnia krótką checklistę zgody (5 punktów) i szkicuje wpis do dokumentacji (2–3 zdania).

  5. Grupa omawia: co było jasne, co pominięto, jakie informacje trzeba dopracować w formularzu zgody.

Wskazówki praktyczne do wdrożenia w gabinecie

  • Wzór formularza zgody trzyczęściowy: (A) informacje i dane pacjenta, (B) pole „opis procedury + ryzyka + alternatywy”, (C) podpis pacjenta, podpis terapeuty, data i miejsce.

  • Stosuj krótkie, zrozumiałe dla pacjenta sformułowania — dłuższe prawne klauzule dołączyć jako załącznik.

  • Zadbaj o ślad dokumentujący udzielenie informacji (np. podpisana kopia, notatka w e-dokumentacji, nagranie rozmowy tylko po dodatkowej zgodzie). ISAP+1

(Powyższe odniesienia do prawa i praktyk zawierają źródła pomocne przy opracowywaniu wzorów dokumentów i procedur: tekst ustawy o prawach pacjenta, wskazówki UODO dotyczące danych medycznych oraz komentarze prawne i branżowe dotyczące wykonywania zabiegów inwazyjnych i zakresu uprawnień. Klinika Stachura&Drozd+4ISAP+4UODO+4)